puste
Telefon kontaktowy
punktorMuzeum/Zamek,
tel. (032) 267 47 31
puste

Ikonka - zamek
BĘDZIN
¤ Średniowieczny zamek królewski ¤

Przejście do zdjęć
Zdjęciapuste

Frontowe zdjęcie zamku bedzin

Ocena


Możesz ocenić:
Będzin - Średniowieczny zamek królewski

Ocena obecnej atrakcyjności obiektu
4 stars Średnia ocena: 4 na 5. Głosowało osób: 300
            
 
Ocena nastawienia do turystów na terenie obiektu
4 stars Średnia ocena: 4 na 5. Głosowało osób: 244
            
 
Jeśli podoba Ci się ta strona, wesprzyj ją w Google!  


Opis


Ozdobna pierwsza litera w spaniale prezentujący się zamek w Będzinie leży przy ruchliwej drodze nad Czarną Przemszą. Obecny wygląd zawdzięcza XIX-wiecznej przebudowie w duchu romantyzmu i powojennej rekonstrukcji. Warownia składa się zamku górnego i rozległego przedzamcza z pozostałościami murów obwodowych i nieistniejącą już dziś bramą wjazdową (jej szczątki odkryli archeolodzy w latach 1954-58) poprzedzoną mostem zwodzonym. Na zamku górnym stoi budynek mieszkalny czyli przebudowana czworoboczny wieża mieszkalno-obronna oraz ponad 20-metrowa (pierwotnie 30 m) okrągła baszta - stołp. Na jej szczycie znajduje się punkt widokowy z lunetą. Rozciąga się z niej rozległy widok na całą okolicę. Dawniej spełniała ona różne funkcje: latarni oświetlającej drogę flisakom, więzienia dla skazańców, a podczas wojny ostatniego punktu obrony.
Zamek otacza fosa oraz wysoki podwójny mur obwodowy. Pomiędzy murami prowadzi ścieżka z ławkami, są tam też reflektory, które ładnie oświetlają zamek nocą. Zewnętrzne mury wsparte są szkarpami, a wewnętrzne zwieńczone podobnie jak baszta blankami. Od południowego wschodu przez fosę biegnie coś co wygląda jak jedna ściana mostu z arkadami, ale w rzeczywistości jest to ozdoba wybudowana w XIX wieku na dawnym miejskim murze obronnym.
We wnętrzu zamku od 1956 r. funkcjonuje Muzeum Zagłębia z bardzo bogatą kolekcją dawnej broni. Jest też ekspozycja związana z historią Będzina i innych zamków na szlaku Orlich Gniazd. Muzeum zarządza także nieodległą rezydencją Mieroszewskich, którą można zwiedzać razem z zamkiem. Poza tym na dziedzińcu warowni znajduje się stylowa karczma rycerska, a obok zamku grodzisko.
W planach dyrekcji muzeum jest odbudowa przedzamcza (zamku dolnego) z bramą i mostem zwodzonym.

Rekonstrukcja lub stary widok zamku bedzin
Przedwojenna pocztówka


Plan



Plan zamku wraz z elementami niezachowanymi
A - zamek górny, B - baszta - stołp, C - budyneki mieszkalne, D - przedzamcze, E - wieża bramna, F - most zwodzony, G - średniowieczna baszta przy murze obwodowym


Rekonstrukcja



Rekonstrukcja lub stary widok zamku bedzin
Rekonstrukcja wyglądu średniowiecznego Będzina
Źródło: Muzeum zamkowe



Historia

Powrót na górę

Ozdobna pierwsza litera ze względu na przechodzący przez okolicę szlak handlowy ze wschodu na zachód drewniany gród istniał tu już w XI w. W 1241 r. został on spalony przez Tatarów a niecały wiek później Kazimierz Wielki zbudował w jego miejsce nową murowaną warownię będącą częścią systemu obronnego zwanego dziś Orlimi Gniazdami. Strategiczne położenie zamku było przyczyną wielokrotnych najazdów, zniszczeń i odbudów. Pierwotnie składał się on z okrągłej wieży - stołpu, graniastej wieży i budynku mieszkalnego. Dookoła biegła fosa i podwójna linia murów. Dodatkową ochronę stanowiło trzecie pasmo murów będących częścią miejskich fortyfikacji.


