puste
Telefon kontaktowy
punktorMuzeum/Zamek,
tel. (012) 389 60 04
puste

Ikonka - zamek
PIESKOWA SKAŁA
¤ Gotycki zamek królewski, później rozbudowany ¤

Przejście do zdjęć
Zdjęciapuste

Frontowe zdjęcie zamku pieskowa
"Mnie tu dla obrony zbudowano a Boga w opiekę podano gdyż bez ratunku jego nie obroni nikt niczego"

napis wyryty na obramieniu jednego z okien zamkowych

Ocena


Możesz ocenić:
Pieskowa Skała - Gotycki zamek królewski, później rozbudowany

Ocena obecnej atrakcyjności obiektu
4 stars Średnia ocena: 4 na 5. Głosowało osób: 139
            
 
Ocena nastawienia do turystów na terenie obiektu
3.5 stars Średnia ocena: 3.5 na 5. Głosowało osób: 116
            
 
Jeśli podoba Ci się ta strona, wesprzyj ją w Google!  


Opis


Ozdobna pierwsza litera zamek w Pieskowej Skale wielokrotnie zmieniał swój wygląd.
Zachwyty nad zamkiem
Warownia w Pieskowej Skale zawsze wzbudzała podziw pisarzy, poetów, podróżników. Wspaniała architektura, zachowane przez wieki bogate wnętrza, piękne położenie w dolinie Prądnika inspirowały i pobudzały wyobraźnię pisarzy, poetów, podróżników. Już w XVI wieku Wespazjan Kochowski zachwycał się zamkiem w swoich fraszkach: "Herb twój widząc, chorągiew z krzyżem / Rzekną: wiecznie się skało do cię nie przybliżem". W 1828 roku F. Siarczyński napisał "Dom tak był sprzętami wytwornymi ozdobiony, iż go z królewskim równano". 20 lat później autor Opisu Królestwa Polskiego J. Wiślicki tak podsumował opis Pieskowej Skały: "Trudno sobie wyobrazić miejsce bardziej zachwycające i bardziej majestatyczne", a znany XIX-wieczny historyk L. Chodźko stwierdził iż "Cześć należy się tym mężom, co nam jedyny w kraju zamek ze wszystkimi pamiątkami jakby relikwię z przeszłości dochowali".
Po wojnie całkowicie go odrestaurowano i przywrócono kształt z okresu największej świetności z XVII w. Położenie na wysuniętej skale (z trzech stron otoczony jest przepaściami) świadczy o wybitnie obronnym charakterze. Dostęp zapewniony był od strony wschodniej i tu właśnie znajdowały się wały, fosa oraz dwa bastiony (każdy posiada po 3 wieżyczki-kawaliery). Zamek można podzielić na dwie części: przedgrodzie i właściwy zamek renesansowy. Dawny zamek średniowieczny obejmował tylko obszar dzisiejszego zamku renesansowego oraz wieżę zwaną Dorotką na północno zachodnim skrzydle która obsunęła się w XIX w.
Po przekroczeniu bramy wjazdowej z herbem Radwan rodu Zebrzydowskich wchodzi się na pierwszy dziedziniec zewnętrzny - przedgrodzie. Okazała wieża bramna do zamku renesansowego z zegarem pochodzi niestety z XX w., zastąpiła ona zawaloną basztę średniowieczną. Druga baszta średniowieczna zachowała się do dzisiaj jednak nie można do niej wejść. Przylega do niej dwupiętrowa oficyna z XVII wieku. Loggia obok wieży bramnej, jedyny tego typu przykład architektoniczny w Polsce jest dziełem współczesnym, na zdjęciach po wojnie jeszcze jej nie było. Szczątki dawnej loggii odkryto podczas badań i prac konserwatorskich rozpoczętych w 1947 r. Poniżej znajduje się wspaniały ogród włoski założony na trzecim - dolnym bastionie (turyści nie mają tam wstępu). W jednym z bastionów znajduje się restauracja (uwaga, niespotykane zdzierstwo i fatalna ocena turystów, patrz uwagi na forum), na jego szczycie zaś taras widokowy. Piękny dwupiętrowy arkadowy dziedziniec zamku renesansowego, wzorowany na wawelskim, otoczony jest krużgankami z wysuniętą loggią. Widać na nich 21 maszkaronów czyli stylizowanych twarzy ludzkich i zwierzęcych. Znajduje się tu też głęboka na 40 m studnia. W czterech dużych komnatach zamkowych utworzono muzeum z ciekawą ekspozycją przestawiającą malarstwo, rzeźby i meble od XIV do XIX wieku.
Nieopodal zamku stoi słynna Maczuga Herkulesa, która jak pięknie napisała K. Hoffmanowa "zamku strzeże, rękę niszczącą od niego odwraca", a jeziorkach przy drodze rozwija się populacja chronionych żabek, które wczesnym latem, zalegają dosłownie cały teren poniżej zamku.



