Jeśli odwiedziłeś(aś) już ten zamek/dwór obronny, oceń go!
 a sprawą legend o złym władcy Popielu, którego zjadły w wieży myszy i Piaście Kołodzieju jest to jeden z najsłynniejszych zamków w kraju, choć kojarzony głównie ze stołpem zwanym "mysią wieżą".
Budowla jest jednak znacznie młodsza niż mówi legenda i nie może pamiętać czasów wczesnopiastowskich.
Czakram z Graalem
Kruszwicę próbuje się wypromować jako "miejsce mocy". Ma się tu jakoby znajdować czakram czyli hinduski "gruczoł ziemi" - kamień emitujący pozytywną energię i leczniczo działający na ludzi. Na świecie jest tylko 7 czakramów w tym jeden pod Wawelem, ale zakłada się prawdopobieństwo istnienia czakramów pomocniczych i na takim właśnie stoi "mysia wieża". Skąd się tu dostał? Ponoć przeniesiono go z Krakowa, gdzie był jeszcze w XIV wieku, choć dyrekcja Wawelu zaprzecza, żeby kiedykolwiek znajdował się on pod tamtejszą kaplicą. Druga hipoteza to że przywieźli go ze sobą Tatarzy z Indii. Możliwe nawet, że olbrzymia siła jego odziaływania (odwiedzającym znacznie polepsza się samopoczucie, a nawet mijąją drobne dolegliwości) bierze się z faktu, iż ma w sobie kielich świętego Graala.
Taki właśnie bełkot zarządca zamku, czyli PTTK podaje turystom na biletach wstępu, zamiast rzetelnej informacji o historii zamku...
|
Była za to ważną warownią na pograniczu polsko-krzyżackim.
Zbudowana na planie prostokąta miała początkowo wymiary maks. 40x50 m. Mury obwodowe o wysokości 11 m i grubości blisko 2,5 m z gankami strażniczymi otaczały drewniane zabudowania.
Dominującym elementem była ponad 30-metrowa wieża od północnego zachodu mieszcząca w dolnych kondygnacjach więzienie. Wejście do niej jako miejsca ostatniej obrony prowadziło nie z powierzchni ziemi, lecz z ganku (dziś są brzydkie zakręcane schody).
Całość broniła drewniana palisada, od południa fosa oraz jezioro Gopło (niegdyś bowiem obecny półwysep Rzępowski na którym stoi zamek był wyspą). Wjazd prowadził od północnego wschodu przez most zwodzony.
Po rozbudowach w XVI wieku warownia zyskała murowane piętrowe budynki, wieża posiadała machikuły i wysoki spiczasty hełm, wzniesiono też zewnątrzny wieżowy budynek bramny. Jak widać na rycinie z XVII wieku prezentowała się okazale, jednak nie była to twierdza nowoczesna, która mogłaby obronić się przed nowożytną artylerią. Nie oparła się więc Szwedom. Istniały jednak plany przekształcenia zamku w twierdzę bastionową, nigdy niestety nie zrealizowane.
Popularny plener
W literaturze Kruszwicę rozsławili Julisz Słowacki w Balladynie oraz Józef Ignacy Kraszewski w Starej Baśni. Mysią wieżę uwieczniali także liczni malarze i rysownicy tacy jak np. N. Orda, Podbielski, Dietrich, Minutoli, A. Oleszczyński, Jentsch, T. Mielcarzewicz, G, Simon, F.B.Chotomski.
|
Dziś poza "mysią wieżą" zachował się przylegające do niej krótkie odcinki muru obwodowego oraz parę luźnych szczątków murów rozrzuconych po wzgórzu zamkowym. Na wieży jak i murze widać liczne otwory - są to pozostałości po rusztowaniach, wykorzystywanych przez budowniczych zamku. W ziemi tkwią jeszcze fundamenty i są one aktualnie badane przez archeologów. W 2011 zostaną na stałe odsłonięte, aby zarysować wygląd całej warowni. Będą także udostępnione odkopane niedeawno piwnice. Z wieży rozciąga się piękny widok na malowniczą okolicę, jednak aby zwiedzanie Kruszwicy nie trwało tylko 20 minut, warto przepłynąć się regularnie kursującym po Gople stateczkiem, co pozwoli zobaczyć wieże z dalszej perspektywy, przespacerować się po pólwyspie obsadzonym kwiatami z plażą na końcu oraz odwiedzić małe muzeum w neogotyckim budynku pod wzgórzem zamkowym. W samej wieży do oglądania jest niewiele - kilka plansz, zdjęć i rysunków.
Problemem, którym ktoś powinien się zająć stają się drzewa, coraz bardziej przysłaniające wieżę.
