"Spojrzałem za siebie i oczy moje spoczęły na zwaliskach zamku, na owe czarne świerki, te nieme świadki tylu wiosen, tylu zim...ten ogród leski był ulubiony memu Ojcu...brzeg Sanu był splotem obnażonych korzeni. Wisiały w powietrzu obnażone lipy; zdawało się, że lada wietrzyk, lada pchnięcie zwalić je potrafi..."
Aleksander Fredro w czasie odwiedzin zamku (za "Trzy po trzy")
Jeśli odwiedziłeś(aś) już ten zamek/dwór obronny, oceń go!
| Historia |  |
 amek w Lesku pochodzi z XVI w. Budowę rozpoczęto w roku 1538 z inicjatywy marszałka wielkiego koronnego Piotra Kmity herbu Szreniawa w miejscu dawnego zamku drewnianego. Ród Kmitów z pobliskiego Sobienia musiał zmienić siedzibę bowiem dotychczasowa, położona na wysokiej górze nie miała możliwości rozwoju, poza tym została poważnie zniszczona przez Węgrów
1538 - Lesko stało się własnością Piotra V Kmity, który odziedziczył go po śmierci brata Stanisława. Wkótce rozpoczął budowę zamku, czy raczej dworu obronnego, bo stanowiła go dwupiętrowa wieża mieszkalno-obronna otoczona murem
Piotr Kmita
Budowniczy zamku Piotr Kmita był jedną z wybitniejszych postaci swojej epoki w Polsce. Funkcjami jakie pełnil w państwie można by obdzielić kilka osób, m.in.: marszałek nadworny, marszałek wielki koronny, wojewoda krakowski, wojewoda sandomierski, kasztelan wojnicki, kasztelan sandomierski, starosta krakowski, starosta przemyski, starosta spiski i kolski. Nigdy nie wysługował się żadnemu obcemu władcy i nie brał od nikogo pieniędzy. Choć wychowywany był na dworze cesarza Maksymiliana I, to do końca pielęgnował staropolski obyczaj i tradycje. Był znanym mecenasem sztuki, otaczał się pisarzami i uczonymi. Dla kraju zasłużył się walcząc z Tatarami, Moskwą, Krzyżakami, był zaufanym królowej Bony. Z drugiej strony słynął też z hucznych biesiad i sporej grupy zdolnych do wszystkiego awanturników będących na jego usługach.
|
1553 r. - bezpotomnie zmarł Piotr Kmita. Lesko przejęli Stadniccy, obniżyli wieżę i dobudowali korpus w stylu renesansowym z attyką. Całość otoczona byłą częściowo murem a częściowo parkanem. Funkcje murów obronnych pełniły także wysokie budynki zamkowe. Obok znajdowały się zabudowania gospodarcze ogród oraz zwierzyniec
1656 r. - Stadniccy ponownie przebudowali zamek. Na bazie poprzedniej budowli powstał czteroskrzydłowy obiekt z czterema basztami i bastejami
1702 - w czasie wielkiej wojny północnej miasto wraz z zamkiem zostało złupione i spalone przez Szwedów, którzy wysłali tu podjazd pod wodzą pułkownika Szperlinga aby schwytać Jana Stadnickiego, wojewodę wołyńskiego. Nie tylko go zaskoczyli w zamku ale i ponoć odnaleźli wielki skarb. Zniszczeniu uległy wtedy bardzo cenne dokumenty i wyposażenie zamku, a zaraza zdziesiątkowała mieszkańców miasta