Akwarela Z. Vogla 1787 r. Zamek od strony zachodniej


Plan

Powrót na górę

Plan zamku pieskowa
1 - wieża bramna zrekonstruowana w XX wieku, 2 - loggia, 3 - ogród włoski, 4 - bastion południowy, 5 - bastion północny, 6 - brama od wschodu, 7 - budynek z XVII wieku, 8 - baszta średniowieczna, 9 - zamek renesansowy z krużgankami


Rekonstrukcja


Tak wyglądał zamek średniowieczny. Wieża po prawej to Dorotka

Rekonstrukcja lub stary widok zamku pieskowa
Rysunek Z. Kobyłkowej
Źródło: Polska - najciekawsze zamki, Izabela i Tomasz Kaczyńscy, 2001 Muza SA

Historia

Powrót na górę

Ozdobna pierwsza litera p ierwsza wzmianka o zamku pochodzi z 1315 r. z dokumentu Władysława Łokietka. Używano wtedy niemieckiej nazwy Peskenstein. "Stein" znaczy skała, natomiast pierwszy człon przypomina staropolskie zdrobnienie od imienia Piotr - Pieszko. Tak zapewne powstała obecna nazwa zamku, bowiem to właśnie Piotr Szafraniec herbu Starykoń był pierwszym prywatnym jego właścicielem.
Zamek murowany zbudowano za Kazimierza Wielkiego. Wcześniej istniał tu gród drewniany, nie wiadomo jednak czy dokładnie w tym samym miejscu czy kilkaset metrów dalej przy wsi Sułoszowa. Właśnie tam znaleziono resztki wałów i fosy oraz inne ślady osadnictwa. Swe położenie zawdzięcza zapewne przebiegającemu tu ważnemu szlakowi handlowemu ze Śląska do Krakowa.

Rekonstrukcja lub stary widok zamku pieskowa
Zamek od strony wschodniej. Sztych z akwareli Z. Vogla, pocz. XIX w.
Źródło: Zamki i dwory obronne ziemi krakowskiej, Marian Kornecki, Kraków 1966


punktor 1377 r. - Piotr Szafraniec otrzymał zamek od króla Ludwika Węgierskiego w nagrodę za poparcie jego planów dynastycznych oraz rekompensatę za ranę jaką Szafraniec odniósł z rąk żołnierza węgierskiego
punktor Koniec XV w. - nastąpiło znaczne rozszerzenie zamku, dobudowano dwie wieże obronne i budynki w skrzydle południowym
punktor 1542 r. - Hieronim Szafraniec rozpoczął przebudowywać gotycki zamek w piękną rezydencję renesansową. Zatrudnił do tego znanych architektów włoskich i polskich. Zamek stał się też największym ośrodkiem kulturalnym i schronieniem innowierców, bowiem Szafrańcowie przeszli na kalwinizm
Ród Szafrańców
Szafrańcowie pochodzą jakoby od dawnego rodu Toporczyków, których korzenie sięgają XI wieku. Jeden z nich - legendarny Żegota skłócony z braćmi Sędziwojem i Nawojem, którzy pod jego nieobecność pozbawili go praw do spadku po ojcu, zdjął ze swego herbu dwa topory i zostawił tylko wizerunek białego konia, na którym opuścił kiedyś dom. Od niego właśnie wywodzić ma się ród Szafrańców herbu Starykoń. Syn pierwszego prywatnego właściciela Pieskowej Skały - Piotra Szafrańca, także Piotr, podkomorzy krakowski wsławił się odwagą w 1410 r. w bitwie pod Grunwaldem, gdzie był dowódcą jednej z chorągwi. Wchodził też w skład grona 8 osób, którzy opracowali plan wojny z Krzyżakami. Ponownie zwyciężył Krzyżaków pod Tucholą. Złupił ich obóz i przyprowadził do króla jako jeńców 5 dowódców zakonnych. Następnie wsławił się poskromieniem zamieszek i rozruchów na Śląsku podczas przejazdu Władysława Jagiellończyka do Węgier, gdzie został obrany królem. Jego syn i wnuk z kolei wsławili się napadami na kupców krakowskich i śląskich. Wnuk Krzysztof został za to ścięty w Krakowie z rozkazu króla Kazimierza Jagiellończyka. Z kolei Stanisław Szafraniec, wojewoda sandomierski przyczynił się do utrzymania spokoju podczas bezkrólewia po śmierci Stefana Batorego. Mimo że arianin to wspólnie z biskupem katolickim Goślickim próbował pogodzić dwa wrogie obozy: Jana Zamoyskiego i rodu Zborowskich. Rozgoryczony ustąpił z urzędu co wśród ogólnej pogoni za urzędami było wtedy rzeczą nie spotykaną.

