puste
Telefon kontaktowy
punktorInformacja Turyst.
PTTK w Olkuszu,
tel. (032) 643 42 27

Ikonka - zamek
RABSZTYN
¤ Gotycki zamek królewski, później rozbudowany ¤

Przejście do zdjęć
Zdjęciapuste

Frontowe zdjęcie zamku rabsztyn

Ocena


Możesz ocenić:
Rabsztyn - Gotycki zamek królewski, później rozbudowany

Ocena obecnej atrakcyjności obiektu
4 stars Średnia ocena: 4 na 5. Głosowało osób: 186
            
 
Ocena nastawienia do turystów na terenie obiektu
3.5 stars Średnia ocena: 3.5 na 5. Głosowało osób: 144
            
 
Jeśli podoba Ci się ta strona, wesprzyj ją w Google!  


Opis


Ozdobna pierwsza litera jeszcze do niedawna ruiny zamku w Rabsztynie wkomponowane w
Lwy na zamku
Około roku 1580 na zamku rabsztyńskich znajdowała się niewielka hodowla lwów króla Stefana Batorego, który był zapalonym myśliwym i kochał zwierzęta. Musiał więc upodobać sobie ten zamek, bowiem egzotyczne zwierzaki trzymano dla króla jeszcze tylko w 3 miejscach: w Krakowie, pod Warszawą i na Litwie.
wapienne skały nieopodal Olkusza były prawie całkowicie zasłonięte drzewami. Porastały go zarówno z zewnątrz jak i wewnątrz uniemożliwiając dokładne oglądnięcie. Kilka dni po moich pierwszych odwiedzinach roślinność została jednak całkowicie wycięta. U podnóża zamku rozbiła się też ekipa budowlana, która zajęła się konserwacją i częściową odbudową zamku. Niestety nie wiem jak można było wpaść ma chory pomysł uzupełniania kamiennych murów cegłami! Z pozytywów ostatnich zmian można wymienić zbudowany nad fosą bardzo odpowiedni drewniany most oraz rozpoczęcie działalności Bractwa Rycerskiego "Kruk".
Do dzisiaj można tu podziwiać szczątki gotyckiego zamku górnego położone na skale oraz mury zamku dolnego, który kiedyś był okazałą rezydencją możnowładczą. Inną renesansową pozostałością zamku są resztki bramy wjazdowej, do której ponad fosą prowadził most zwodzony. Pod bramą znajdują się sklepione piwnice. W czasach świetności zamek składał się z trzech skrzydeł mieszkalnych, zamku górnego z wysoką wieża na skale, dwóch dziedzińców i wjazdem od północy.
Lochy
Zamek jest ponoć połączony podziemnym przejściem z pobliską Januszkową Górą.
Pierwotny dziedziniec znajdował się na płd.-zach., drugi powstał na płd.-wsch. po budowie późnorenesansowego zamku dolnego. Niestety nie zachowała się ani wieża bramna ani wysoka, czteropiętrowa baszta na zamku górnym, będąca jego najbardziej obronną częścią. Jednakże zamek górny położony był na skale tak wysoko, iż po wejściu na nią ukazuje się piękny widok na okolicę i całe ruiny. Dookoła zamku, na pofałdowanym znajdował się ciekawy system ziemnych fortyfikacji, niestety jeszcze nie przebadanych. Są to szańce artyleryjskie i ziemne basteje powstałe prawdopodobnie w końcu XVI wieku.
Zamek od kilkunastu lat jest w fazie rekonstrukcji i konserwacji murów, ale można go zwiedzać.


Plan


Plan zamku rabsztyn
Plan zamku wg Z. Lisa. A - zamek górny, B - dziedzińce (starszy od zachodu), C - zamek dolny, D - wieża bramna, E - filary mostu, F - szańce artleryjskie, G - basteja
Źródło: Zamki i inne warownie Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, Jolanta Fidura

Rekonstrukcja


Rekonstrukcja lub stary widok zamku rabsztyn
Rysunek B. Drejewicza
Źródło: Zamki i obiekty warowne Jury Krak.-Częst., Robert Sypek, Agencja Wydawnicza CB


Rekonstrukcja lub stary widok zamku rabsztyn
Rekonstrukcja wyglądu zamku z poł. XVII w. wg Zygmunta Lisa
Źródło: Zamki i inne warownie Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, Jolanta Fidura

