puste
Telefon kontaktowy
punktorZamek/muzeum.
tel. (012) 27 11 455
punktorPTTK w Dobczycach
tel. (012) 271 11 76

Ikonka - zamek
DOBCZYCE
¤ Średniowieczny zamek królewski ¤

Przejście do zdjęć
Zdjęciapuste

Frontowe zdjęcie zamku dobczyce

Ocena


Możesz ocenić:
Dobczyce - Średniowieczny zamek królewski

Ocena obecnej atrakcyjności obiektu
4 stars Średnia ocena: 4.0 na 5. Głosowało osób: 105
            
 
Ocena nastawienia do turystów na terenie obiektu
4 stars Średnia ocena: 4.2 na 5. Głosowało osób: 84
            
 
Jeśli podoba Ci się ta strona, wesprzyj ją w Google!  


Opis


Ozdobna pierwsza litera zamek dobczycki leży na skalistym wzgórzu nad Rabą, w zachodniej części miasta. Podobnie jak w Niedzicy i Czorsztynie tuż przy zamku powstała zapora co zmieniło wygląd jego otoczenia. Do dzisiaj na całym obszarze dawnego zamku przetrwały niezbyt wysokie mury, które w zimie praktycznie całkowicie giną pod śniegiem. Warownia składała się z zamku górnego w kształcie trójkąta i dolnego. Pierwotne wejście prowadziło od południa do zamku górnego, a dawna brama została w XVII w. zamieniona na kaplicę. Do dzisiaj widać tam otwór wejściowy. Obecna brama do zamku dolnego prowadzi od północnego wschodu przez drewniany most (kiedyś zwodzony) ponad fosą, która oddzielała miasto od zamku. W okresie świetności obiekt posiadał w sumie ponad 70 sal i 3 wieże: bramną z zegarami, wysoką cylindryczną o średnicy 9 m w środku założenia oraz narożną w południowo zachodnim skrzydle (początkowo umiejscawiano ją koło kaplicy). Pomieszczenia mieszkalne znajdowały się zarówno na zamku górnym jak i dolnym. Musiały się one wspaniale prezentować, co można wywnioskować na podstawie odnalezionych ozdobnych elementów kamieniarskich oraz kafli.
Duże słowa uznania należą się właścicielom obiektu - PTTK, za to jak znakomicie potrafił przystosować dla potrzeb turystów ruinę, która jeszcze pół wieku temu była praktycznie nie widoczna na powierzchni ziemi. Mury częściowo przykryto dachami i utworzono kilka komnat muzealnych z ciekawymi eksponatami. Można zobaczyć m.in. piec hutniczy z XIII w., katownię, loch, kaplicę, studnię.
Zwiedzając zamek warto też obejrzeć pobliski skansen, kościół zbudowany z murów zamkowych oraz resztki fortyfikacji miejskich z bramą. Aby do nich dotrzeć należy idąc pod górę do zamku nie skręcać w prawo na schody, tylko pójść prosto. Dawne Dobczyce położone był bowiem na tym samym wzgórzu co zamek i dopiero w II poł. XVIII wieku z braku miejsca na rozbudowę przeniesiono je do doliny Raby. Koło kościoła można zobaczyć zabytek przyrody - lipę zwaną Marysieńką z posągiem Matki Boskiej, zasadzoną w dniach wiktorii wiedeńskiej w 1683 r.

Trupielec
Na przeciw dobczyckiej Góry Zamkowej w kierunku zachodnim koło wsi Burlatka, znajduje się wzniesienie zwane dziś Trupielcem lub Charstkiem, a kiedyś Turzą Górą. W I poł. XV w. osiedlili się tam zbóje wywodzący się z nie opłacanego i zbuntowanego wojska koronnego pod wodzą herszta o imieniu Charstek. Ich działalność dała się we znaki mieszkańcom, paraliżując handel. W 1467 r. ośmieleni bezkarnością, niespodziewanie zaatakowali miasto oraz zamek i po krótkiej walce zdobyli je. Ufni w swą siłę pozostali w mieście, obsadzili mury miejskie i stanowiska na zamku. Starosta krakowski Mikołaj Pieniążek zareagował jednak szybko. Wysłał wojsko, które odbiło Dobczyce, a uciekających bandytów ścigano aż do ich kryjówki na wzgórzu, którą całkowicie zniszczono. Była to kamienno-drewniana siedziba, o której praktycznie nic nie wiadomo, ale nazywana jest czasem zamkiem.