punktor 1587 r. - przebudowa została zakończona pod kierunkiem Stanisława Szafrańca. Zamek wzbogacił się o krużganki, loggię, maszkarony, herby, włoski ogród, staw, zwierzyniec. Wnętrza zyskały renesansowe portale, kominki, obramowania okienne. Zamek stał się ośrodkiem kultury i myśli postępowej.
punktor 1608 r. - zmarł ostatni męski potomek Szafrańców - Jędrzej. Zamek stał się własnością Macieja Łubnickiego, następnie Samuela Śladkowskiego a później Jana Zebrzydowskiego
punktor 1640 r. - syn Jana Zebrzydowskiego - Michał przejął zamek i rozbudował go od wschodu. Stworzył istniejące do dzisiaj przedgrodzie, otoczył je murami i bastionami. Brama chroniona była przez most zwodzony i fosę. Wybudował także kaplicę św. Michała w skrzydle północnym

Rekonstrukcja lub stary widok zamku pieskowa
Litografia z poł. XIX w.



punktor 1655 r. - podczas "potopu" szwedzkiego zamek przetrzymał oblężenie, ale został poddany
punktor1667 r. - zamek przeszedł w ręce Jana Wielopolskiego, kanclerza koronnego, który uzyskał tytuł hrabiego na Pieskowej Skale od cesarza rzymskiego Ferdynanda III. Został tam wysłany z poselstwem przez króla Jana Kazimierza
punktor 1718 r. - wielki pożar zniszczył prawie cały zamek poza najstarszą częścią na skale z wieżą Dorotką
punktor 1760 r. - zamek odrestaurował i przebudował Jan Hieronim Wielopolski. Mimo że Wielopolski bardzo bogato go wyposażył (m.in. w kolekcje cennych obrazów mistrzów malarstwa) to zatracił on jednak wtedy swój renesansowy charakter. Zniknęły maszkarony, arkady, zniszczone zostały stare portale i kominki
punktor 1787 r. - zamek odwiedził król Stanisław August
punktor początek XIX w. - po śmierci Hieronima Wielopolskiego jego żona przeniosła się do Warszawy a zamek został opuszczony
punktor 1841 r. - zamek wykupił Jan Mieroszewski, który gromadził w nim dzieła sztuki, tworząc coś na kształt muzeum. Rozebrał on także stajnię, wozownię i spichlerze na dziedzińcu zewnętrznym
punktor 1850 r. - kolejny pożar zniszczył zbiory i mury zamkowe
punktor 1853 r. - zawaliła się najstarsza część zamku - wieża na skale Dorotce niszcząc, sąsiednie zabudowania

Rekonstrukcja lub stary widok zamku pieskowa
Litografia z pisma Przyjaciel Ludu 1835 r. 1977


punktor 1856 r. - następny pożar zniszczył bibliotekę i wieżę zegarową. Z powodu znacznych strat resztki starego zamku rozebrano. Po kilku latach Mieroszewscy odbudowali zamek, przywracając go do stanu z czasów Wielopolskich
punktor 1863 r. - w czasie powstania styczniowego zamek stał się twierdzą powstańców pod dowództwem Mariana Langiewicza. Został przez to obrabowany i zniszczony przez artylerię wojsk rosyjskich
punktor 1864-77 r. - Sobiesław Mieroszewski częściowo odbudował zamek, dobudował też wieżyczki do bastionów
punktor 1896 r. - syn Sobiesława Mieroszewskiego - Sobiesław Krzysztof roztrwoniwszy majątek sprzedał zamek Michałowi Wilczyńskiemu. Ten wkrótce sprzedał go adwokatowi Chmurskiemu, który tak się zadłużył iż zamek został zlicytowany
punktor 1903 r. - od ruiny zamek uratował pisarz Piotr Dygasiński, który powołał spółkę akcyjną "Zamek w Pieskowej Skale" i po odnowieniu utworzył tu pensjonat działający do wybuchy II wojny św.
punktor 1947 r. - przystąpiono do odbudowy zamku. Zainstalowano prąd elektryczny, kanalizację, centralne ogrzewanie itd. Właścicielem było Ministerstwo Rolnictwa
punktor1950 r. - zamek przejęło Ministerstwo Kultury i Sztuki
punktor1970 r. - zamek przejęło Muzeum Wawelskie i otworzyło tu swoją ekspozycję