Historia


Ozdobna pierwsza litera d
rewniany zamek stał tu już w XIII w. (niektórzy sądzą że nawet w XII w.), władał nim ród Toporczyków. Murowany wybudowany został za Kazimierza Wielkiego. Pierwsza wzmianka w dokumentach pochodzi z końca XIV w. i mowa jest w nich o rycerzu Iwo z Rabsztyna, a następnie o Janie - burgrabim rabsztyńskim. Po śmierci Kazimierza zamek przeszedł w ręce prywatne w ramach spłaty jego długów. W średniowieczu zamek obejmował tylko najwyższą część wzgórza na skale (tzw. ostańcu) i składał się z wieży i budynku mieszkalnego, którego pozostałości zachowały się do dzisiaj.

Rekonstrukcja lub stary widok zamku rabsztyn
Widok od południowego-zachodu, litografia z rys. J. Meycho, pocz. XIX w.
Źródło: Zamki i dwory obronne ziemi krakowskiej, Marian Kornecki, Kraków 1966

punktor Koniec XIV w. - z nadnia króla Władysława Jagiełly zamek stał się własnością Spytka Melsztyńskiego herbu Leliwa
Bohaterski dowódca
Słynna stało się odwaga i patriotyzm pułkownika Cantora one Hołubka, dowódcy zamku rabsztyńskiego podczas trzeciego bezkrólewia w roku 1587. Arcyksiążę Maksymilian Habsburg wyruszył na czele licznego wojska do Krakowa aby siłą koronować się na króla. Po drodze najechał zamek w Rabsztynie. Na żądanie poddania się Hołubek odparł że "nie ma innych zdrajców wśród Polaków oprócz tych co są przy arcyksięciu" i odmówił oddania zamku. Wojska Maksymiliana zrezygnowały jednak z oblężenia i ruszyły na Kraków. Po rozłożeniu się obozem pod miastem oczekiwali na wsparcie oddziału 350 żołnierzy wraz z amunicją i żywnością. Ich droga miała przebiegać przez Rabsztyn więc sprytny Hołubek zaczaił się ze swoimi ludźmi w liczbie 100 osób i znienacka zaatakował Austriaków. Gdy przerażeni intruzi zaczęli się cofać, zostali od tyłu zaatakowani przez górników z Olkusza. Austriacy rozpierzchli się w popłochu, a Polacy przejęli ich materiał wojenny. Podobnych wypadów na austriackie dostawy, Hołubek dokonał jeszcze kilkakrotnie co przyczyniło się to tego, iż Maksymilian poniósł wielką klęskę.

punktor Początek XV w. - Piotr Szafraniec z niedalekiej Pieskowej Skały usiłował wykupić zamek za znaczną sumę 1100 grzywien, jednak Melsztyńscy nie zdecydowali się na sprzedaż
punktor 1412 r. - przebudowano wieżę zamkowa oraz zbudowano studnię
punktor 1439 r. - jeden z Melsztyńskich - Spytek (potomek poprzedniego) jako przywódca polskich husytów zawiązał konfederację przeciw biskupowi Zbigniewowi Oleśnickiemu. Po napadzie na obradującą w Nowym Korczynie radę królewską został pokonany w bitwie pod Grotnikami gdzie sam poległ. Jego majątek wraz z zamkiem został skonfiskowany na rzecz skarbu królewskiego
punktor poł. XV w. - zamek przeszedł w ręce Tęczyńskich, którzy sprawowali urząd starostów rabsztyńskich, ale na rozkaz króla Władysława Warneńczyka oddano go wdowie po Spytku Melszyńskim
punktor1442 r. - starosta Andrzej Tęczyński, mąż bratanicy Spytka znacznie wzmocnił i wyremontował zamek
punktor 1511 r. - Rabsztyn wykupił Andrzej z Kościelca, a niedługo potem na dłuższy czas Seweryn Boner. Zamek był stopniowo rozbudowywany, tak że niecały wiek później zajmował już całe wzgórze.
punktor 1573 r. - Stanisław Boner gościł na zamku zmierzającego do Krakowa króla Henryka Walezego. Obdarzył go na drogę sporą ilością pieniędzy
punktor 1583 r. - na zamku odbyła się jakoby wielka uroczystość weselna hetmana Jana Zamoyskiego i bratanicy polskiego króla, księżniczki Gryzeldy Batorówny. Jednak ta informacja jest błędna, chodzi o Rabsztyn w Krakowie, tak bowiem zwał się również dwór Tęczyńskich na Wawelu przejęty później przez hetmana
punktor 1587 r. - załoga zamku rozbiła wojska walczącego o tron Polski austriackiego arcyksięcia - Maksymiliana Habsburga
punktor 1592 r. - starostą rabsztyńskim został Mikołaj Wolski, a następnie Zygmunt Myszkowski. Rozbudowali oni zamek do renesansowej rezydencji magnackiej z ponad 40 bogato wyposażonymi pokojami. Powstał nieobronny zamek dolny zwany pałacem. Podobno budulec na rozbudowę chłopi nosili na własnych plecach aż z Krakowa!
punktor 1657 r. - zamek został ograbiony i spalony przez wycofujących się z Polski Szwedów. Od tej chwili był tylko częściowo zamieszkały