Plan



1 - zamek dolny, 2 - zamek górny, a - sala hutnicza z piecem dymarkowym, b - sala historyczna z ekspozycją poświęconą dziejom zamku. c - kaplica, d - przedsionek z herbem Jagiellonów i Lubomirskich, e - loch więzienny, kiedyś stała tu wieża, f i g - izby zamkowe, h - dziedziniec zamku górnego, i - studnia, j - katownia ze zrekonstruowaną izbą tortur, k - dawne komnaty zamkowe obecnie nie sklepione, l - pokoje służby zamkowej, m - pomieszczenia gospodarcze, n - położenie cylindrycznej wieży zachowanej w szczątkach
Źródło: Leksykon Zamków w Polsce, L. Kajzer, S. Kołodziejski, J. Salm, Arkady 2002 + własne dodatki


Rekonstrukcja

Powrót na górę

Rekonstrukcja lub stary widok zamku dobczyce
Rekonstrukcja zamku średniowiecznego - widok z murów miejskich autorstwa Tadeusza Bochni

Rekonstrukcja lub stary widok zamku dobczyce
Rekonstrukcja zamku z XVII w. wisząca w jednej z sal. Jest to najaktualniejsza wersja, starsze bowiem były błędne


Historia


Ozdobna pierwsza litera najstarsza część zamku górnego w południowej części wzgórza. pochodzi z I poł. XIII w. Była to murowana strażnica chroniąca komorę celną na szlaku do Węgier. Z tego okresu pochodzi odnaleziony piec hutniczy i wyroby płatnerzy oraz prawdopodobnie resztki cylindrycznej wieży odkrytej przez archeologów. Na ślady jeszcze starszej palisady natrafił Gabriel Leńczyk, co świadczy iż drewniana warownia stała tu już za pierwszych Piastów. Wg legendy wzniósł ją jeden z wojów Mieszka I - Dobek, który wraz z synami przybył w te strony.

Rekonstrukcja lub stary widok zamku dobczyce
Widok dawnych Dobczyc w rekonstrukcji 3D autorstwa Tadeusza Bochni

Wierni królowi
Pobyt króla w Dobczycach w 1311 r. związany był z buntem wójta Alberta w Krakowie. Dokument konfiskujący dobra krakowskich buntowników podpisany przez króla wystawiony został w dobczyckim zamku, w oryginale: "apud Dobsicz in castris". Mieszkańcy Dobczyc pomogli królowi odbić Kraków i za to jego syn Kazimierz Wielki przywilejem z 1362 r. lokował miasto na prawie niemieckim, uwolnił mieszczan od cła w całym kraju oraz nadał inne przywileje. Zwiększył też ich bezpieczeństwo dzięki nowym fortyfikacjom.

punktor1225 r. - w książce "Dzikowy Skarb", polski pisarz historyczny Karol Bunsch wspomina o notatce z tego roku, w której czytamy, że wdowa po wójcie w osadzie Dobschicze ubiegała się o mieszkanie w zamku, a rok później biskup Iwo Odrowąż wybudował tu kościół
punktor1311 r. - na zamku przebywał Władysław Łokietek
punktor1362 r. - wzmianka o dobczyckim założeniu zamkowym w dokumentach. W tym okresie, za Kazimierza Wielkiego, zamek został rozbudowany, być może już wtedy powstał zamek dolny. Także miasto otoczono murem, który zastąpił dotychczasową palisadę
punktorlata 1378-1417 - najstarszymi dzierżawcami starostwa dobczyckiego byli: kupiec krakowski, bankier i zaufany Kazimierza Wielkiego - Mikołaj Wierzynek później podkanclerzy i starosta krakowski - Klemens z Moskorzewa
punktor1390 r. - król Władysław Jagiełło nakazał konserwację zamku, przekazując dochody z żup wielickich na ten cel
punktor1398 r. - w zamku przebywał król Władysław Jagiełło z żona Jadwigą co zostało upamiętnione herbem Jagiellonów przed wejściem do kaplicy
punktorod 1417 r. - mimo, że syn Klemensa z Moskorzewa - Marcin powinien odziedziczyć starostwo to ze względu na "niegodziwe wybryki i zuchwalstwa" wyrokiem sądu królewskiego pozbawiono go dzierżawy (m.in. w 1411 r. napadł i złupił Dobczyce) . Następnymi dzierżawcami zamku byli: Zbigniew z Brzezia, Mikołaj z Brzezia, Piotr z Kamieńca, Stanisław Lanckoroński, Stanisław Czerny z Witowic, Hieronim Bużeński, kolejny Piotr z Kamieńca, Seweryn Boner.
Królewska szkoła
O istotnym znaczeniu zamku dobczyckiego w kraju świadczy fakt, iż za króla Kazimierza Jagiellończyka mieściła się tu "akademia" dla jego synów: Zygmunta, Aleksandra, Władysława, Jana, Fryderyka i Kazimierza, który został później beatyfikowany. Pobierali nauki pod okiem księdza Jana Długosza. Po nieudanej wyprawie po koronę węgierską król ponownie posłał syna Kazimierza do Dobczyc na kontemplacje. Dlatego stał się on patronem Ziemi Dobczyckiej.