Akwarela Z. Vogla 1787 r. Zamek i Maczuga Herkulesa
Źródło: Pałace i zamki w Polsce, Krystyna Stępińska, KAW 1977


Legendy

Powrót na górę

Ozdobna pierwsza litera legendy mówią że sam Piotr Szafraniec był alchemikiem i parał się czarna magią. Jego pasją były próby uzyskania złota ze zwykłych metali. Miał też na sumieniu wiele morderstw, ponoć sprowadzał do zamku kupców, urządzał dla nich uczty, a gdy udawali się na spoczynek wpadali w zastawioną pułapkę. Komnaty miały zamiast podłogi zapadnie przez które kupcy spadali na skały i ginęli.

Kolejna legenda związana jest z basztą zwaną Dorotką. Podobno jeden z Szafrańców trzymał w niej pod strażą uwiedzioną piękną dziewczynę Dorotę i zamierzał morzyć głodem, ponieważ nie chciała za niego wyjść. Wcześniej zajął się już jej ukochanym, którego kazał rozwłóczyć po wzgórzu końmi. Ponoć wierny pies Doroty przez jakiś czas donosił jej w pysku resztki pożywienia, ale nie mogąc znieść rozłąki z ukochanym skoczyła z wieży. Jednak dzięki uprzednim modlitwom do św. Jana Kantego powróciła do życia. Inna wersja mówi iż w wieży więziona była niewierna żona Szafrańca i to ona skoczyła w przepaść.

Osobne legendy tyczą się przyzamkowej skały zwanej Maczugą Herkulesa. Jedna z nich mówi, iż Krakus składając bogom w ofierze broń, którą zabił smoka wawelskiego, wbił tu swoją maczugę. Wrosła ona w ziemię i okryła się skałą.

Rekonstrukcja lub stary widok zamku pieskowa
Pocztówka przedwojenna


Wstęp

Wolny w godzinach otwarcia na przedgrodzie, płatny na wewnętrzny dziedziniec z muzeum: 10 zł/7 zł ulg./32 zł rodz. W piątek z wyjątkiem świąt i dni poświątecznych wstęp bezpłatny dla turystów indywidualnych (tylko w godz. 9-12). W sezonie KASA otwarta we wt.-czw. 9-15, sob-niedz. 10-17. Poza sezonem (październik-kwiecień): wt.-niedz. 10-15. Zwiedzać można jeszcze 1 godzinę po zamknięciu kasy. W poniedziałki nieczynne.

Ponieważ informacje o godzinach otwarcia, a przede wszystkim cenach biletów szybko się dezaktualizują, sprawdź je na stronie oficjalnej opisywanego zamku/dworu:
otwórz stronę obiektu

Położenie i dojazd


Południowa Jura Krakowsko-Częstochowska. Północno-zachodnia część woj. małopolskiego. 27 km na północ od Krakowa, 16 km na południowy wschód od Olkusza. Zobacz na mapie.
Dojazd:
1. PKS-em z Olkusza, Krakowa lub pobliskiej Skały. Jeździ dosyć często
2. Z Ojcowa piechotą lub PKS-em ok. 4 km
Zamek jest dobrze widoczny z drogi. Jadących samochodem przestrzegam przed parkowaniem na oficjalnych parkingach, bo nie dość że niestrzeżone, to są bardzo drogie. Ciecie stoją nawet poza sezonem, gdy muzeum jest zamknięte!

GPS
Współrzędne geograficzne:

format D (stopnie):   N 50.244165°,  E 19.780251°
format DM (stopnie, minuty):   N 50° 14.6499',  E 19° 46.81506'
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   N 50° 14' 38.99'',  E 19° 46' 48.90''


Czas


Z przystanku dojście do zamku zajmuje ok. 5 min. Pobieżne oglądnięcie trwa ok. 50 min.

Bibliografia



punktorBorkowski Jacek - Orle Gniazda Jury Krakowsko Częstochowskiej
punktorFidura Jolanta - Zamki i inne warownie wyżyny krakowsko-częstochowskiej
punktorGuerquin Bohdan - Zamki w Polsce
punktorJurasz Tomasz - Zamki i ich tajemnice
punktorKaczyńscy Izabela i Tomasz - Polska - najciekawsze zamki
punktorKajzer Leszek, Kołodziejski Stanisław, Salm Jan - Leksykon zamków w Polsce
punktorKornecki Marian - Zamki i dwory obronne ziemi krakowskiej
punktor Rogiński Ryszard - Zamki i twierdze w Polsce - historia i legendy
punktorSypek Robert - Zamki i obiekty warowne Jury Krak.-Częst.