Litografia N. Ordy z roku 1880

punktor 1349 r. - pierwszy znany burgrabia zamku - Wiernek
punktor 1358 r. - została zakończona budowa murowanego zamku
punktor I poł. XV w. - zamek był miejscem najazdów książąt śląskich. Z tego czasu znany jest kolejny burgrabia Mikołaj Kornicz – Siestrzeniec, który zapamiętany został jako Czarny Rycerz Bez Głowy grabiący okoliczne dobra
Goście na zamku
Na zamku będzińskim przebywało wiele znanych osobistości. W 1547 r. w drodze na koronację do Krakowa zatrzymał się tu Henryk Walezy. W 1588 r. w zamku uwięziony był arcyksiążę austriacki Maksymilian. Zrzekł się on wtedy pretensji do polskiego tronu. W 1683 r. w Będzinie zatrzymał się Jan III Sobieski zmierzający z odsieczą do Wiednia. Król przyjął tu wysłannika cesarza austriackiego, generała Caraffę.

punktor 1434 r. - Zbigniew Oleśnicki zawarł na zamku będzińskim umowę z księciem opolskim Bernardem
punktor 1564 r. - istnieje zapis z tego roku mówiący iż zamek był zrujnowany i opustoszały
punktor 1616 r. - wielki pożar zniszczył część miasta wraz zamkiem. Niedługo potem starosta Andrzej Dębiński przystąpił do jego odbudowy zachowując gotycki styl
punktor 1655 r. - w czasie "potopu" Szwedzi poważnie zniszczyli zamek
punktor 1660 r. - odbudowany na siedzibę starosty, stracił jednak swoją świetność
punktor II połowa XVIII w. - zamek przechodzi w ręce pruskich zaborców, a konkretnie rodu Hohenzollernów, którzy niezbyt o niego dbali i wkrótce został opuszczony
punktorprzełom XVIII i XIX w. - przed zamkiem postawiono synagogę i mykwę (łaźnię). Spalili ją hitlerowcy w nocy z 8/9 września 1939 roku. Dziś upamiętnia ją obelisk ku czci pomordowanych Żydów

Rekonstrukcja lub stary widok zamku bedzin
Przedwojenna pocztówka z wizerunkiem zamku, prawdopodobnie wg rysunku z roku 1800

punktor Początek XIX w. - rozkwit przemysłu i wzrost znaczenia Zagłębia sprawił, że Bank Polski postanowił przenieść do Będzina i zamku założoną w Kielcach przez Staszica Szkołę Akademiczo-Górniczą
punktor 1834 r. - przedstawiciel banku hrabia Edward Raczyński zlecił odbudowę zamku włoskiemu architektowi Franciszkowi M. Lanciemu. Dodano wtedy do niego elementy pseudogotyckie architektury romantycznej, obniżono i ozdobiono wieżę, w budynku mieszkalnym wykuto nowe otwory okienne, upiększono mur blankami. Odbudowa nie została dokończona, władze zaborcze nie zezwoliły na uruchomienie w nim ani banku ani szkoły. Zamek stał się ewangelickim domem modlitwy, a następnie szpitalem
punktor Koniec XIX w. - zamek ponownie został opuszczony
punktor 1918 r. - założone zostało Towarzystwo Opieki Nad Górą Zamkową. Jego celem było przywrócenie zamkowi dawnej świetności, czego z braku funduszy nie udało się zrealizować
punktor 1952 r. - rozpoczęto odbudowę zamku wg planu Zygmunta Gawlika. Nie przywrócono mu jednak w pełni gotyckiego stylu, pozostawiono elementy romantyczne, nie odbudowano wieży bramnej
punktor 1956 r. - w zamku otworzono Muzeum Zagłębia
punktor 2014 r. - pod zamkiem wyremontowano tunele, nie mające jednak nic wspólnego z warownią lecz z działaniami podczas II wojny św. Wykopali je Niemcy z przeznaczeniem prawdopodobnie na jakąś fabrykę. Teraz będzie w nich podziemna ekspozycja

Rekonstrukcja lub stary widok zamku bedzin
Szesnastowieczny wizerunek Będzina autorstwa Mathiasa Gerunga z 1536/37r. Zamek po lewej
Źródło: Katalog wystawy Podróż przez centrum Europy. Obrazy z podróży palatyna Ottheinricha z lat 1536/37".


Góra Zamkowa
Będzińska góra zamkowa ma tradycje osadnicze sięgające VII wieku przed narodzeniem Chrystusa. Po tutejszej osadzie kultury łużyckiej pozostało nie wiele, tylko skorupy naczyń i ślady po paleniskach. Więcej można napisać o wczesnośredniowiecznym grodzie obronnym z IX w. Otoczony był fosą i wałem. Zwieńczenie wału ma w pewnym miejscu warstwę ziemi przepalonej na kolor czerwony co świadczy iż wznosiła się tu obronna konstrukcja drewniana. W fosie odnaleziono fragmenty naczyń, a w bezpośrednim pobliżu wału ostrogę, srebrną zausznicę, ołowiane okucie końcówki pasa z ornamentem pochodzącym z kręgu motywów sztuki karolińskiej i żelazną misę śląską. Wszystkie przedmioty datowano na IX - XI w. Gród ten funkcjonował do XII wieku, po czym teren zniwelowano i w miejscu tym powstał cmentarz. Osadnictwo przeniosło się na zachodnią część wzgórza, gdzie później zbudowano dzisiejszy zamek.