punktor1585 r. - król Stefan Batory, potrzebując gotówki, przekazał Dobczyce za pokaźną sumę Sebastianowi Lubomirskiemu co rozpoczęło okres świetności zamku. Rozbudowano zamek dolny i przeprowadzono przebudowę całości w renesansową rezydencję
punktorI poł. XVII w. - starostą był Stanisław Lubomirski, który po rozbudowie zamku w Wiśniczu, przebywał głównie tam, jednak w Dobczycach rezydowała jego żona Zofia z Ostrogskich. Tu wychowywała dzieci. W zamku kazała m.in. wykuć studnię, wybudować kaplicę oraz wzbogacić wieżę o zegary
punktor1611 r. - w zamku odbyło się huczne wesele Barbary Lubomirskiej i Jana Zebrzydowskiego, starosty lanckorońskiego
punktor1649 r. - po Lubomirskich, Dobczyce na prawie 100 lat przejął ród Jordanów. Najpierw podkomorzy krakowski Michał Jordan (przeprowadził on odbudowę murów zamkowych), później kasztelan wojnicki i bracławski - Franciszek i jego syn Michał Jordan
punktor1655 r. - w czasie "potopu" zamek został najechany przez Szwedów. 2 lata później zaatakowały go oddziały siedmiogrodzkie Jerzego Rakoczego idące z pomocą Szwedom. Mimo to zamek nie ucierpiał, aż tak bardzo jak inne polskie warownie
Skarb zamkowy
W II poł. XVIII w. w zamku odkryto skarb. Piastunka starosty Dobrzyńskiego zabawiając płaczące dziecko uderzała o ścianę pękiem kluczy. Odpadł tynk i odsłoniła się kryjówka. Był to mały loszek, w którym znaleziono garnek pełen monet i klejnotów. Niestety dało to początek poszukiwaniu skarbów i niszczeniu zamku w czym pomogli późniejsi starostowie Michał Lewartowski i Kasper Biliński.

punktor1702 r. - ponowny najazd Szwedów doprowadził miasto do upadku. Zamek także pozostawili w opłakanym stanie, choć nadal był zamieszkiwany przez kolejnych starostów Andrzeja Moszyńskiego i Walentego Dobrzyńskiego
punktor1782 r. - zamek został opuszczony
punktorlata 1830-1834 - z rozebranych murów zamkowych postawiono nieopodal stojący do dziś kościół, oraz domy pod Górą Zamkową. Cegły i kamienie z zamku zawędrowały aż do Krakowa, gdzie były wykorzystywane przy budowie Wałów Wiślanych. Ruiny zamku zostały całkowicie zagruzowane, zarośnięte roślinnością i powoli znikały z powierzchni ziemi. Później miejscowa ludność traktowała ten teren jako pastwisko
punktorXIX w. - przy zamku działał kamieniołom. W wyniku jego pracy osunęła się zachodnia część zamku dolnego
punktor1900 r. - Grono Konserwatorów Galicji Zachodniej doprowadziło do objęcia ochroną ruin, a rok później rozpoczęto prace archeologiczne i zabezpieczające
punktor7.11.1960 r. - rozpoczęto odgruzowywanie zamku i kolejne prace archeologiczne. Ogromne zasługi dla odsłonięcia zamku miał miejscowy nauczyciel Władysław Kowalski, który został później kustoszem zamkowego muzeum
punktor1964 r. - otworzono muzeum
punktor2014 r. - po drodze do zamku można zwiedzić fragment wyremontowanych miejskich murów obronnych