Rekonstrukcja lub stary widok zamku rabsztyn
Ruiny zamku od strony wjazdu. Akwarela Z. Vogla z 1792 r.


punktor Koniec XVII w. - zamek nie był odbudowywany i wkrótce jego połowa przestała istnieć. Tamtejsi starostowie wybudowali sobie u podnóża zamku dwór
punktor Początek XVIII w. - za sprawą Dominika Wielopolskiego z Pieskowej Skały starostwo rabsztyńskie połączono ze starostwem w Pieskowej Skale
punktor Początek XIX w. - zamek został opuszczony i popadł w całkowitą ruinę
punktor 1853 r. - wiadomo że w tym roku ruiny posiadały jeszcze wysoką basztę na skale
punktor Koniec XIX w. - baszta na skale została wysadzona w powietrze przez poszukiwaczy skarbów.
punktor 1986 r. - przeprowadzono prace zabezpieczające przy północnej ścianie budynku pałacowego
punktor lata 1996-1999 - pod bramą wjazdową odgruzowano piwnicę
punktor 2000 r. - powstało stowarzyszenie "Zamek Rabsztyn" z siedzibą w Olkuszu, które postawiło sobie za cel częściową restaurację ruin. 2009 r. - zakończono etap rekonstrukcji przejazdu bramnego, w którym powstała ekspozycja historyczna. Od tego czasu co roku w sezonie trwają prace konserwacyjne i restauracyjne

Rekonstrukcja lub stary widok zamku rabsztyn
Ruiny zamku wg rysunku B. Podbielskiego z 1862 r.
Źródło: Zamki w Polsce, Bohdan Guerquin, Arkady 1984


Legendy

Powrót na górę

Ozdobna pierwsza litera z  zamkiem w Rabsztynie związane są 2 legendy. Pierwsza mówi o pięknej dziewicy imieniem Sobótka, która mieszkała wśród okolicznych skał. Gdy pewnego dnia w lesie obchodziła weselne gody ze swym narzeczonym echem, napadła na nich dzika horda zbójów. Sobótka pierwsza dobyła miecza i uderzyła na wroga. Razem z echem i swoimi rycerzami odparła atak. Dla uczczenia bohaterstwa Sobótki miejscowa ludność co roku rozpala w dzień św. Jana ogniska zwane sobótkami.

Druga legenda mówi że z okolicznych wsi uciekł niegdyś rój pszczół. Mieszkańcy wsi ruszyli za nimi i dotarli do resztek rabsztyńskiego zamku. Pszczoły obsiadły wierzchołek wzgórza, jednak nikt nie mógł się tam dostać ponieważ dostępu bronił czarodziejski kozioł z wielką brodą.



Wstęp

Płatny - 2 zł / 1 zł ulgowy (dzieci w wieku przedszkolnym gratis). Otwarty w miesiącach kwiecień – październik, codziennie prócz poniedziałków i czwartków.