Widok zamku z drzeworytu sztorcowego wydrukowany w Tygodniku Kłos w końcu XIX wieku
| Rekonstrukcja |  |
Rekonstrukcja zamku wisząca w wieży (w rzeczywistości przedstawia odbicie zwierciadlane budowli)
| Historia | |
amek wzniósł Kazimierz Wielki ok. poł. XIV wieku. Wcześniej istniał tu gród plemienia Goplan włączony w IX wieku do państwa Polan. Szybko stał się on ważnym ośrodkiem miejskim i rezydencją wczesnopiastowskich władców.
Od końca XII w. funkcjonował jako gród kasztelański, a zniszczony został przez Krzyżaków w roku 1331. Pierwszy zamek składał się z obwodu murów, przylegających do niego budynków drewnianych oraz zachowanej ośmobocznej wieży wysuniętej z narożnika zachodniego.
Widok zamku z 1655 r. na rysunku E.J. Dahlberga zamieszczony w dziele S. Puffendorfa 'De rebus a Carolo Gustavo Sveciae Rege gestis'
1343 r. - pokój kaliski przywrócił Kujawy Polsce. Wkrótce potem Kazimierz Wielki zarządził budowę murowanego zamku. Sam często tu bywał
1370 r. - król zapisał Kruszwicę swemu wnukowi - księciu pomorskiemu Kazimierzowi IV Słupskiemu, ale zapis ten unieważniono i zamek pozostał przy królu Polski Ludwiku Węgierskim
1466 r. - od II pokoju toruńskiego zamek stał się siedzibą starostów królewskich
1519 r. - odbudowa zamku po wielkim pożarze
1591 r. - kolejna odbudowa i rozbudowa po pożarze
1620 r. - ówczesna lustarcja opisuje zamek jako budowlę składającą się z 3 budynków, wieży i browaru leżącemu poza murami na wale
1655 r. - podczas potopu zamek zajęli Szwedzi i na odchodne w 1657 r. spalili go z rozkazu E.J. Dahlbergha, słynnego marszałka polnego i rysownika. Był to koniec funkcjonowania warowni
XVIII w. - zaborcy z Prus nakazali rozbiórkę zamku, zakopano fosę
1802 r. - na resztkach warowni przeprowadzono prace restauratorskie, a nastepnie wzgórzu zamkowym urządzono park
1896 r. - wieżę wzmocniono i udostępniono do zwiedzania
po 1945 r. - przeprowadzono badania zamku i konserwację wieży. Odkryto m.in. podziemia ze sklepieniami kolebkowymi i napisem na ścianie A.D. 1591. Następnie ponownie przeznaczono ją dla turystów
2011 r. - po zakończeniu prac archeologicznych zamek będzie oferował turystom znacznie wiecej niż dotychczas. Odtworzony zostanie zarys murów i most zwodzony oraz udostępnione będą piwnice.
Ruiny zamku w XIX wieku
| Legendy | |
 odania ludowe mówią o skarbie zakopanym przez Szwedów w podziemiach zamku ciągnących się aż do kruszwickiej kolegiaty. Ponoć zostawili je tam w czasie wycofywania się w 1657 r., pewni że i tak jeszcze wrócą na te ziemie.
Legenda jakich wiele, jednak powojenne badania archeologiczne doprowadziły do odkrycia tajemniczych korytarzy (później zasypanych), a miejscowa ludność buszująca przy wykopaliskach odnajdywała elementy starej biżuterii.
Płatny na wieżę - cena 4,80 zł (4 zł ulgowy).
Południowo - zachodnia część woj. kujawsko-pomorskiego. 14 km na południe od Inowrocławia, 58 km na północ od Konina. Zobacz na mapie.
Zamek stoi na południowy wschód od rynku, przy drodze na Radziejów i Włocławek. Parking jest płatny - 3 zł.
Ruiny zamku w XIX wieku
Pobieżne oglądnięcie trwa ok. 20 min.
Kruszwica - PTTK - kwatery prywatne, ul. Podzamcze 1, tel. (0...52) 35 15 303
Kruszwica - Ośrodek Szkolenia Żeglarskiego, ul. Żeglarska 1, tel. (0...52) 351 55 74, gsm 601 419014
Kruszwica - Hotel i restauracja Gopło, ul. Poznańska 17, tel. (0...52) 351 52 33
Złotowo - Ośrodek Szkoleniowo-Rekreacyjny Złotowo, tel. (0...52) 351 66 81, 353 52 08
Kobylniki - Pałac w Kobylnikach, Kobylniki 2, (0...66) 427 36 16
Guerquin Bohdan - Zamki w Polsce
Jurasz Tomasz - Zamki i ich tajemnice
Kaczyńscy Izabela i Tomasz - Polska - najciekawsze zamki
Kajzer Leszek, Kołodziejski Stanisław, Salm Jan - Leksykon zamków w Polsce
Pietrzak Janusz - Zamki i dwory obronne w dobrach prowincji wielkopolskiej
|
|
