puste
 

Ikonka - zamek
RUDNO
¤ Bastejowy zamek magnacki Tęczyn ¤

Przejście do zdjęć
Zdjęciapuste

Frontowe zdjęcie zamku rudno

Ocena


Możesz ocenić:
Rudno - Bastejowy zamek magnacki Tęczyn

Ocena obecnej atrakcyjności obiektu
4.5 stars Średnia ocena: 4.5 na 5. Głosowało osób: 438
            
 
Ocena nastawienia do turystów na terenie obiektu
3.5 stars Średnia ocena: 3.5 na 5. Głosowało osób: 320
            
 
Jeśli podoba Ci się ta strona, wesprzyj ją w Google!  


Opis


Ozdobna pierwsza litera p otężne ruiny zamku Tęczyn (używa się też nazwy Tenczyn) położone są na szczycie góry, która była kiedyś wulkanem na wysokości 403 m. Był to jeden z największych zamków Małopolski. Nie mogło być inaczej skoro rezydował tu jeden z najmożniejszych i najbardziej wpływowych rodów w Polsce - Tęczyńskich. Przez 300 lat nazywano go drugim Wawelem.
Dorotka
Nazwa jednej z baszt zamkowych "Dorotka", pochodzi podobno od faktu więzienia w niej aż do śmierci Doroty Tenczyńskiej za to, że oddawała się "nieprzystojnym praktykom".
Podobno najlepiej prezentuje się na jesień, gdy nie okrywają go już liście drzew, jednak z pewnością o każdej porze roku wywiera na odwiedzających wielkie wrażenie. Gdyby znalazły się chęci i pieniądze można by zrobić z Tęczyna atrakcję turystyczną na miarę Ogrodzieńca.
Bardzo ciekawie wygląda wjazd do zamku przez barbakan i sień o długości 60 m, przysklepioną i z otworami strzelniczymi w ścianie zewnętrznej. Jest to jedyny przykład takiego wjazdu w Polsce. Po lewej stronie na początku sieni widać resztki pierwotnej wieży bramnej. Dalej możemy podziwiać 3 baszty średniowieczne, pozostałości budynków mieszkalnych i kaplicy, są też sklepione komnaty, do niektórych jednak nie ma dojścia.
Zwierzyniec
Las między wsiami Tenczynek i Zalas zwany jest Zwierzyńcem. Był on bowiem niegdyś ogrodzony i stanowił teren łowiecki panów na Tęczynie. Hodowano tu m.in. dziki, borsuki, daniele i jelenie. Do dzisiaj zachowała się ozdobna brama wjazdowa od stromy Krzeszowic w Rzeczkach.
Najstarsza baszta od północy zwana jest Dorotką (XIV w.), od wschodu mamy Izabelę, a od południowego - wschodu basztę więzienną - turmę. Zachowały się ruiny dwóch bastei - Grunwaldzkiej i Tęczyńskiej, które uznawane są przez niektórych badaczy za bastiony. Były one kilkukondygnacyjne, zwieńczone attyką, posiadały otwory strzelnicze.
W wieży bramnej (Nawojowej) prowadzącej do zamku właściwego (górnego) widać resztki drewnianych schodów, zapewne jeszcze kilkadziesiąt lat temu można było na nią wyjść.
Plan filmowy
Ruiny zamku były wielokrotnie wykorzystywane przez filmowców. Kręcono tu m.in. seriale: Czarne Chmury oraz Rycerze i Rabusie.
Choć nawet teraz miejscowe dzieci jakimś sposobem dostają się tam, bo baraszkowały na jej niższych poziomach. Inne schody, powstałe na początku XX wieku prowadzą wzdłuż zewnętrznych murów kaplicy na piętro skrzydła wschodniego, niegdyś posiadającego krużganki i mieszczącego sale reprezentacyjne (XVI w.). Drugie skrzydło - od północy jest najstarszą częścią mieszkalną zamku (XIV w.). Na dziedzińcu wewnętrznym znajdowała się kiedyś studnia, ale została już dawno zasypana i nie ma po niej śladu.
Niestety obecnie zamek jest zamknięty na czas remontu, który posuwa się dosyć niemrawo.