Zdjęcia


Klikając w zdjęcie otrzymasz jego powiększenie w nowym oknie. Okno to można zamknąć kliknięciem w dowolny punkt powiększonego zdjęcia.

Zdjęcie nr 19 zamku pieskowa Zdjęcie nr 20 zamku pieskowa Zdjęcie nr 29 zamku pieskowa
Zdjęcie nr 27 zamku pieskowa Zdjęcie nr 28 zamku pieskowa Zdjęcie nr 31 zamku pieskowa Zdjęcie nr 33 zamku pieskowa
Zdjęcie nr 26 zamku pieskowa Zdjęcie nr 23 zamku pieskowa Zdjęcie nr 25 zamku pieskowa
Zdjęcie nr 44 zamku pieskowa Zdjęcie nr 45 zamku pieskowa Zdjęcie nr 24 zamku pieskowa Zdjęcie nr 36 zamku pieskowa
Zdjęcie nr 35 zamku pieskowa Zdjęcie nr 22 zamku pieskowa Zdjęcie nr 39 zamku pieskowa
Zdjęcie nr 40 zamku pieskowa Zdjęcie nr 42 zamku pieskowa Zdjęcie nr 34 zamku pieskowa
Zdjęcie nr 38 zamku pieskowa Zdjęcie nr 30 zamku pieskowa Zdjęcie nr 18 zamku pieskowa

Zdjęcia wykonane: wiosną 2001 i jesienią 2005

Panorama



Zdjęcie zamku pieskowa
Panorama zamku autorstwa Piotra Popika


Z lotu ptaka


Widok opisywanego obiektu (lub miejsca na którym stał) z satelity

Google Maps


Noclegi


punktorSkała - Schronisko Młodzieżowe PTSM, ul. ks. Połetka 30, tel. do godz. 15 (012) 38 91 024
punktor Ojców - można tu znaleźć bardzo wiele prywatnych kwater do wynajęcia. Szczegóły
punktor Kraków - Schronisko Młodzieżowe PTSM, ul. Oleandry 4, tel. (012) 33 89 21, 33 88 22
punktor Kraków - Dom Wycieczkowy PTTK, ul. Bulwarowa 37, tel. (012) 44 08 63
punktor Olkusz - Schronisko Młodzieżowe PTSM, ul. ZMP 11/7, tel. (032) 43 06 05
punktor Olkusz - Motel Complex, ul. Długa 2a, tel. (032) 259 72 01

Proponujemy wyszukanie noclegu w opisywanej miejscowości lub jej okolicy w poniższych serwisach noclegowych. Oferty cenowe online są zwykle atrakcyjniejsze niż rezerwacje telefoniczne.

oferta noclegowa                     oferta noclegowa 2

Miniforum

Powrót na górę

Zapraszam do przesyłania swoich wypowiedzi i komentarzy odnośnie opisywanego zamku. Ukazują się one na stronie od razu po wpisaniu do formularza.

Ostatnie wpisy

  • Re: Re: PARKING       Autor:  Turystka      Data:  2014-07-13 15:17:06
    Właśnie wczoraj byłam na tym zamku,za parking skasowano mnie 7zł.i nikt nie poinformował mnie,że nic nie zobaczę,bo zamek jest ZAMKNIĘTY do 2016 roku.To jest po prostu żerowanie zarządzających parkingiem na niewiedzy turystów,WSTYD!
  • Re: Re: Zakaz palenia papierosów       Autor:  ffffffffff      Data:  2014-01-08 14:12:33
    Ja bym poprosił żeby zgasiła fajkę jakby tego nie zrobiła wezwałbym policję
  • Re: Re: Re: a co z pewną ciekawostką architektoniczną?       Autor:  Anita      Data:  2012-09-22 21:48:52
    Odwiedziłam zamek jakieś 4 razy w ciągu miesiąca i nikt nie był niemiły, chamski czy pod wpływem... Ludzie robili sobie zdjęcia siedząc na murze...więc Gość miał chyba jakiegoś wyjątkowego pecha Pozdrawiam   P.S Jeśli dopisze pogoda znów się wybiorę:))



Powót do strony startowej
Powrót do strony startowej