Rekonstrukcja lub stary widok zamku bedzin
Rysunek Podbielskiego podług litografii Sommera. Tygodnik Ilustrowany 1861 r. Litografia powstała na bazie niewykorzystanego projektu odbudowy zamku autorstwa F. M. Lanciego.


Legendy

Powrót na górę

Ozdobna pierwsza litera nazwę miasta i zamku tłumaczy kilka legend. Pewnego razu król Kazimierz Wielki jadąc przez Śląsk zauroczony krajobrazem wskazał na wzgórze nad Czarną Przemszą i rzekł "Tu będziem odpoczywali". Obóz czeladzi wędrującej z królem znajdował się niedaleko i stąd nazwa pobliskiej osady - Czeladź. Reszta dworzan, którzy nie zmieścili się na górze zamkowej obozowali nieco dalej i stąd powstała osada Zagórze. Historia ta jest jednak mało prawdopodobna, ponieważ Kazimierz Wielki nadał prawa miejskie Będzinowi, czyli miejscowości która kilkaset lat wcześniej funkcjonowała już pod podobnymi nazwami jak np. Banden czy Bendin.
Inna, zapewne bliższa prawdy legenda, powstanie Będzina łączy z rycerzem Bendą. Założyciel tutejszej osady był podobno okrutnikiem, ukaranym później przez los za swoje zbrodnie utratą rodziny.


Zamek w roku 1934
Źródło: Pałace i zamki w Polsce, Krystyna Stępińska, KAW 1977


Rekonstrukcja lub stary widok zamku bedzin
Przedwojenna pocztówka


Wstęp

Płatny. Czynne codziennie oprócz poniedziałków. We wtorki, czwartki i piątki w godz. od 9 do 16, w środy w godz. od 9 do 17. Weekendy poza sezonem (listopad-marzec) soboty w godz. od 9 do 15 i niedziele od godz. 10 do 15, weekendy w sezonie (kwiecień-październik): soboty i niedziele od godz. 10 do 17. Bilet kosztuje 6 zł (3 zł ulgowy). Za 10 zł (5 zł ulgowy) można oglądnąć zamek + pałac Mieroszewskich. Wejście na basztę 2 zł. Do 13.06.09 w soboty wstęp do Muzeum jest bezpłatny - od 20.06.09 płatny. Od 24.06.09 do 30.08.09 dniem bezpłatnego wstępu do Muzeum jest środa. Możliwe zwiedzanie z przewodnikiem: + 15 zł. Kasa zamykana jest 30 minut przed zamknięciem.

Ponieważ informacje o godzinach otwarcia, a przede wszystkim cenach biletów szybko się dezaktualizują, sprawdź je na stronie oficjalnej opisywanego zamku/dworu:
otwórz stronę obiektu


Położenie i dojazd


Duże miasto w centralnych rejonach woj. śląskiego, graniczy z Sosnowcem i Dąbrową Górniczą. Zachodni kraniec Jury Krak. Częst. Zobacz na mapie Jury lub woj. śląskiego.
Z dojazdem nie ma problemu, można jechać pociągiem z Częstochowy lub Katowic albo PKS-em z wielu okolicznych miast. Zamek znajduje się na wzgórzu nad miastem, jeśli jesteśmy w centrum należy się kierować cały czas do góry, przy głównej drodze z tramwajami skręcamy w lewo i już widać zamek. Jadąc samochodem można zaparkować tuż przy zamku.

GPS
Współrzędne geograficzne:

format D (stopnie):   N 50.327224°,  E 19.12913°
format DM (stopnie, minuty):   N 50° 19.63344',  E 19° 7.7478'
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   N 50° 19' 38.01'',  E 19° 07' 44.87''


Czas


Piechotą z dworca PKP i PKS idzie się ok. 15 min. Pobieżne oglądnięcie i zwiedzenie muzeum trwa ok. 50 min.

