Jeśli odwiedziłeś(aś) już ten zamek/dwór obronny, oceń go!
 o zamku w Dąbrowie Tarnowskiej, przebudowanym w pałac, pozostała dzisiaj już tylko barokowa brama. Po wojnie, na wzgórzu zamkowym postawiono kościół. Okazała brama jest wkomponowana w kościelne ogrodzenie i przypomina łuk triumfalny. Daje pewne wyobrażenie o dawnej świetności nieistniejącego pałacu, którego bogate wyposażenie było wręcz legendarne. Filary bramy ozdobione są półkolumnami. Na ich szczycie znajdują się kamienne penoplia czyli fragmenty uzbrojenia. Na arkadowym zwieńczeniu widać tarczę herbową Szreniawa Lubomirskich. W obu filarach znajdują się małe pomieszczenia. Właściwie to nie można dziś jednoznacznie stwierdzić czy pierwotny obiekt w Dąbrowie był zamkiem czy dworem warownym (fortalicjum), jednak więcej źródeł (a także miejscowe podania i legendy) mówi o zamku.
 Źródło: Zamki i dwory obronne ziemi krakowskiej, Marian Kornecki, Kraków 1966
| Historia |  |
 amek w Dąbrowie Wielkiej, a dziś Tarnowskiej, został postawiony na początku XVII w. przez ostatniego przedstawiciela rodu Ligęzów - Mikołaja Spytkę herbu Półkozic, kasztelana sandomierskiego, który wzniósł też zamek w Rzeszowie. Niestety nie wiadomo jak wtedy wyglądał.
Mikołaj Ligęza
Budowniczy zamku w Dąbrowie - Mikołaj Spytek Ligęza był znaczącą postacią w swoich czasach. Jako senator popierał władców za co otrzymywał liczne nadania i przywileje dla swoich miast. W 1590 został kasztelanem czchowskim, dwa lata później żydaczowskim, później starostą bieckim, a w 1619 kasztelanem sandomierskim. Szczególnie za Zygmunta III Wazy brał udział w licznych sejmach, a jego mowy były uznawane za wzór do naśladowania. W swoich włościach fundował kościoły, szpitale i przytułki dla ubogich, ustanowił stypendia, którymi wspierał żaków Akademii Krakowskiej, założył także fundację posagową, na wsparcie cnotliwych kobiet, którym ubóstwo nie pozwalało wyjść za mąż. Był człowiekiem odważnym, radził sobie ze słynnym awanturnikiem "Diabłem" Stadnickim, samodzielnie odparł najazd tatarski na Rzeszów w 1624 r.
|
1637 r. - po śmierci Mikołaja jego majątek wraz z zamkiem przeszedł w ręce córki Konstancji, małżonki Jerzego Sebastiana Lubomirskiego
1658 r. - podczas ostatnich akcentów "potopu" szwedzkiego, marszałek wielki i hetman polny Jerzy Sebastian Lubomirski, który odegrał ogromna rolę w organizowaniu obrony kraju, przebywał pewien czas w zamku w Dąbrowie Tarnowskiej. Wysyłał stąd uniwersały do wojska w sprawie jego organizacji i zaopatrzenia. Przestrzegał też przed plądrowaniem siedzib szlacheckich i kościelnych, brakowało bowiem wtedy pieniędzy na żołd
1697 r. - Michał Kazimierz Lubomirski przystąpił do gruntownej przebudowy i rozbudowy zamku. Sprowadził w tym celu któregoś ze słynnych architektów, albo D.H. Popelmanna, twórcę drezdeńskiego Zwingeru albo Tylmana z Gameren, budowniczego m.in. pałacu w Nieborowie oraz pałaców Krasickich i Gnińskich w Warszawie. Efektem była duża i bardzo bogato wyposażona rezydencja postawiono na rzucie prostokąta ze skrzydłami bocznymi w kształcie litery H. Przy pracach budowlanych wykorzystano jeńców tureckich wziętych do niewoli podczas wyprawy wiedeńskiej w 1683 r.
ok. 1700 r. - powstała brama zamkowa, która dzisiaj stanowi część kościelnego ogrodzenia
1780 r. - pałac został wystawiony na sprzedaż, kupiła go rodzina Stojowskich
1846 r. - pałac został poważnie uszkodzony i splądrowany podczas rebelii chłopskiej tzw. rzezi galicyjskiej pod wodzą Jakuba Szeli
Zamek od strony południowej. Litografia z rys. M.R. Stęczyńskiego z ok. 1846 r.