Ponieważ informacje o godzinach otwarcia, a przede wszystkim cenach biletów szybko się dezaktualizują, sprawdź je na stronie oficjalnej opisywanego zamku/dworu:
otwórz stronę obiektu

Położenie i dojazd


Centralna część Jury Krakowsko-Częstochowska, północno - zachodnia część woj. małopolskiego, 2 km. od Olkusza w kierunku płn-wsch. Zobacz na mapie.
Dostać się można piechotą, autobusem miejskim lub PKS-em z Olkusza. Zamek jest bardzo blisko szosy, po lewej stronie.

GPS
Współrzędne geograficzne:

format D (stopnie):   N 50.29966111°,  E 19.59255556°
format DM (stopnie, minuty):   N 50° 17.9796666',  E 19° 35.5533336'
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   N 50° 17' 58.78'',  E 19° 35' 33.20''

Czas


Z przystanku autobusowego idzie się 5 min. Pobieżne oglądnięcie zajmuje ok. 25 min..

Bibliografia



punktorBorkowski Jacek - Orle Gniazda Jury Krakowsko Częstochowskiej
punktorFidura Jolanta - Zamki i inne warownie wyżyny krakowsko-częstochowskiej
punktorGuerquin Bohdan - Zamki w Polsce
punktorJurasz Tomasz - Zamki i ich tajemnice
punktorKaczyńscy Izabela i Tomasz - Polska - najciekawsze zamki
punktorKajzer Leszek, Kołodziejski Stanisław, Salm Jan - Leksykon zamków w Polsce
punktor Rogiński Ryszard - Zamki i twierdze w Polsce - historia i legendy
punktorSypek Robert - Zamki i obiekty warowne Jury Krak.-Częst.

Zdjęcia


Klikając w zdjęcie otrzymasz jego powiększenie w nowym oknie. Okno to można zamknąć kliknięciem w dowolny punkt powiększonego zdjęcia.

Zdjęcie nr 28 zamku rabsztyn Zdjęcie nr 27 zamku rabsztyn Zdjęcie nr 33 zamku rabsztyn
Zdjęcie nr 29 zamku rabsztyn Zdjęcie nr 25 zamku rabsztyn Zdjęcie nr 26 zamku rabsztyn Zdjęcie nr 20 zamku rabsztyn
Zdjęcie nr 21 zamku rabsztyn Zdjęcie nr 22 zamku rabsztyn Zdjęcie nr 24 zamku rabsztyn
Zdjęcie nr 30 zamku rabsztyn Zdjęcie nr 31 zamku rabsztyn Zdjęcie nr 23 zamku rabsztyn Zdjęcie nr 32 zamku rabsztyn

Zdjęcia wykonane: jesienią 2003 a poniższe latem 2001 tuż przed wycinką drzew i zaraz po niej

Zdjęcie nr 16 zamku rabsztyn Zdjęcie nr 1 zamku rabsztyn Zdjęcie nr 14 zamku rabsztyn
Zdjęcie nr 4 zamku rabsztyn Zdjęcie nr 9 zamku rabsztyn Zdjęcie nr 6 zamku rabsztyn
Zdjęcie nr 13 zamku rabsztyn Zdjęcie nr 12 zamku rabsztyn Zdjęcie nr 15 zamku rabsztyn


Zdjęcie nr 94 zamku Rabsztyn Zdjęcie nr 91 zamku Rabsztyn Zdjęcie nr 92 zamku Rabsztyn Zdjęcie nr 93 zamku Rabsztyn
Zdjęcie nr 96 zamku Rabsztyn Zdjęcie nr 95 zamku Rabsztyn Zdjęcie nr 90 zamku Rabsztyn
Zdjęcia wykonane podczas remontu we wrześniu 2011 przez Adama Kurasiaka

Wideo


Film przedstawiający rekonstrukcję 3D zamku w czasach świetności

film o zamku


Z lotu ptaka


Widok opisywanego obiektu (lub miejsca na którym stał) z satelity

Geoportal


Noclegi


punktorRabsztyn - Pensjonat "Zamek", tel. (032) 643 35 81
punktor Olkusz - PTSM schr. sezonowe, Szkoła Podstawowa nr 3, ul. Kpt. Hardego 11a, tel. (032) 643 07 53
punktor OIkusz - Schronisko "Jura", ul. Legionów Polskich 3, tel. (032) 643 03 93
punktorOlkusz - Hotel Realbud, ul. Długa 2a, tel. (032) 643 27 37
punktor Olkusz - Hotel MOSiR, ul. Wiejska 1, tel. (032) 643 45 68

Proponujemy wyszukanie noclegu w opisywanej miejscowości lub jej okolicy w poniższych serwisach noclegowych. Oferty cenowe online są zwykle atrakcyjniejsze niż rezerwacje telefoniczne.

oferta noclegowa                     oferta noclegowa 2

Miniforum

Powrót na górę

Zapraszam do przesyłania swoich wypowiedzi i komentarzy odnośnie opisywanego zamku. Ukazują się one na stronie od razu po wpisaniu do formularza.

