puste
Telefon kontaktowy
punktorZamek
tel. 784 163 051

Ikonka - zamek
RADZYŃ CHEŁMIŃSKI
¤ Średniowieczny zamek krzyżacki ¤

Przejście do zdjęć
zdjęciapuste

Frontowe zdjęcie zamku radzyn

Ocena


Możesz ocenić:
Radzyń Chełmiński - Średniowieczny zamek krzyżacki

Ocena obecnej atrakcyjności obiektu
4.5 stars Średnia ocena: 4.5 na 5. Głosowało osób: 169
            
 
Ocena nastawienia do turystów na terenie obiektu
4 stars Średnia ocena: 4 na 5. Głosowało osób: 133
            
 
Jeśli podoba Ci się ta strona, wesprzyj ją w Google!  


Opis


Ozdobna pierwsza litera jedno z najciekawszych założeń obronnych Zakonu Krzyżackiego stoi poza miastem, nad częściowo wyschniętym już jeziorem zamkowym.
Skarby zamkowe
Ocenia się, iż zamek radzyński był najpotężniejszą warownią w Państwie Krzyżackim do czasu aż w pełni ukształtowano zamek w Malborku. Później utrzymywał się pod tym względem na drugiej pozycji. Zapewne dlatego był bardzo dobrze zaopatrzony i wyposażony, przetrzymywano tu m.in. część skarbu zakonnego oraz osobiste srebra wielkiego mistrza Ulryka von Jungingen. Skarb wpadł w ręce Polaków w 1410 roku. Król Władysław Jagiełło rozdzielił go między rycerzy, a ogromne zapasy żywności pozostawił na miejscu dla nowej, polskiej załogi. Majątek wielkiego mistrza zdołano jednak wywieźć wcześniej do Pragi - ciągnęły go z trudem 4 konie.
Zachowne w ruinie potężne ceglane mury na kopcu, otoczone fosą zasilaną niegdyś wodą z jeziora, robią ogromne wrażenie. Na szczęście dla turystów, kilka lat temu prywatny dzierżawca umożliwił jego zwiedzanie. Bardzo kompetentny przewodnik najpierw opowiada historię warowni, a potem już zwiedza się samemu piwnice, ganek strażniczy i wchodzi na wieżę.
Zamek składał się z 3 części: zamku właściwego - domu konwentu, przedzamcza południowego i wschodniego. Do dziś zachowała się w majestatycznej ruinie pierwsza część oraz mur otaczający drugą. O ile jednak przedzamcze południowe, na którym dziś funkcjonuje boisko sportowe, zostało poznane i jego zabudowa zrekonstruowana, to przedzamcze wschodnie pozostaje zagadką. Wiadomo, że prowadził przez nie wjazd do zamku i że sąsiadowało ono z jeziorem. W sumie, aby dostać się do domu konwentu trzeba było pokonać 3 obronne bramy i mosty. Zamek właściwy posiada plan zbliżony do kwadratu o boku 52 m.
P. Samochodzik w Radzyniu
W 1971 roku w Radzyniu Chełmińskim kręcono serial na kanwie powieści Z. Nienackiego "Pan Samochodzik i Templariusze". Książkowa wioska Miłkokuk z ruinami krzyżackiego zamku to właśnie Radzyń. Wybrano akurat to miejsce, ponieważ ruiny były bardzo efektowne ale też położone na uboczu i rzadko odwiedzane przez turystów. W mieście i najbliższej okolicy nakręcono więc sporo materiału. Było to ponoć największe wydarzenie w powojennej historii miasteczka, a wielu mieszkańców wystąpiło w filmie. Do dzisiaj w piwnicach można zobaczyć narysowany na potrzeby serialu znak templariuszy "kilka skarbów".
Zdjęcie nr 33 zamku radzyn Zdjęcie nr 19 zamku radzyn
W 4 narożach znajdowały się wysokie na 36 m wieże (zachowały się 2) , natomiast w płn.-zach,. części dziedzińca stała potężna i jeszcze wyższa ośmioboczna baszta - stołp. Niestety dziś można zobaczyć tyko jej zrekonstruowane fundamenty. Innym zniszczonym elementem było gdanisko czyli wieża latrynowa, łącząca arkadowym gankiem skrzydło zachodnie zamku z murem obronnym. Obecnie jest ona mało czytelna, ale doskonale widoczna poniżej, na obu rekonstrukcjach. Rozplanowanie wnętrz zamku było typowe dla warowni krzyżackich. Sale reprezentacyjne i mieszkalne zajmowały I piętra, parter i piwnice przeznaczono na cele gospodarcze, najwyższe pełniły funkcje obronne. W najbardziej okazałym skrzydle południowym, poza bramą i pomieszczeniem dla straży znajdowała się kaplica i refektarz, we wschodnim kapitularz i dormitorium, w północnym infirmeria, w zachodnim mieszkania komtura. Do dziś zachowała się tylko kaplica i to od niej rozpoczyna się zwiedzanie. Można tam zobaczyć makietę zamku i galerię zdjęć, niestety nie ma oryginalnych sklepień, bo po wojnie kaplicę zabezpieczono... płytą żelbetową! Przetrwał jednak ciekawy portal z dominującym kolorem żółtym. W przylegającej do kaplicy wieży narożnej, znajdowała się zakrystia a powyżej niej skarbiec zakonny. Wszystkie skrzydła zamku były dwupiętrowe i podpiwniczone (odgruzowano tylko piwnice pod skrzydłem płd. i wsch.).
Cudowna figura
Rycerze krzyżaccy z Radzynia byli ponoć bardzo pobożni. W leżącym kilka km na wschód sanktuarium w Rywałdzie znajduje się słynąca z cudów figura Matki Boskiej z Dzieciątkiem wykonana ponoć w zamku radzyńskim. Znana jest ona także jako Matką Boską Cygańską, ponieważ od lat międzywojennych jest miejscem pielgrzymek Cyganów z całego kraju. Wtedy to pewna Cyganka z wdzięczności za uzdrowienie obcięła swój warkocz i złożyła na ołtarzu, a że figura od zawsze posiadała czarną perukę, to niektórzy wierzą, że od tego czasu włosy z niej odrastają.
Mury ozdobiono cegłą zendrówka w układzie rombowym. Po wojnie częściowo je zrekonstruowano - wyraźnie widać jaśniejszą partię cegieł.
Na przedzamczu południowym zlokalizowane były: piekarnia, browar, spichrz, wozownia, stajnie itp. obiekty gospodarcze. Obronę zapewniałmur obwodowy i dwie wieże od strony zamku właściwego, z których wschodnia była równocześnie drugą wieżą bramną.
Wielka szkoda, że zamek ma położenie nizinne i mimo wysokich wież, praktycznie nie jest widoczny z oddali. Tak efektowne ruiny wspaniale prezentowałyby się na wzgórzu. Są za to bardzo dobrze oświetlone w nocy. Ewenementem w Polsce jest fakt, że dookoła nic nie rośnie ani nie zasłania zamku. Nie ma żadnych krzaków, drzew, wysokich traw, żadnych domów, przybudówek etc. Obiekt jest całkowicie odsłonięty ze wszystkich stron, niestety aby nie było zbyt dobrze, tuż za fosą z dwóch stron biegnie główna droga do miasta...