O Tęczynie
rzez niewielki barbakan wszedłem z wolna, cicho,
Idąc wzdłuż, przez sień długą niegdyś dachem krytą,
Minąłem z prawej strony ruiny dawnej, obronnej bastei,
Do bramnej wieży doszedłem drogą z kamieni.
puste
rzez bramę na dziedziniec zamku się dostałem,
Wiekiem poszarpanych murów resztki ujrzałem,
W słońca nastroju, kamienie milczeć nie śmiały,
Dwie legendy o zamku mi opowiedziały:
puste
dy pełnią księżyc nad wieżą niebo zabieli,
Niewiasty płaczącej śród języków płomieni
Cień się wyłania przy głośnym oręża szczęku.
I znika po z klasztoru dzwona pierwszym dzwięku.
puste
 skarbie schowanym w najniższym zamku lochu,
Śród wielu nieżywych już śmiałków i ich prochów,
Którym w drodze do skarbu dwa diabły stanęły,
Pod psów postacią skoczyły ku ich gardzieli.
puste
ewnie popadłszy w chciwości szpony, w jej moce,
Nie wiedzieli że są tylko dwie takie noce,
Gdy z zamkowych lochów można go wykraść skrycie,
Bacząc na rycerza. Ujrzysz go, stracisz życie.

Marcin Szwaczko
greeneye(małpa)pmail.pl


Rekonstrukcja lub stary widok zamku rudno
Widok ruin zamku w 1794 r. na akwareli Z. Vogla


Plan




A - zamek właściwy, B - przedzamcze/zamek dolny, 1 - dziedziniec ze studnią, 2 - budynek bramny, 3 - wieża bramna zwana Nawojową, 4 - kaplica, 5 - skrzydło reprezentacyjne z XVI wieku, 6 - pokoje dla straży, 8 - baszta "Dorotka", 9 - brama wjazdowa w formie barbakanu, 10 - sień, 11 - basteje (większa to "Grunwaldzka"), 12- baszty z XV wieku, 13 - czworoboczna wieża, prawdopodobnie pierwotna brama z XIV wieku
Źródło: Zamki i dwory obronne ziemi krakowskiej, Marian Kornecki, Kraków 1966


Rekonstrukcja



Rekonstrukcja zamku wg rysunków J. Gumowskiego, 1934 r.

Historia

Powrót na górę

Ozdobna pierwsza litera zamek w Tęczynie zbudował w połowie XIV w. Andrzej Tęczyński herbu Topór - pierwszy poświadczony pan na Tęczynie, wojewoda krakowski. Wcześniej jego ojciec Nawój z Morawicy, wojewoda sandomierski i kasztelan krakowski założył tu osadę (był właścicielem 15 okolicznych wsi) i być może rozpoczął budowę zamku, poprzez postawienie zabudowań drewnianych i jednej z zachowanych do dzisiaj okrągłych baszt gotyckich (zwanej Dorotką). Średniowieczny zamek składał się z trzech takich baszt i jednej wieży kwadratowej - bramnej nazwanej później Nawojową otoczonych murem. Skrzydła mieszkalne rozłożone były wzdłuż muru północnego i wschodniego.

Rekonstrukcja lub stary widok zamku rudno
Widok zamku i okolicy w XVII wieku

Tęcza
Nazwę zamku wywodzi się od imienia córki możnowładcy Tynka Starży. Wedle legendy przybył on tu w IX wieku, założył Tyniec, a swej córce Tęczy zbudował obronną siedzibę Tęczynem zwaną.

