puste 

Ikonka - zamek
RYTWIANY
¤ Średniowieczny zamek rycerski ¤

Przejście do zdjęć
Zdjęciapuste

Frontowe zdjęcie zamku rytwiany

Ocena


Możesz ocenić:
Rytwiany - Średniowieczny zamek rycerski

Ocena obecnej atrakcyjności obiektu
3.5 stars Średnia ocena: 3.5 na 5. Głosowało osób: 36
            
 
Ocena nastawienia do turystów na terenie obiektu
4.5 stars Średnia ocena: 4.5 na 5. Głosowało osób: 29
            
 
Jeśli podoba Ci się ta strona, wesprzyj ją w Google!  


Opis


Ozdobna pierwsza litera z  zamku rytwiańskiego ocalał wysoki na kilkanaście metrów narożnik z przyporą świadczący o dużych rozmiarach obiektu oraz resztki murów obwodowych i fundamentów budynków odsłonięte dzięki wycięciu roślinności porastającej teren zamkowy. Narożnik być może jest fragmentem baszty. Obok płynie rzeka Czarna, z której zasilana była fosa zamkowa. Zarys zamku jest już mało czytelny. Przypuszczalnie składał się z dwóch dużych budynków mieszkalnych, ułożonych równolegle od strony północnej i południowej. Każdy budynek miał trzy kondygnacje plus jedną podziemną. Północny był większy, jego długość dochodziła do 50 m, a ściana północna stanowiła mur zewnętrzny zamku. Z trzech pozostałych stron obiekt otoczony był murem obwodowym. Brama wjazdowa z mostem zwodzonym prowadziła od wschodu. Z zachowanego narożnika łączącego skrzydła południowe i zachodnie można wywnioskować, że dolna część warowni zbudowana była z kamieni wapiennych, natomiast górna z cegły - zendrówki, tworzącej bardzo ładny ozdobny fryz. Notabene, dzisiejsza cegielnia w Rytwianach pracuje na tych samych złożach, z których budowano zamek.
Aktualizacja: Niedawno rozpoczęto rewitalizację otoczenia zamku, więc wygląda ono już inaczej.
W Rytwianach w lesie, z dala od cywilizacji znajduje się też słynny klasztor - pustelnia kamedulska, udostępniony dziś do zwiedzania. Tutaj kręcono spore fragmenty serialu Czarne Chmury. Poza tym jest tu jeszcze dwór i pałac.


Plan



Częściowy plan zamku na podstawie odkrytych resztek fundamentów
Źródło: Zamki Polski południowo wschodniej, Michał Proksa, Marek Gosztyła, Przemyśl 1997


Historia

Powrót na górę

Ozdobna pierwsza litera pierwszymi znanymi właścicielami wsi byli Bogoriowie ze Skotnik i to prawdopodobnie oni wznieśli zamek ok. połowy XIV w. Można założyć że pierwotnie zamek składał się z jednego budynku z wieżą otoczonego fosą i wałami.

Łukasz Opaliński
Marszałek wielki koronny Łukasz Opaliński był postacią niepospolitą. Ten bogaty magnat znany był powszechnie ze swego zamiłowania do książek. Kiedy osiadł w Rytwianach, do i tak sporej biblioteki Tęczyńskich dołożył jeszcze swój księgozbiór. Była to wtedy największa kolekcja prywatna w kraju. Opaliński wielokrotnie podróżował po świecie i przy okazji powiększał swoją bibliotekę. Utrzymywał kontakty z bibliofilami z całej Europy, a wydawcy regularnie przysyłali mu swoje najświeższe oferty. Dzięki temu Opaliński posiadał wszechstronną wiedzę i sam zaczął nawet pisać. Niestety jego książki wydawane były w małych, bibliofilskich nakładach i bardzo niewiele z nich się zachowało. Wiadomo, że pisał traktaty filozoficzne jak i teksty satyryczne. W odróżnieniu od swojego brata Krzysztofa, który podczas "potopu" w haniebny sposób poddał się Szwedom, Łukasz Opaliński od początku z nimi walczył. W Rytwianach zgromadził dużą załogę i na jej czele odparł atak Rakoczego i dzięki temu uratował swoją bibliotekę przed barbarzyńcami. Następnie został współtwórcą pierwszego polskiego czasopisma "Merkuriusz Polski". Także syn Łukasza, Stanisław Łukasz Opaliński, starosta nowomiejski, gruzowski i nowokorczyński, który przejął po ojcu Rytwiany był ciekawą postacią. Uczestniczył w wyprawie wiedeńskiej Jana III Sobieskiego. Z tej okazji zabrał z klasztoru rytwiańskiego 63 grzywny i 8 łutów srebra oraz kazał zedrzeć wszelkie cenne ozdoby z trumien swoich przodków. Wszystko to przeznaczył na wzmocnienie polskiego wojska.