Rekonstrukcja lub stary widok zamku!@
Ruiny na przedwojennej pocztówce. Widać jak wyglądały mury przed powojenną nadbudową


Plan

Powrót na górę

Plan zamku radzyn
Plan zamku wg C. Steinbrechta (XIX w.). 1 - zamek właściwy, 2 - przedzamcze południowe, 3 - przedzamcze wschodnie, 4 - fosa, 5 - most z wieża bramną, 6 - wieża bramna na przedzamczu, 7 - most z wjazdem do zamku właściwego

Plan zamku radzyn
Plan zamku właściwego. 1 - kapitularz (sala zebrań), 2 - kaplica, 3 - refektarz (jadalnia), 4 - dormitorium (sypialnie), 5 - infirmeria (szpital), 6 - ośmioboczny stołp, 7 - mieszkanie komtura, 8 - ganek prowadzący do gdaniska, 9 - gdanisko (wieża latrynowa), 10 - brama z izbą strażniczą, 11 - narożne wieże, 12 - wieża płd.-wsch. z zakrystią, a powyżej skarbcem zakonnym, 13 - krużganki, 14 - dziedziniec

Rekonstrukcja

Powrót na górę

Rekonstrukcja lub stary widok zamku radzyn
Rekonstrukcja zamku właściwego i częściowo przedzamcza południowego wg C. Steinbrechta.

