LUBLIN - CZECHÓW ¤ Fortalicjum szlacheckie rozbudowane w pałac (zniszczone) ¤
Zdjęcia
Ocena
Jeśli odwiedziłeś(aś) już ten zamek/dwór obronny, oceń go!
Jeśli podoba Ci się ta strona, wesprzyj ją w Google!
Opis
ieistniejące obecnie fortalicjum w Czechowie, a kiedyś w Czechówce Górnej (określane również jako zamek na Czechowie) położony było na wzgórzu nad doliną Czechówki, ponad stawem, spiętrzonym na rzeczce zapewne jeszcze w średniowieczu (młyn wzmiankowany w XV wieku) i istniejącym do lat międzywojennych. Obecnie jest to północno-zachodnia dzielnica Lublina. Dokładna lokalizacja założenia jest możliwa dzięki istniejącym źródłom kartograficznym – planom Lublina z XVIII i XIX wieku. Wynika z nich, że obronny dwór znajdował się na pagórkach po północnej stronie Czechówki, mniej więcej w miejscu, gdzie na pocz. XX wieku wybudowano istniejący do dziś kościół parafialny mariawitów. Dzisiaj mieszkańcy dużego blokowiska na Czechowie w ogóle nie zdają sobie sprawy z istnienia w tym miejscu jeszcze w niedalekiej przeszłości dworu obronnego.
Jak wynika ze wzmianek w Księgach Grodzkich Lubelskich do 1671 roku dom pański miał kształt murowanej, dwukondygnacyjnej kamienicy z narożną basztą i piwnicami. W dolnej kondygnacji znajdowały się dwie sklepione izby i kapliczka, zaś w górnej, dostępnej ze schodów umieszczonych w baszcie, były dwie wielkie izby. W trakcie rozbudowy w 1671 roku po północnej(?) stronie kamienicy dodano sień oraz za sienią piętrową część z izbą o czterech oknach, ogrzewaną zielonym piecem kaflowym – w ten sposób powstał niemal symetryczny układ pałacu z sienią na osi. Obok pałacu znajdowały się wzmiankowane w XVII wieku murowany spichlerz i stodoła – zapewne te same, które widoczne są na planach z 1783 i 1829 roku.
Niestety nie są znane informacje o wyglądzie urządzeń obronnych dworu.
Plan
Plan Lublina z zaznaczonym "zamkiem na Czechowie" z roku 1783
Źródło: Gawarecki Henryk, Gawdzik Czesław, Lublin, Warszawa 1959
Plan z roku 1829
Źródło: Gawarecki Henryk, Gawdzik Czesław, Lublin, Warszawa 1959.
Historia
amek wybudowany został prawdopodobnie w I poł. XVI wieku na terenie istniejącego już w 1470 roku folwarku. Nie są znani ówcześni właściciele.
Rysunek ruin wg Sierpińskiego z I poł. XIX w. Źródło: Obraz miasta Lublina, Sierpiński Seweryn Zenon, Warszawa 1839, reprint Lublin 2002
Śmierć w pałacu
W XVIII wieku pałac stopniowo niszczał. Brak odpowiedniej dbałości o stan budynku był przyczyną tragicznego wypadku. W 1764 r. zawaliło się sklepienie jednej z izb i śmierć poniosły wtedy cztery panny szlacheckie Gertruda Poniatowska, Marianna Górka, Katarzyna Zaniewska, Marianna Dębowska oraz służąca - Marianna, pochowane następnie w lubelskim kościele dominikanów. Seweryn Zenon Sierpiński, który wspominał o tym wypadku widział zwłoki owych panien w "grobie po prawej stronie" kościoła dominikanów.