Źródło: Zamki i dwory obronne ziemi krakowskiej, Marian Kornecki, Kraków 1966
1847 r. - pożar dokończył dzieła zniszczenia. Resztki budowli były systematycznie rozbierane i traktowane jako budulec
1858 r. - pałac już nie istniał, ale zachował się dokładny jego opis, sporządzony przez ostatniego właściciela - Stanisława Stojowskiego. Pałac miał dwa, bardzo wysokie piętra i składał się z blisko 30 sal i pokoi.
Można było w nim wydzielić 3 części: korpus i dwa skrzydła boczne połączone w czworobok ogrodzeniem. Miał wymiary 66 x 27 m. Frontowa elewacja ozdobiona była kamiennymi posągami królów polskich, naturalnej wielkości. Fasady były urozmaicone dużymi kamiennymi altanami. Ku bramie wybiegały potężne schody, dolne stopnie mierzyły aż 18 m długości! Biegły one na piętro korpusu do wielkiej sali marmurowej. Balustrady schodów zdobiły mitologiczne posągi. W sali marmurowej znajdowało się 20 kolumn o czerwonych trzonach na białych postumentach. Ściany wyłożone były sztukaterią, sklepienie pokrywało malowidło, a środek posadzki ułożony był w gwiazdę z czerwonego marmuru. W sali tej znajdowały się także stylowe kominki, kryształowe lustra, kamienne portale i inne ozdoby. Balkonem można było wyjść do ogrodu. Wykonany był on w stylu włoskim i prowadził ku rzece Breń. W ogrodzie znajdowały się prócz pięknych roślin także posągi, wazony, sadzawki, wodotryski. Dalej, za rzeką mieścił się zwierzyniec
1965 r. - na dawnych wzgórzu zamkowym ukończono budowę kościoła w stylu neoklasycystycznym wg projektu Zbigniewa Wzorka. Podobno były jeszcze wtedy widoczne resztki murów pałacowych.
"Resztki zamku w Dąbrowie".
Drzeworyt sztorcowy z 1868 r.
| Legendy | |
 egenda mówi że gdzieś w podziemiach zamkowych ukryte są olbrzymie skarby Ligęzów. Dwa razy w roku, w noc świętojańską, otwiera się tajne przejście do podziemi. Nikomu jednak, do tej pory nie udało się dotrzeć do skarbów.
W istocie, skarby zostały ukryte w Dąbrowie, ale przynajmmiej część z nich odnaleziono po śmierci Mikołaja Spytka w 1637 r.
W zamku odkryto cztery okute drewniane skrzynie, w których znajdowały się 102 000 dukatów i złota czara (patera) sadzona najdroższymi kamieniami, której wartość oszacowano na 1000 dukatów. W innej kryjówce pod ziemią znaleziono jeszcze 20 000 dukatów.
Zdjęcie bramy po wojnie, jeszcze przed remontem
Źródło: Zamki i dwory obronne ziemi krakowskiej, Marian Kornecki, Kraków 1966
Wielkie bogactwa znajdowały się na zamku również za panowania rodu Lubomirskich. Największa, marmurowa sala balowa posiadała szklany sufit i w czasie balów i innych uroczystości instalowano nad nim sadzawkę z egzotycznymi rybami!
Wolny
21 km na północ od Tarnowa. Zobacz na mapie.
Dojazd PKS-em lub prywatnym busem z Tarnowa. Jeżdżą bardzo często. Jadąc samochodem można zaparkować tuż przy kościele.
Piechotą z przystanku PKS idzie się ok. 5 min. Pobieżne oglądnięcie zajmuje także ok. 5 min.
Kornecki Marian - Zamki i dwory obronne ziemi krakowskiej
|
|