Rekonstrukcja lub stary widok zamku radzyn
Makieta z rekonstrukcją zamku znajdująca się w kaplicy. Dobrze widać niezachowane przedzamcze południowe.

Historia

Powrót na górę

Ozdobna pierwsza litera budowę murowanej warowni Krzyżacy rozpoczęli w II poł. XIII wieku. Jednak prace przerwał najazd Prusów i kontynuowane je końcem XIII wieku. Wcześniej niedaleko od wzniesienia zamkowego funkcjonował drewniano-ziemny gród należący do księstwa mazowieckiego, sprzedany później biskupowi pruskiemu Christianowi i przekazany Krzyżakom w 1231 r. Zakon rozbudował go w roku 1234, a pół wieku później wzmiankowany jest kościół grodowy pw. św. Krzyża. Gród ten był wielokrotnie najeżdżany przez Prusów i książąt pomorskich, stanowił bowiem bazę wypadową na pruskie plemiona zamieszkujące Pomezanię i Pogezanię.

Rekonstrukcja lub stary widok zamku radzyn
Widok zamku wg Gwidde'go z 1697r.


punktorpocz. XIV w. - zakończenie budowy trójczłonowego zamku składającego się z zamku właściwego - siedziby komtura i konwentu, przedzamcza południowego i przedzamcza wschodniego
punktor1329 r. - na zamku odbył się zjazd starszyzny zakonnej i duchowieństwa w sprawie spłaty świętopietrza
punktor1330 r. - zamek próbowały zdobyć oddziały króla Władysława Łokietka i księcia Giedymina
punktor1410 r. - armia polska oblegała zamek 2 miesiące, ale dopiero przybycie króla Władysława Jagiełły z posiłkami doprowadziło do jego zdobycia. Król przekazał warownię czeskiemu rycerzowi Jaśkowi Sokołowi z Lamberku, a po jego otruciu w Toruniu, Dobiesławowi Puchale z Węgrowa i Wojciechowi Malskiemu. Ci obronili zamek przed odwetem wojsk zakonnych
punktor1411 r. - na mocy I pokoju toruńskiego Radzyń został zwrócony Krzyżakom. Z braku ludzi na zamku przebywało tylko 7 braci zakonnych z komturem Henrykiem Holdem na czele
punktor1454 r. - antykrzyżacki Związek Pruski założony przez władze miast będących we władaniu zakonu, odbił zamek i potrafił go utrzymać
punktor1466 r. - II pokój toruński pozostawił Radzyń przy Polsce. Zamek stał się siedzibą starostwa na ponad 3 wieki. Było ono w posiadaniu m. in. Dąbrowskich - przodków gen. Henryka Dąbrowskiego
punktor1628 r. - Szwedzi spustoszyli warownię, zniszczeni uległo skrzydło zachodnie i północne. Do dziś przy szczycie wieży widać dziurę po szwedzkiej kuli
punktor1655 r. - kolejne zniszczenia dokonane przez Szwedów. Najlepiej zachowane było skrzydło południowe i tylko lekko uszkodzone wchodnie, reszta w całkowitej ruinie
punktor1730 r. - w zrujnowanym zamku odremontowano jeszcze kaplicę
punktor1772 r. - zaborca pruski wykorzystał zamek na pomieszczenia biurowe
punktor1776 r. - zamek został całkowicie opuszczony
punktorod 1780 r. - stara warownia była systematycznie rozbierana. Z pozyskanego budulca powstawały domy w mieście oraz ratusz
punktor1837 r. - wstrzymano rozbiórkę i zaczęto zabezpieczać ocalałe jeszcze mury
punktorlata 1886-1890 - przeprowadzono prace badawcze i konserwatorskie pod kierunkiem Conrada Steinbrechta - autora najważniejszych planów i rekonstrukcji zamku
punktorlata 1910-1911 - kolejne prace i przykrycie kaplicy dachem
punktorlata 1961-1968 - ponowne prace badawcze i zabezpieczające. Kaplicę przykryto żelbetową płytą i nadmurowano skrzydło południowe. Zamek wciąż był jednak zamknięty dla turystów
punktorkoniec XX wieku - zamek wydzierżawił właściciel miejscowego hotelu i wreszcie turyści mogli dostać się do środka