Ostatnie wpisy

  • Re: Zamurowane okna       Autor:  Dolnoślązak      Data:  2013-12-28 17:18:51
    Zwiedzałem Jurę latem 2011 r. Myślałem, że zamurowanie otworów okiennych cegłą jest zabezpieczeniem (technicznym i technologicznym) na czas "budowy" - prac zabezpieczających. Jako docelowa, a przynajmniej długoterminowa forma zabezpieczenia przed niepożądanymi "gośćmi" wydaje się rozwiązaniem kontrowersyjnym. Rozumiem, że zdecydowała jego skuteczność, relatywnie niski koszt i bezobsługowość. Kompromis między zachowaniem walorów (gł. estetycznych), przepisów i wyzwań codzienności zdaje się BARDZO GŁĘBOKI. Lepsza byłaby "miękka" i nowocześniejsza metoda, np. monitoring. Oczywiście wymagałby on obsługi, ale być może kilka spektakularnych akcji rozwiązałoby problem. Szlachetna inicjatywa publicznej zbiórki nie zastąpi konieczności pozyskiwania środków np. dotacji przyznawanych przez/ za pośrednictwem Urzędu Marszałkowskiego czy Ministra Kultury. Życzę powodzenia w ich pozyskiwaniu, rozumiejąc wszak, że większość pożera "Wawelski Smok", a trochę "służba archeo" :)
  • Re: Zamurowane okna       Autor:  Olkuszanin      Data:  2013-02-22 16:19:12
    mniej nerwów panie alfie, niech pan nie zapomina, że niektórzy ludzie to jednak nadal świnie i trzeba się przed nimi bronić. Może i wejscie darmowe to dobra sprawa - niektórzy chca wejsc po godzinach i kulturalnie pozwiedzać, ale czasami trafiają sie tacy co chodzą po koronie murów, wyrywają kamienie i nimi rzucają, robią ogniska na zamku itp... dlatego trzeba zamek przed takimi ludzmi choronic, lepsze cegły niż krata, która może byc w nocy wycięta :) Jak dojrzeją ludzie, dojarzeją też rozwiązania zabezpieczające zamek. PS. Prosze nie żałować gorsza na zamek! zwłaszcza, że to tylko 1 lub 2 zlote, a na zamku wiele jest robione!
  • Zamurowane okna       Autor:  Alf      Data:  2013-02-17 19:13:58
    Akurat dzisiaj tam się zatrzymaliśmy. Jeszcze rok temu można było wejść na zamek przez jedno z okien od północno-wschodniej strony. Dziś patrzę - okna... zamurowano! I to nie jurajskim wapieniem, który wpasowałby się w bryłę zamku, a zwykłymi, czerwonymi cegłami!!! Pazerność właściciela nie zna granic! No, żeby czasem ktoś sobie nie wszedł za darmo... A te czerwone okna oby straszyły właściciela obiektu przez długie lata! Samowolka i totalny brak jakiegokolwiek wyczucia czy poczucia estetyki! Już raz był pomysł, by odbudować mury obronne wokół zamku w Będzinie, z tym, że... z murem pruskim. Rety, czy ktokolwiek w tym kraju nadzoruje to, co się z tymi zabytkami dzieje? Gdzie w ogóle jest konserwator zabytków? Dlaczego się na coś takiego zgodził? Upił się czy co?     Może kiedyś wygram na loterii - wtedy kupię sobie jakieś ruiny, np. w Smoleniu i na szczycie wieży postawię wielką antenę satelitarną, a tuż obok zamku wybuduję bloki. Skoro tak wolno... :-/     Cóż, pozdrawiam.



Powót do strony startowej
Powrót do strony startowej