Rekonstrukcja lub stary widok zamku dobczyce
Widok na Górę Zamkową z lat 60-tych, od strony dzisiejszego zalewu
Źródło: Zamki i dwory obronne ziemi krakowskiej, Marian Kornecki, Kraków 1966

Sebastian Lubomirski
Sebastian Lubomirski, twórca potęgi swojego rodu uczynił z zamku dobczyckiego swą główną rezydencję. Majątku dorobił się dzięki wygraniu czegoś w rodzaju przetargu na stanowisko żupnika soli wielickiej i bocheńskiej. Był on podobno najbardziej bezwzględnym eksploatatorem złóż solnych w historii, na czym cierpiała pracująca tam ludność jak i same kopalnie, które nie były remontowane. Olbrzymie dochody i bardzo skrupulatne spłacanie swoich powinności wobec skarbu królewskiego zjednały mu poparcie Stefana Batorego i Zygmunta III. Wkrótce Lubomirski stał się nieformalnym skarbnikiem królewskim, ponieważ regularnie dokonywał płatności w imieniu króla, udzielał pożyczek zarówno jemu jak i innym dostojnikom państwowym. Jeśli dłużnik nie był w stanie spłacić pożyczki w terminie, oferował Lubomirskiemu jakiś majątek ziemski, który ten chętnie przyjmował i powiększał w ten sposób swoje włości. Dodatkowo otrzymał i odkupił kilka starostw, tak że ze średniego szlachcica szybko stał się magnatem.


Wstęp

Płatny i otwarty tylko w sezonie (1.04-31.10)

Ponieważ informacje o godzinach otwarcia, a przede wszystkim cenach biletów szybko się dezaktualizują, sprawdź je na stronie oficjalnej opisywanego zamku/dworu:
otwórz stronę obiektu

Położenie i dojazd


Centralna część woj. małopolskiego. 12 km na południe od Wieliczki, 13 km na wschód od Myślenic. Zobacz na mapie.
Pociągiem najbliżej można dojechać do Krakowa lub Wieliczki. Dobczyce mają dogodne połączenie autobusowe z okolicznymi miastami: Krakowem, Myślenicami, Wieliczką, jest także dużo przewoźników prywatnych. Do zamku prowadzi droga pod górę z centrum miasta, koło siedziby straży pożarnej. Patrząc od północy w prawo. Jadąc samochodem należy zaparkować w centrum ponieważ droga ta posiada zakaz wjazdu. Po kilku minutach skręcamy z niej w prawo na schody, mijamy cmentarz, kościół, skansen i dochodzimy do zamku.

GPS
Współrzędne geograficzne:

format D (stopnie):   N 49.87698333°,  E 20.08500278°
format DM (stopnie, minuty):   N 49° 52.6189998',  E 20° 5.1001668'
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   N 49° 52' 37.14'',  E 20° 05' 06.01''


Czas


Z centrum miasta idzie się ok. 10 min. Pobieżne oglądnięcie zamku zajmuje ok. 40 min. + skansen ok. 30 min

Bibliografia



punktorGuerquin Bohdan - Zamki w Polsce
punktorKaczyńscy Izabela i Tomasz - Polska - najciekawsze zamki
punktorKajzer Leszek, Kołodziejski Stanisław, Salm Jan - Leksykon zamków w Polsce
punktorKornecki Marian - Zamki i dwory obronne ziemi krakowskiej
punktorKowalski Władysław - Dobczyce
punktorMarszałek Juliusz - Katalog grodzisk i zamczysk w Karpatach
punktorSypek Robert - Zamki i obiekty warowne Jury Krak.-Częst.

Zdjęcia


Klikając w zdjęcie otrzymasz jego powiększenie w nowym oknie. Okno to można zamknąć kliknięciem w dowolny punkt POZA zdjęciem.