punktor 1319 r. - pierwsza wzmianka w dokumentach o wsi Tenczyn i karczowaniu lasu, prawdopodobnie pod przyszły, drewniany jeszcze zamek Nawoja z Morawicy
punktor 1402 r. - pierwsza wzmianka o zamku w testamencie Jana Tęczyńskiego
punktor1404 r. - ówczesny dokument wspomina kaplicę w zamku
punktor XVI w. - częstymi gośćmi na zamku byli Mikołaj Rey i Jan Kochanowski
punktor 1570 r. - Jan Tęczyński z warowni rycerskiej uczynił piękną renesansową rezydencję. Przebudował stary zamek i dobudował nowe skrzydła, wieże ozdobił attyką,
Krzyżacy na zamku
Po bitwie pod Grunwaldem najważniejszych jeńców krzyżackich trzymano właśnie w Tęczynie. Świadczyło to o jego dużym znaczeniu i zaufaniu do możliwości obronnych. Dla upamiętnienia tego wydarzenia jedną z bastei zamkowych nazwano Grunwaldzką.
a całość wzbogacił o modne wówczas arkadowe krużganki. Komnaty w części północnej były przeznaczone dla właścicieli zamku
punktor 1610 r. - Kolejny Jan - ostatni z rodu Tęczyńskich dokonał przebudowy zamku w nowoczesna twierdzę bastejową. Wzniósł nowe fortyfikacje - basteje od południa i wschodu a obok wieży bramnej postawił nową kaplicę. Przystosował też umocnienia do użycia broni palnej. Po tej przebudowie zamek uzyskał kształt nieforemnego wieloboku; ze wschodu na zachód szerokości ponad 140 metrów, a z północy na południe - 130 metrów.
punktor 1638 r. - po śmierci Jana, Tęczyn przeszedł w ręce jego córki Izabeli, który wyszła za Łukasza Opalińskiego herbu Łodzia. Ten ród stał się następnie właścicielami zamku choć nie był on siedziba rodową a jedynie administratorską
Skarby
Jedynymi skarbami jakie można jeszcze znaleźć w Tęczynie są piękne ametysty, które pozyskuje się ze skał na których stoi zamek.

punktor 1656 r. - podczas "potopu" zamek próbowali zdobyć Szwedzi. Udało im się to dopiero podstępem. Obrońcy w razie kapitulacji otrzymali przyrzeczenie wolności jednak Szwedzi wymordowali większość z nich. W zamku szukali ukrytych tam ponoć skarbów koronnych, nic jednak nie znaleźli. Rok później opuścili go i spalili
punktor Koniec XVII w. - zamek przejęli i częściowo odbudowali Lubomirscy
punktor Początek XVIII w. - zamkiem władali Sieniawscy a następnie Czartoryscy

Rekonstrukcja lub stary widok zamku rudno
Widok z przedzamcza na zamek górny. Akwarela Z. Vogla z roku 1790
Źródło: Zamki w Polsce, Bohdan Guerquin, Arkady 1984


punktor 1768 r. - wielki pożar powstały od uderzenia pioruna zniszczył zamek, który był już na wpół opuszczony
punktor 1769 r. - zamknięta została kaplica i zamek całkowicie opustoszał
punktor1782 r. - z zamku do krypty kościoła w Tenczynku przeniesiono szczątki ostatniego z Tęczyńskich - Jana
punktor1787 r. - ruiny zamku zwiedzał król Stanisław August Poniatowski
punktor lata 1816 - 1945 - właścicielami Tęczyna byli Potoccy z Krzeszowic

Rekonstrukcja lub stary widok zamku rudno
Widok z dziedzińca zamkowego na wieżę strażniczą i kaplicę na akwareli Z. Vogla z 1790 r.
Źródło: Zamki w Polsce, Bohdan Guerquin, Arkady 1984


punktor 1912 r. - w ruinach zamkowych przeprowadzono prace konserwacyjne (powstały wtedy kamienne schody na piętro zamku właściwego), kontynuowane po roku 1949.
punktor Od końca XX wieku zamkiem opiekowało się Bractwo Orlich Gniazd, które dbało o porządek a także organizowało turnieje i pokazy walk oraz tańców średniowiecznych. Obecnie ruiny przejęła regionalna fundacja "Polskie Dziedzictwo – Zamek Tęczyński i Region Ziemi Krzeszowickiej”
punktor 2008 r. - powstała społeczna grupa "Ratuj Tenczyn" stawiająca sobie za cel ratunek popadającego w coraz większą ruinę zamku. W tym samym czasie gmina zleciła naprawę dachu wieży bramnej, co okazało się kompletną klapą i doprowadziło tylko do większej dewastacji. Ostatecznie wojewoda małopolski przekazał zamek ostatnim właścicielom - Potockim.
punktorpocz. 2009 r. - władze gminne zadecydowały o zamknięciu bramy zamku, rzekomo w trosce o jego stan.