1326 r. – pierwsza wzmianka o wsi Czechów, należącej do parafii św. Michała w Lublinie
lata 1407-1461 – właścicielami wsi byli Cebulkowie, a od 1454 r. część wsi należała do Piotra Konińskiego herbu Rawicz
1470 r. – wzmiankowany folwark, 19,5 łanu ziemi uprawianej przez chłopów, 3 zagrodników i młyn
I poł. XVI w. – prawdopodobny okres budowy fortalicjum
lata 1531-1533 – wzmiankowani właściciele: Jan Bychawski i Rafał Ożarowski
1671 r. – rozbudowa dworu obronnego na pałac. Obiekt został poszerzony, w przyziemiu dobudowano izbę, powstała też nowa izba na piętrze
1681 r.– spustoszenie pałacu przez wojska kozackie
XVIII w. – obiekt stał się własnością Tarłów
II poł. XIX w. – stopniowa rozbiórka pałacu
1904 r. – budowa na jego miejscu kościoła mariawitów
1916 r. – przyłączenie Czechówki Górnej do Lublina
lata 70-te XX w. – początek budowy osiedla-blokowiska i zatarcie wszelkich śladów po całym założeniu
Akwarela z Atlasu Stronczyńskiego (1852-1853). Źródło: Siedziby szlacheckie i magnackie na ziemiach zwanych Lubelszczyzną. 1500-1700, Rolska-Boruch Irena, Lublin 1999
Wstęp
Wolny
Położenie i dojazd
Centralna cześć woj. lubelskiego. Zobacz na mapie.
Z dojazdem do Lublina nie ma oczywiście problemu. Kościół mariawitów znajduje się po północnej stronie Al. Solidarności (przechodzący przez Lublin odcinek dróg nr 12 i 17), w odległości ok. 3 km na zachód od dworca autobusowego i ok. 400 m na zachód od ronda na skrzyżowaniu Al. Solidarności z ul. Lubomelską i Al. Kompozytorów Polskich.
Bibliografia
Dzieje Lubelszczyzny t. IV, Osady zaginione i o zmienionych nazwach historycznego województwa lubelskiego, opr. S. Wojciechowski, A. Sochacka, R. Szczygieł, Warszawa 1986.
Rolska-Boruch Irena, Siedziby szlacheckie i magnackie na ziemiach zwanych Lubelszczyzną. 1500-1700, Lublin 1999.
Rolska-Boruch Irena, Domy pańskie na Lubelszczyźnie od późnego gotyku do wczesnego baroku, Lublin 2003.
Sierpiński Seweryn Zenon, Obraz miasta Lublina, Warszawa 1839, reprint Lublin 2002.
Zdjęcia
Klikając w zdjęcie otrzymasz jego powiększenie w nowym oknie. Okno to można zamknąć kliknięciem w dowolny punkt powiększonego zdjęcia.
Zdjęcia wykonane: zimą 2004/2005
Miniforum
Zapraszam do przesyłania swoich wypowiedzi i komentarzy odnośnie opisywanego zamku. Ukazują się one na stronie od razu po wpisaniu do formularza. Ostatnie wpisy
Czechówka Autor: Marian Olszewski . Data: 2010-07-08 19:34:23
Waścicielami Czechówki od ok, 1859 roku jak wynika z kilku posiadanych przeze mnie dokumentów z XIX w. byli moi prapradziadkowie Jan PawŁowski i jego żona Elżbieta z Żochowskich,wcześniej byli dziedzicami części Skrzyńca k/Chodla, spokrewnieni z TarŁami M.Olszewski
Witam:0 Czy wie ktos z Was cos wiecej na temat znajdujacego sie tam kosciola i parafii? Ja wiem tylko ze jest to jedna z najmniejszych parafii starokatolickich w Polsce.
ieistniejące obecnie fortalicjum w Czechowie, a kiedyś w Czechówce Górnej (określane również jako zamek na Czechowie) położony było na wzgórzu nad doliną Czechówki, ponad stawem, spiętrzonym na rzeczce zapewne jeszcze w średniowieczu (młyn wzmiankowany w XV wieku) i istniejącym do lat międzywojennych. Obecnie jest to północno-zachodnia dzielnica Lublina. Dokładna lokalizacja założenia jest możliwa dzięki istniejącym źródłom kartograficznym – planom Lublina z XVIII i XIX wieku. Wynika z nich, że obronny dwór znajdował się na pagórkach po północnej stronie Czechówki, mniej więcej w miejscu, gdzie na pocz. XX wieku wybudowano istniejący do dziś kościół parafialny mariawitów. Dzisiaj mieszkańcy dużego blokowiska na Czechowie w ogóle nie zdają sobie sprawy z istnienia w tym miejscu jeszcze w niedalekiej przeszłości dworu obronnego.
amek wybudowany został prawdopodobnie w I poł. XVI wieku na terenie istniejącego już w 1470 roku folwarku. Nie są znani ówcześni właściciele.
