Jeśli odwiedziłeś(aś) już ten zamek/dwór obronny, oceń go!
 opiero badania w latach 80-tych pozwoliły ustalić, że zamek w Kowalu, podobno miejsce narodzin Kazimierza Wielkiego, stał w północnej części miasta w rejonie obecnych ulic: Zamkowej (płd. część zamku ), Kazimierza Wielkiego (zach.) i Kołłątaja (wsch.). Warownia stała poza miastem, oddzielona od niego parkanem, a z drugiej strony (od północy) zabezpieczała go rzeka Rakutówka i bagna.
Zadziwia fakt, iż do kresu swego istnienia (XVIII w.) był to obiekt w większej części drewniany. Widać, że siedziba starostwa w dawnym województwie brzesko-kujawskim nie była przedmiotem troski dzierżawców. Obszar zamku zajmował teren o wymiarach ok. 35x45 m. W jego obrębie stało kilka drewnianych budynków, z których największy był kancelarią grodzką i mieszkaniem podstarościego, inne to: kuchnia, gprzelnia, budynki mieszkalne, stajnia. Dopiero w XVII wieku powstał jedyny murowany budynek. Masywna przypora w domu przy ulicy Zamkowa 2 jest pozostałością po tym obiekcie.
Stoi on na XVII-wiecznych fundamentach. Dowiodły tego badania przeprowadzone w latach 80-tych XX w. - archeolodzy odkryli w pobliżu przypory sklepione kolebkowo pomieszczenie. Stojący obok, dom straży pożarnej prawdopodobnie również stoi na zamkowych fundamentach, ponieważ miejscowa ludność wspomina o starych murach odkrywanych podczas stawiania budowli w latach międzywojennych.
 amek w Kowalu powstał na przełomie XIV w i XV w., nie mógł więc urodzić się tu Kazimierz Wielki. Jadnak istnieją pewne informacje o wcześniejszym założeniu obronnym typu grodowego zniszczonym przez Krzyżaków w 1327 roku, a następnie zastąpionym przez niewielką siedzibę obronną odnowioną przez Kazimierza. Umiejscowienie grodu nie jest dziś znane i nie da się stwierdzić czy stał na miejscu późniejszego zamku czy też w zupełnie innym miejscu. Bohdan Guerquin przypuszcza iż stał on wyspie na Jeziorze Rakutowskim. Badania wykluczyły natomiast podawany czasem obszar w płd-wsch. części miasta.
Pierwszym znanym kasztelanem kowalskim był Mikołaj odnotowany w 1314 r.
Z 1383 roku pochodzi informacja Jana z Czarnkowa o fortalicjum (Covale oppidum cum fortalicio), które zostało zostało opanowane przez wojska wojewody płockiego Abrahama Sochy.
Z historii warowni znane są tylko nieliczne fakty. W 1420 r. na zamku zarządzanym przez starostę brzeskiego przebywał król Władysław Jagiełło i przyjmował tu oferującyh mu koronę panów czeskich. W XV wieku funkcjonował tu sąd grodzki oraz kaplica zamkowa.
Później zamek stał się siedzibą samodzielnego starostwa. Z 1536 r. pochodzi wzmnianka o odbudowie spalonego zamku przez starostę. Na początku XVII wieku, po jednym z pożarów nastąpiła odbudowa i rozbudowa z inicjatywy starosty i marszałka nadwornego Andrzeja Przyjemskiego, który "zamek (...) znów a fundamentis wielkim kosztem i sumptem murować począł". Prace szły bardzo powoli i zostały ukończone dopiero przed zniszczeniami szwedzkimi podczas "potopu", które ograniczyły się jednak tylko niewielkich dewastacji wnętrz. W 1674 r. funkcjonowała tu kancelaria starościńska, choć sam starosta raczej tu nie przebywał..
W 1793 r. kowalski starosta Michał Sokołowski nakazał rozbiórkę zamku, którą ostatecznie ukończono na pocz. XIX w. W 1804 r. rozebrano kaplicę zamkową. Na miejscu warowni powstała zabudowa miejska, ale jeszcze w 1875 widoczne były relilkty murów zamkowych, ostatecznie zabudowane budynkiem tzw. "domu ludowego". W latach 1981-82 przeprowadzono prace archeologiczne podczas których odkryto zabytki ruchome (najstarsze datowane na pocz. XV wieku) oraz pomieszczenia piwniczne.
Wolny
Południowo-wschodnia cześć woj. kujawsko-pomorskiego. 12 km na południe od Włocławka. Zobacz na mapie.
|
|