Rekonstrukcja lub stary widok zamku rudno
Widok ruin zamku w Rudnie. Rysunek K.W. Kielisińskiego z 1832 r.
Źródło: Zamki w Polsce, Bohdan Guerquin, Arkady 1984



Legendy

Powrót na górę

Ozdobna pierwsza litera l egenda mówi że podczas księżycowych nocy na wieży Nawojowej pośród płomieni widać postać płaczącej kobiety, słychać też szczęk żelaza. Postać ta znika dopiero gdy zabrzmi dzwon w pobliskim klasztorze. Inna legenda mówi o wielkich skarbach znajdujących się w trzeciej, najgłębszej kondygnacji lochów zamkowych pod dawną kaplicą. Bogactw tych strzegą diabły pod postaciami wielkich psów. Można je wykraść tylko przez 2 dni w roku: nocą w Boże Narodzenie i na Wielkanoc. Należy się jednak wystrzegać cienia tajemniczego rycerza, który nocą krąży po zamku bo kto go ujrzy ten nigdy już nie wraca.


Projekt rekonstrukcji zamku autorstwa H. Hendla z ok. 1912 r.
Źródło: Zamki w Polsce, Bohdan Guerquin, Arkady 1984



Tarcza herbowa rodu Tęczyńskich


Wstęp

Wolny. Za parking pod zamkiem w sezonie trzeba płacić kilka zł.

Położenie i dojazd


Zachodnia część woj. małopolskiego. 34 km na zachód od Krakowa, 7 km na południe od Krzeszowic. Zobacz na mapie woj. małopolskiego lub mapie jury.

Najpierw należy dostać się do Krzeszowic np. PKS-em, pociągiem lub najtaniej i najszybciej prywatnym busem z Krakowa. Z Krzeszowic prowadzi szlak do zamku. Można stąd dojechać pod zamek PKS-em, iść piechotą lub też próbować złapać stopa do wsi Tenczynek i dalej piechotą drogą koło stawów ok. 4 km. Także z samego Rudna dojeżdża pod zamek autobus.

GPS
Współrzędne geograficzne:

format D (stopnie):   N 50.10218889°,  E 19.58166111°
format DM (stopnie, minuty):   N 50° 6.1313334',  E 19° 34.8996666'
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   N 50° 06' 07.88'',  E 19° 34' 53.98''

Rekonstrukcja lub stary widok zamku rudno
Widok zamku na drzeworycie z 1870 r. Autor: A.K.


Czas


Z Tenczynka idzie się ok. 40 min., jadąc samochodem można zatrzymać się o 5 min. drogi do zamku. Pobieżne oglądnięcie trwa ok. 35 min.

Okoliczne atrakcje


Rudno może być atrakcyjnym punktem kilku tras rowerowych. Szczegóły można znaleźć tutaj: trasa 1, trasa 2.

Bibliografia



punktorBorkowski Jacek - Orle Gniazda Jury Krakowsko Częstochowskiej
punktorFidura Jolanta - Zamki i inne warownie wyżyny krakowsko-częstochowskiej
punktorGuerquin Bohdan - Zamki w Polsce
punktorJurasz Tomasz - Zamki i ich tajemnice
punktorKaczyńscy Izabela i Tomasz - Polska - najciekawsze zamki
punktorKajzer Leszek, Kołodziejski Stanisław, Salm Jan - Leksykon zamków w Polsce
punktorKornecki Marian - Zamki i dwory obronne ziemi krakowskiej
punktor Rogiński Ryszard - Zamki i twierdze w Polsce - historia i legendy
punktorSypek Robert - Zamki i obiekty warowne Jury Krak.-Częst.

Rekonstrukcja lub stary widok zamku rudno
Widok ruin zamku w Rudnie na pocztówce z 1902 r.