Rekonstrukcja lub stary widok zamku bedzin
Będzin w XIX w. na krajobrazie Brzozowskiego


Bibliografia



punktorBorkowski Jacek - Orle Gniazda Jury Krakowsko Częstochowskiej
punktorFidura Jolanta - Zamki i inne warownie wyżyny krakowsko-częstochowskiej
punktorGuerquin Bohdan - Zamki w Polsce
punktorJurasz Tomasz - Zamki i ich tajemnice
punktorKaczyńscy Izabela i Tomasz - Polska - najciekawsze zamki
punktorKajzer Leszek, Kołodziejski Stanisław, Salm Jan - Leksykon zamków w Polsce
punktorRogiński Ryszard - Zamki i twierdze w Polsce. Historia i legendy
punktorStępińska Krystyna - Pałace i zamki w Polsce - dawniej i dziś
punktorSypek Robert - Zamki i obiekty warowne Jury Krak.-Częst.

Zdjęcia


Klikając w zdjęcie otrzymasz jego powiększenie w nowym oknie. Okno to można zamknąć kliknięciem w dowolny punkt powiększonego zdjęcia.

Zdjęcie nr 50 zamku bedzin Zdjęcie nr 51 zamku bedzin Zdjęcie nr 52 zamku bedzin
Zdjęcie nr 71 zamku bedzin Zdjęcie nr 72 zamku bedzin Zdjęcie nr 70 zamku bedzin
Zdjęcie nr 53 zamku bedzin Zdjęcie nr 55 zamku bedzin Zdjęcie nr 56 zamku bedzin Zdjęcie nr 54 zamku bedzin
Zdjęcie nr 57 zamku bedzin Zdjęcie nr 59 zamku bedzin Zdjęcie nr 58 zamku bedzin
Zdjęcie nr 74 zamku bedzin Zdjęcie nr 73 zamku bedzin Zdjęcie nr 75 zamku bedzin
Zdjęcie nr 6 zamku bedzin Zdjęcie nr 5 zamku bedzin Zdjęcie nr 12 zamku bedzin
Zdjęcie nr 79 zamku bedzin Zdjęcie nr 82 zamku bedzin Zdjęcie nr 80 zamku bedzin Zdjęcie nr 81 zamku bedzin
Zdjęcie nr 76 zamku bedzin Zdjęcie nr 77 zamku bedzin Zdjęcie nr 78 zamku bedzin
Zdjęcie nr 66 zamku bedzin Zdjęcie nr 67 zamku bedzin Zdjęcie nr 68 zamku bedzin
Zdjecia wykonane latem 2006, z wyjątkiem trzech z 2001 roku


Zdjęcie nr 08 zamku bedzin Zdjęcie nr 02 zamku bedzin Zdjęcie nr 01 zamku bedzin
Zdjęcie nr 07 zamku bedzin Zdjęcie nr 00 zamku bedzin Zdjęcie nr 06 zamku bedzin
Zdjęcie nr 03 zamku bedzin Zdjęcie nr 04 zamku bedzin Zdjęcie nr 05 zamku bedzin
Zdjęcia z komputerowej rekonstrukcji, która niebawem umożliwi wirtualny spacer po zamku. Materiał umieszczony dzięki Muzeum Zagłębia w Będzinie i p. Jarosławowi Krajniewskiemu.



Z lotu ptaka


Widok opisywanego obiektu (lub miejsca na którym stał) z satelity

Zumi


Noclegi


punktor Będzin - Hotel Sportowy przy ul. Sportowej 4 (przy basenie), tel. (032) 267 51 52, 267 79 10 - tanio i przyzwoicie - polecamy!

Proponujemy wyszukanie noclegu w opisywanej miejscowości lub jej okolicy w poniższych serwisach noclegowych. Oferty cenowe online są zwykle atrakcyjniejsze niż rezerwacje telefoniczne.

oferta noclegowa                     oferta noclegowa 2

Miniforum

Powrót na górę

Zapraszam do przesyłania swoich wypowiedzi i komentarzy odnośnie opisywanego zamku. Ukazują się one na stronie od razu po wpisaniu do formularza.

Ostatnie wpisy

  • Re: Będzin wraca do średniowiecza bo likwiduje się u nas kolejne środki transportu       Autor:  eee      Data:  2011-10-10 17:47:52
    gfnbhgfhbfgb
  • Re: Gdzie prowadzą lochy?       Autor:  fajterka      Data:  2011-03-16 21:15:59
    lochy prowadzą od strony cmentarza aż do Ulicy Aleja Kołłątaja wiem bo tam byłam.;)
  • Re: Gdzie prowadzą lochy?       Autor:  Fajterka      Data:  2011-03-16 21:14:25
    lochy prowadzą do ulicy aleja kołłątaja aż na drugą storne zamku



Powót do strony startowej
Powrót do strony startowej