Zmagania z Krzyżakami
Potężny zamek radzyński skutecznie opierał sie atakom polskiego wojska w 1410 roku. Także miasto stało po stronie Krzyżaków. Przybyły spod nieudanego oblężenia Malborka król Władysław Jagiełło, z powodu braku ciężkiej artylerii nie zamierzał nawet szturmować warowni, nie chcąc tracić wojska na darmo. Najwyżsi dowódcy uzgodnili tylko fortel polegający na pozorowanym ataku, mający na celu wystraszenie obrońców. Gdy jednak w polskim obozie rozeszła się wieść o planowanym ataku na zamek, rozochocone wojsko pod dowództwem nieznanego rycerza, bez rozkazu króla zasypało obrońców gradem strzał i pocisków. Zastraszona i zaskoczona załoga zamku broniła się niemrawo, tak iż po kilku godzinach udało się sforsować bramę i zmusić Krzyżaków do poddania się. Król darował życie wszystkim oblężonym, biorąc w niewolę tylko 15 starszych rycerzy zakonnych.
Jednakże Krzyżacy nie zamierzali pogodzić się z przegraną i wkrótce Henryk von Plauen zorganizował armię mająca na celu odebranie zajętych przez Polaków zamków, w tym Radzynia. Na wiele się to nie zdało bo obrońcy nie tylko dzielnie się bronili, ale także urządzali bardzo owocne "nocne wycieczki" poza mury zamku, odbierając Krzyżakom miasto i zadając mu spore straty. Zamek pozostał niezdobyty ale rok później musiał zostać zwrócony zakonowi na mocy pokoju toruńskiego.
Podczas wojny trzynastoletniej w 1454 mieszczanie radzyńscy wystąpili przeciw zakonowi, nie uginając się tym samym pod groźbami komtura iż spali on miasto. Zdobyli zamek 19 lutego. Przez następne miesiące wojska krzyżackie podchodziły pod zamek, ale siłą nie odważyły się go zaatakować, próbując negocjacji. Dopiero w 1456 r. Ulryk von Kingsberg dysponując odpowiednią liczbą wojska i artylerią zaatakował warownię. Byłby ją zdobył, gdyby obrońców nie uratowało... własne niedbalstwo! Krzyżacy wkroczyli na przedzamcze i weszli już na drewniany ganek obronny. Wtedy runął on w dół, ponieważ nie był należycie wzmocniony. W ataku zginęło blisko 20 rycerzy zakonnych, kilku dostało się do niewoli a 70 było rannych. Oblężenie zostało zwinięte, spalono tylko miasto. W następnej kampanii polsko-krzyżackiej w latach 1519-21 zamek wykorzystywany był tylko jako kwatera wojsk królewskich i miejsce zborne dla pospolitego ruszenia.


Legendy

Powrót na górę

Ozdobna pierwsza litera wg legend, za czasów krzyżackich zamek stanowił centrum ucisku okolicznej ludności. Stąd wychodziły niesprawiedliwe zarządzenia i rozkazy pognębiające nieszczęśliwych mieszkańców tej ziemi, a lochy zamkowe pełne były cierpiących więźniów. Ich jęki słyszano nocami jeszcze długo po wygnaniu okrutnych rycerzy zakonnych.
W innych podaniach występują trzy zjawy kobiece, pojawiające się na zamku. Za życia wszystkie mieszkały na zamku. Jedna z nich - jasnowłosa dziewica w koronie i złotych bucikach to podobno córka któregoś króla. Pozostałe to brunetka na niedźwiedziu i kobieta w habicie.