1713 r. - sporymi nakładami odbudowano zamek
koniec I poł. XVIII w. - zamek był własnością wojewody wołyńskiego Józefa Ossolińskiego, który jednak rezydował w zamku rymanowskim. Po jego śmierci Lesko odziedziczyła córka Marianna Ossolińska. Wyszła ona za Józefa Mniszcha i ten ród był kolejnym właścicielem zamku
1783 r. - zamek spustoszył wielki pożar
1793 r. - zamek został opuszczony. Oto jak opisywano jego stan: "dach zamku zgniły i upadły, mury częściowo porozwalane. Na drugim piętrze jedna sala rozwalona, w pozostałych pięciu pokojach sufity i podłogi zgniłe. Większość pomieszczeń bez okien, pieców i kominków"
1799 r. - ruina jako wiano przeszła w ręce Xawerego Krasickiego
Ruiny zamku w 1835 r. (rys. K.W. Kielisiński)
Źródło: Zamki i budownictwo obronne ziemi rzeszowskiej, Józef Frazik, Wydawnictwo Artystyczno-Graficzne 1972
Lata 1836-38 – najważniejszy okres odbudowy zamku przez Krasickiego wg projektu Wincentego Pola. W sumie prace trwały przez 38 lat. Obiekt całkowicie zatracił wtedy swój pierwotny wygląd. XIX-wieczny romatyk - Pol nadał mu kształt rezydencji klasycystyczno -neorenesansowej w stylu włoskim. Powstały też dodatkowe oficyny i oranżeria
1924 r. - przy oranżerii postawiono kamienny portal renesansowy przeniesiony z dworu w Laskach Murowanych
1939-45 r. - zburzony podczas wojny
1955 r. - zakończono odbudowę zamku. Powstał w nim ośrodek kolonijny górników kopalni Makoszowy ze Śląska
Obecnie w odnowionym w zamku znajduje się hotel, jednak potomkowie rodu Krasickich domagają się jego zwrotu. Wojewoda przyznał im rację, jednak w 2000 r. minister Balazs nakazał ponowne rozpatrzenie sprawy.
Skarb zamkowy
W XIX w. gdy właścicielem zrujnowanego zamku był Ksawery Krasicki, zamieszkiwał w nim ubogi szlachcic Łysakowski. Pewnego dnia natrafił on w ruinach na wejście do lochu. W obecności Krasickiego i urzędników austriackich odkopano gruzy i otworzono ciężkie drzwi za którymi znajdowało się pomieszczenie z różnymi rupieciami, armatami i dwiema zagadkowymi beczkami. Krasicki chciał je zbadać osobiście, liczył bowiem iż zawierają pieniądze, zabronił więc ich otwierać. Niestety sam był zbyt gruby, żeby zmieścić się w wąskim przejściu. Tymczasem na wieść o skarbach w lochach zamkowych zbiegło się mnóstwo ludzi. Krasicki sam odganiał ich kijem. Dopiero na drugi dzień Austriacy powiększyli otwór i razem z Krasickim weszli do lochu, w myślach dzieląc się już pieniędzmi. Jakież był ich zdziwienie gdy z rozkutych beczek wysypały się pieniądze... ale skórzane z herbem Kmitów! Jedni mówią że to diabeł zamienił pieniądze złote na skórzane, a inni podejrzewają że na zamku praktykowano czarną magię i próbowano przemienić bezwartościowe skórzane krążki na złote dukaty. Całe to zdarzenie opisał Łysakowski w swoim pamiętniku.