Zdjęcia


Klikając w zdjęcie otrzymasz jego powiększenie w nowym oknie. Okno to można zamknąć kliknięciem w dowolny punkt powiększonego zdjęcia.

Zdjęcie nr 67 zamku rudno Zdjęcie nr 65 zamku rudno Zdjęcie nr 70 zamku rudno Zdjęcie nr 7 zamku rudno
Zdjęcie nr 60 zamku rudno Zdjęcie nr 50 zamku rudno Zdjęcie nr 53 zamku rudno Zdjęcie nr 66 zamku rudno
Zdjęcie nr 56 zamku rudno Zdjęcie nr 57 zamku rudno Zdjęcie nr 71 zamku rudno Zdjęcie nr 55 zamku rudno
Zdjęcie nr 64 zamku rudno Zdjęcie nr 63 zamku rudno Zdjęcie nr 59 zamku rudno Zdjęcie nr 69 zamku rudno
Zdjęcie nr 54 zamku rudno Zdjęcie nr 51 zamku rudno Zdjęcie nr 58 zamku rudno
Zdjęcia wykonane: wiosną 2005


Zdjęcie nr 16 zamku rudno Zdjęcie nr 14 zamku rudno Zdjęcie nr 19 zamku rudno Zdjęcie nr 3 zamku rudno
Zdjęcia wykonane: latem 2001


Zdjęcie nr 41 zamku rudno Zdjęcie nr 37 zamku rudno Zdjęcie nr 36 zamku rudno Zdjęcie nr 35 zamku rudno Zdjęcie nr 42 zamku rudno
Zdjęcia wykonane: zimą 2002/2003



Z lotu ptaka


Widok opisywanego obiektu (lub miejsca na którym stał) z satelity

Geoportal


Noclegi


punktorRudno - Agroturystyka Podzamcze Magdalena Zych - Rudno 251, tel. (012) 12 282 63 93, gsm 601 487 046
punktorTenczynek - Schronisko Młodzieżowe PTSM, tel. (012) 282 17 16
punktorKrzeszowice - Hotel Świt, pl. Kulczyckiego 2, tel. (012) 282 15 17
punktorCzerna - Agroturystyka, gsm 608 595 537

Proponujemy wyszukanie noclegu w opisywanej miejscowości lub jej okolicy w poniższych serwisach noclegowych. Oferty cenowe online są zwykle atrakcyjniejsze niż rezerwacje telefoniczne.

oferta noclegowa                     oferta noclegowa 2

Miniforum

Powrót na górę

Zapraszam do przesyłania swoich wypowiedzi i komentarzy odnośnie opisywanego zamku. Ukazują się one na stronie od razu po wpisaniu do formularza.

Ostatnie wpisy

  • Wrażenia z wycieczki rowerem       Autor:  marek      Data:  2014-05-28 10:13:27
    Zamek robi wrażenie, podobno trwa remont ale będąc tam 21.05.2014 nie widziałem aby trwały tam jakiekolwiek prace, szkoda, że nie ma jakiejś fajnej ścieżki edukacyjnej wokół zamku.   Przydały by się też stojaki na rowery i jakaś altanka lub przynajmniej kilka ławek.   Gdy tylko zamek będzie dostępny na pewno tam wrócę.  
  • Re: Dostępność zamku       Autor:  staszek      Data:  2014-03-16 17:16:18
    Oficjalnie jest zamkniety. Bylem jednak na nim ostatnio tj 14.03.2014 i jest jedno wydrazone przejscie , trzeba sie troche pobrudzic "wpelzajac" ale da sie bez problemu, a po wejsciu caly zamek twoj. Jest na prawde piekny tzn ruiny nie mury ktore stawiaja obecnie. Takze jak ktos chce moze wejsc, a wspomniane zdjecie na pewno sie znajdzie idac sciezka wzdluz murow.
  • Przekaż na Tenczyn 1 % podatku       Autor:  Rattuj Tenczyn      Data:  2014-01-30 12:09:03
      Link do szczegółowych informacji poniżej     http://www.ratujtenczyn.org.pl/jeden_procent_2013.html



Powót do strony startowej
Powrót do strony startowej