Wstęp

Płatny do środka - cena 8 zł (5 zł ulgowy). Otwarte od maja do września.

Ponieważ informacje o godzinach otwarcia, a przede wszystkim cenach biletów szybko się dezaktualizują, sprawdź je na stronie oficjalnej opisywanego zamku/dworu:
otwórz stronę obiektu

Położenie i dojazd


Północno - wschodnia część woj. kujawsko-pomorskiego. 17 km na południowy wschód od Grudziądza, Zobacz na mapie.
Zamek stoi poza miastem, przy głównej drodze.

GPS
Współrzędne geograficzne:

format D (stopnie):   N 53.395281°,  E 18.93425°
format DM (stopnie, minuty):   N 53° 23.71686',  E 18° 56.055'
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   N 53° 23' 43.01'',  E 18° 56' 03.30''


Czas


Pobieżne oglądnięcie z zewnatrz i wewnątrz trwa ok. 70 min.

Bibliografia



punktorAntkowiak Włodzimierz, Lamparski Piotr - Zamki i strażnice krzyżackie ziemi chełmińskiej
punktorGuerquin Bohdan - Zamki w Polsce
punktorHaftka Mieczysław - Zamki krzyżackie w Polsce. Szkice z dziejów
punktorJurasz Tomasz - Zamki i ich tajemnice
punktorKaczyńscy Izabela i Tomasz - Polska - najciekawsze zamki
punktorKajzer Leszek, Kołodziejski Stanisław, Salm Jan - Leksykon zamków w Polsce
punktorPietrzak Janusz - Zamki i dwory obronne w dobrach prowincji wielkopolskiej
punktorSypek Robert - Zamki i obiekty warowne Państwa Krzyżackiego cz. 1

Zdjęcia


Klikając w zdjęcie otrzymasz jego powiększenie w nowym oknie. Okno to można zamknąć kliknięciem w dowolny punkt powiększonego zdjęcia.

Zdjęcie nr 1 zamku radzyn Zdjęcie nr 2 zamku radzyn Zdjęcie nr 3 zamku radzyn
Zdjęcie nr 5 zamku radzyn Zdjęcie nr 4 zamku radzyn Zdjęcie nr 0 zamku radzyn
Zdjęcie nr 15 zamku radzyn Zdjęcie nr 7 zamku radzyn Zdjęcie nr 8 zamku radzyn Zdjęcie nr 9 zamku radzyn Zdjęcie nr 10 zamku radzyn
Zdjęcie nr 11 zamku radzyn Zdjęcie nr 12 zamku radzyn Zdjęcie nr 13 zamku radzyn Zdjęcie nr 14 zamku radzyn
Zdjęcie nr 16 zamku radzyn Zdjęcie nr 17 zamku radzyn Zdjęcie nr 18 zamku radzyn Zdjęcie nr 20 zamku radzyn Zdjęcie nr 29 zamku radzyn
Zdjęcie nr 21 zamku radzyn Zdjęcie nr 23 zamku radzyn Zdjęcie nr 25 zamku radzyn Zdjęcie nr 22 zamku radzyn
Zdjęcie nr 24 zamku radzyn Zdjęcie nr 26 zamku radzyn Zdjęcie nr 27 zamku radzyn Zdjęcie nr 28 zamku radzyn Zdjęcie nr 32 zamku radzyn
Zdjęcia wykonane: latem 2006



Z lotu ptaka


Widok opisywanego obiektu (lub miejsca na którym stał) z satelity

Google Maps


Noclegi


punktorRadzyń Chełmiński - Motel Pod Jaszczurem, ul. Waryńskiego 11, tel.: (056) 688 60 41

Proponujemy wyszukanie noclegu w opisywanej miejscowości lub jej okolicy w poniższych serwisach noclegowych. Oferty cenowe online są zwykle atrakcyjniejsze niż rezerwacje telefoniczne.

oferta noclegowa                     oferta noclegowa 2

Miniforum

Powrót na górę

Zapraszam do przesyłania swoich wypowiedzi i komentarzy odnośnie opisywanego zamku. Ukazują się one na stronie od razu po wpisaniu do formularza.