|
| Legendy | |
 egenda mówi że wraz z przeprowadzką Kmitów do Leska podążyła za nimi Czarna Dama z Sobienia. Był to ponoć duch Anny Kmity, żony Jana. Pewnogo razu pod nieobecność Kmity zamek został najechany przez węgierskiego króla Macieja Korwina. Długie oblężenie nie przynosiło jednak rezultatów postanowiono więc zrobić podkop i wysadzić część murów w powietrze. To spowodowało pożar na zamku, ponieważ niektore elementy były jeszcze drewniane. Anna wraz z kilkoma służącymi zostało odcięta w swojej komnacie od wyjścia. W oczekiwaniu na śmierć przywdziała czarny, żałobny strój. Gdy Jan Kmita powrócił do zamku zobaczył zgliszcza a wsród nich resztki nadpalonej biżuterii żony, którą zawsze na sobie nosiła. Zrozpaczony ślubował, że pozostanie wierny swojej żonie aż do śmierci i nigdy nie będzie miał innej kobiety. Tak prawdopodobnie się też stało, bo wiadomo że nie miał potomków. Także duch Anny pozostał wierny Kmitom, ponieważ po przeniesieniu się tego rodu do Leska zaczeto ją tu widywać. Podobno po raz pierwszy w 1553 r. przed śmiercią Piotra Kmity, następnie widywano ją zawsze przed zgonami kolejnych Kmitów. W 1702 r. zobaczyła ją przybyła do Leska na bal pisarka Anna Ponimirska, która opisała w swojej powieści życie pogrążonej w żałobie kobiety.
Zamek w latach 70-tych
Źródło: Zamki i budownictwo obronne ziemi rzeszowskiej, Józef Frazik, Wydawnictwo Artystyczno-Graficzne 1972
Wolny
Południowa część woj. podkarpackiego. 12 km na południowy wschód od Sanoka. Zobacz na mapie.
Dojazd PKS-em z Sanoka, Krosna, Przemyśla, Rzeszowa. Autobusy jeżdżą bardzo często. Zamek leży nieopodal rynku, należy iść na południowy zachód, w stronę Sanu. Od strony wjazdu z Sanoka i dworca PKS należy się kierować wraz z główną drogą do góry, zamek leży po prawej stronie koło zakrętu w lewo. Jadąc samochodem można zaparkować tuż przy zamku.
Dojście z dworca PKS zajmuje ok. 10 min., z rynku 5 min. Pobieżne oglądnięcie z zewnątrz trwa ok. 10 min | Noclegi | |
Lesko - OW "Zamek", ul. Piłsudskiego 7, (0...13) 469 62 68, 469 68 78.
Lesko - Motel "Fux", ul. Bieszczadzka 4, tel. ( 0...13 ) 46-98-081
Lesko - Hotelik Ratuszowa, ul. Rynek 12, tel. (0...13) 469 86 32
Lesko - Pensjonat Gawra, Łączki 80, tel. (0...13) 469 66 55, gsm 888 959 959
Lesko - Noclegi Romantica, ul. Piłsudskiego 11, tel. (0...13) 469 85 73
Lesko - Camping z domkami nad Sanem. ul. Turystyczna, tel. (013) 469 66 89 (w sezonie), 469 69 91 (wieczorem), gsm 604 183 315
Lesko - Camping z domkami pod Zamkiem, ul. Turystyczna, tel. (0...13) 469 68 25
Lesko - Schronisko PTSM Bieszczadnik, ul. Jana Pawła II, tel. (0...13) 469 62 69
Lesko - Bursa Szkolna, ul. Piłsudskiego 31, tel (0...13) 469 62 73
Lesko - Agroturystyka "Ranczo Średnia Góra", ul. Osiedlowa 20, tel. (0...13) 469 68 69
Frazik Józef - Zamki i budownictwo obronne ziemi rzeszowskiej
Gosztyła Marek, Proksa Michał - Zamki Polski południowo-wschodniej
Guerquin Bohdan - Zamki w Polsce
Jurasz Tomasz - Zamki i ich tajemnice
Kaczyńscy Izabela i Tomasz - Polska - najciekawsze zamki
Kajzer Leszek, Kołodziejski Stanisław, Salm Jan - Leksykon zamków w Polsce
Marszałek Juliusz - Katalog grodzisk i zamczysk w Karpatach
Potocki Andrzej - Księga legend i opowieści bieszczadzkich
Proksa Michał - Budownictwo obronno-rezydencjonalne ziemi przemyskiej i sanockiej
Rogiński Ryszard - Zamki i twierdze w Polsce - historia i legendy
|
|