Dobczyce - Zamek z drogi dojazdowej Dobczyce - Widok z oddali Dobczyce - Most prowadzący do zamku Dobczyce - Widok z drugiego brzegu Raby Dobczyce - Zbliżenie na zamek zza rzeki Dobczyce - Zachodnia część ruin Dobczyce - Ruiny zabudowy zamkowej Dobczyce - Część gospodarcza zamku koło wejścia Dobczyce - Mury zamkowe i zalew Dobczyce - Dziedziniec ze studnią Dobczyce - Sala hutnicza Dobczyce - Schody w jednej z sal zamkowym Dobczyce - Katownia Dobczyce - Brama zimą Dobczyce - Most Dobczyce - Zamek w śniegu Dobczyce - Zamek na tle okolicy Dobczyce - Lipa Marysieńka nocą
Zdjęcia wykonane: latem 2003 i zimą 2002/2003



Wideo


Film przedstawiający model 3D miasta Dobczyce z okresu średniowiecza wykonany w programie Google SketchUp przez Tadeusza Bochnię



Z lotu ptaka


Widok opisywanego obiektu (lub miejsca na którym stał) z satelity

Geoportal


Noclegi


punktorDobczyce - Biuro Zakwaterowań, ul. Podgórska 1, tel. (012) 271 11 76
punktorDobczyce - Dom Wycieczkowy PODGÓRZE, ul. Szkolna 20 b, tel. (012) 271 10 71
punktorDobczyce - Dom Wycieczkowy TKKF, ul. Podgórska 2, tel. (012) 271 10 41
punktorDobczyce - Internat ZSR, ul. Górska 31, tel. (012) 271 01 00, 271 12 10
punktorDobczyce - Ośrodek Sportu i Rekreacji DOBEK, ul. Turystyczna 1, tel. (012) 271 14 39
punktorDobczyce - Ośrodek Wypoczynkowy MPWiK, ul. Góra Jałowcowa, tel. (012) 278 17 07
punktorDobczyce - Hotel "Nowa Gawęda", Brzączowice 270, tel. (012) 272 39 24
punktorDobczyce - Agroturystyka Stefania Cygan, ul. Mostowa 10a, tel. (012) 271 11 31
punktorDobczyce - Agroturystyka Jan Nowak, ul. Jałowcowa 22a, tel. (012) 271 12 24
punktorDobczyce - Agroturystyka Danuta Głuś, ul. Kasztelana Dobka 9, tel. (012) 271 20 03
punktorDobczyce - Camping CAPITOL, ul. Mostowa 1a, tel. (012) 271 14 39

Proponujemy wyszukanie noclegu w opisywanej miejscowości lub jej okolicy w poniższych serwisach noclegowych. Oferty cenowe online są zwykle atrakcyjniejsze niż rezerwacje telefoniczne.

oferta noclegowa                     oferta noclegowa 2

Miniforum

Powrót na górę

Zapraszam do przesyłania swoich wypowiedzi i komentarzy odnośnie opisywanego zamku. Ukazują się one na stronie od razu po wpisaniu do formularza.

Ostatnie wpisy

  • Obóz harcerski A.D. 1965 - wspomnienie       Autor:  Druh boruch      Data:  2015-06-09 05:52:04
    Więc namioty rozbite tuż obok ruin zamku, kąpiele w Rabie, mecze piłkarskie na boisku miejscowego klubu Raba. I wieczorne ogniska, zawsze z finalnym "Słoneczko już / gasi złoty blask, za chwilę niebo / błyśnie czarem gwiazd / Dobranoc już! O samym zaś nader przyjaznym, zacnym grodzie mówiło się - z sympatią - coś takiego: Te Dobczyce miasto bycze / cztery domy dwie ulice!   Niechże takim pozostanie!  
  • piękny Obraz       Autor:  cortes      Data:  2014-02-20 10:48:19
    Spójrzcie tylko na ten piękny Obraz:   http://www.debuton­.com/obrazek.php?132­63   ależ ten zamek jest wspaniały!!
  • tu sie wychowalam Autor: ola       Autor:  monia      Data:  2012-10-16 13:52:53
    ...to prawda ze już nie ma wielu domów, a i nazwa ulicy została zmieniona. Zamiast ulicy Zamkowej jest Stare Miasto, tak wiec Pani domek był na ul.Zamkowej 10 lecz nie pamiętam jaka rodzina mieszkała tam (po adresach nie pamiętam nazwisk) Gdyby Pani zechciała podać rodzinne nazwisko było by co wspominać... Pozdrawiam



Powót do strony startowej
Powrót do strony startowej