Ostatnie wpisy

  • Re: Radzyn       Autor:  roman      Data:  2014-09-05 16:54:37
    zwiedzając te ruiny wielkiego zamku nasuwa się pytanie, jak Krzyżacy zdołali wybudować tak wieki zamek w niespokojnych czasach, kiedy nikt się nie garnął do tych ziem oprócz rycerstwa, które z pewnością łopaty nie wzięło do ręki.Do budowy tego zamku było potrzebne ok.2000 ton kamienia na budowe fundamentów skąd go wzięto......dalej by ten kamień połączyć w monolit potrzeba było ok.270 ton zaprawy składającej się między innymi z wapnia skąd mieli wapień w takiej potężnęj ilości.......do tego żwir woda itd.......poz wodą z jeziora zakonnego pozostałe materiały do tak wielkiej budowy budzą duże wątpliwości co do datowania samej budowy zamku.......   z punktu widzenia logistyki tamtych czasów oraz rozwoju rzemiosła to jest spora grupa fachowców musiałaby przybyć by w spokoju budować mając wszystko co potrzeba na czas.....średnia budowa tego typu zamku to ok 40 lat pod warunkiem wcześniejszego zgromadzenia wszystkich potzrebnych materiałów....dodam że furmanka dwukonna w tamtych czasach mogła załadować od 400kg do 600 w zależności od jakości drogi czyli aby przewiść sam kamień furmanka powinna wykonać 4000 kursów skąd tyle furmanek , skąd tylu robotników w spustoszonej ziemii.......a gdzie cegła cegielnie samych cegieł na budowe zamku z moich obliczeń ppowinno być zrobionych ok.5,5mln......a nikt nie wspomina o budowanych przy zamkach cegielniach ani o zatrudnionych w nich majstrach czy pracownikach......uważąm , że przypisywana Krzyzakom budowa zamku jest wysoce przesadzona........mam inną swoją hipoteze potwierdzoną logiką myślenia oraz znajomością możliwości tamtych czasów.........proszę sobie pomyśleć 5 mln cegieł t.j. 25 mln kg materiału do stworzenia potem do przyniesienia lub przywiezienia i ułozenia w odpowiednim wątku budowlanym......a gdzie zaprawa znowu kolosalne ilości......sam Radzyń z dala od kopalin dobrej gliny , o pokładó lub kopalni wapiennych skał ......do tego te kolosalne ilości kamienia......sam proces wypalenia cegły od złozenia w kopcach gliny to proces kilku lat a co dalej.......wątpię kierując się zdrowym myśleniem a nie podawanymi mylnymi informacjami , że Zakon w tak krótkim czasie wybudował tak ogromny jak na tamte czasy zamek.........dla mnie to po prostu bajki.....pozdrawiam wszystkich miłośników historii tej prawdziwej.....  
  • Rajd śladami Pana Samochodzika       Autor:  ania      Data:  2012-08-20 12:49:07
    Witam, chcielibyśmy wybrać się z mężem na Rajd śladami P. Samochodzika we wrześniu. Czy ktoś może podać mi dokładną datę imprezy, czy wstęp jest wolny, czy trzeba się gdzieś zapisać......?
  • Re: Radzyn       Autor:  laguniasty      Data:  2012-05-03 20:14:22
    Byliśmy 28.04.2012. Obsługa miła, opiekun zamku opowiadał z wielka pasją, bardzo interesująco, atmosfera kameralna: można porozmawiać są też żarty, można wysłuchać ciekawych historii, można poświecić więcej czasu, naprawdę da się odczuć że to "zjawisko istnieje dla turysty" a nie odwrotnie, (nie tak jak w innych zamkach, szczególnie tych dużych odklepią co trzeba i następna grupa) PANI EWO Z CAŁYM SZACUNKIEM; z pani wypowiedzi wynika że to są tylko mury: ale to jest coś więcej, to wielki kawał historii ludzi którzy tam żyli, kochali, tęsknili, cierpieli, radowali się, bronili wartości, PANI EWO TO COś WIęCEJ. Darek - też mieszkam blisko w G.



Powót do strony startowej
Powrót do strony startowej