punktor1397 r. - dokumenty mówią o castrum Rytwiany należącym do kasztelana radomskiego Klemensa z Mokrska
punktor1405 r. - zamek w wianie przeszedł do Tarnowskich
punktorpocz. XV w. - zamek powrócił do Bogoriów
punktor1414 r. - istnieje wzmianka o kaplicy zamkowej, której biskup krakowski Wojciech Jastrzębiec nadał dziesięcinę
punktor1420 r. - jak pisze Długosz zamek kupił od dziedziców ze Skotnik ten sam biskup i znacznie go przebudował oraz rozbudował. Zmodernizowano istniejący budynek, dodano drugi od północy, z trzech stron postawiono mur obwodowy oraz most zwodzony od wschodu. W zamkowej kaplicy odprawiano co tydzień 4 msze ku czci św. Wojciecha i św. Krzysztofa
punktorok. 1430 r. - Jastrzębiec przekazał zamek swoim bratankom, którzy przybrali następnie nazwisko Rytwiańscy. Potem zamek stał się przedmiotem wielu zawikłanych sporów i procesów owych bratanków i ich dziedziców
punktorII poł. XV w. - zamek przeszedł w ręce Kurozwęckich
punktor1516 r. - na zamku wybuchł pożar. Niedługo potem poprzez małżeństwo z Anną z Kurozwęk zamek przejął Hieronim Łaski, wojewoda sieradzki, postać niezwykle barwna, która przedstawiona została bliżej przy opisie zamku w Niedzicy. Na zamku rytwiańskim zorganizował on m.in. zaciąg wojsk dla króla Węgier Jana Zapolyi, gdy ten znajdował się na wygnaniu w Polsce po przegraniu walki o władze z arcyksięciem Ferdynandem Habsburgiem
punktor1542 r. - po śmierci Łaskiego zamek odziedziczyła jego żona a potem syn Olbracht, który rzadko tu bywał więc sprzedał zamek kasztelanowi krakowskiemu Marcinowi Zborowskiemu, chcącemu odzyskać ziemie swoich przodków. Ten jednak nie miał dość pieniędzy i musiał się zapożyczyć. Pożyczki udzielił mu Andrzej Tęczyński biorąc Rytwiany w zastaw i dając Zborowskiemu prawo wykupu co nigdy nie nastąpiło
punktorI poł XVII w. - właścicielem zamku został wojewoda krakowski Jan Tęczyński, który uczynił z niego znany ośrodek kulturalny
punktor1639 r. - po jego śmierci dobra staszowskie w tym Rytwiany przejął przyszły marszałek wielki koronny Łukasz Opaliński, który poślubił Izabelę Tęczyńską
punktor16.01.1646 r. - w zamku odbyło się wesele hetmana wielkiego koronnego Stanisława Koniecpolskiego z Zofią Opalińską
punktor1657 r. - podczas "potopu" Opaliński obronił zamek przed najazdem wojsk księcia Siedmiogrodu Jerzego II Rakoczego. Zniszczenia były jednak bardzo poważne, bo Opalińscy zaczęli myśleć o zmianie siedziby
punktor1662 r. - po śmierci Łukasza zamek odziedziczył jego syn Jan, a następnie drugi młodszy syn Stanisław Łukasz, który rozpoczął powolne opuszczanie zamku
Jan Tęczyński
Czasy świetności zamek rytwiański przeżywał za Jana Tęczyńskiego. Ośrodek dworskiej kultury, który tu stworzył znany był nawet poza Polską. Tęczyński wiele podróżował, był kształcony na najlepszych uczelniach, m.in. u samego Galileusza, posiadał więc bardzo szerokie zainteresowania. Otaczał się pisarzami oraz artystami i sam także pisał. W Rytwianach przebywali m.in. Jan Andrzej Morsztyn, poeta i tłumacz Walerian Otwinowski, profesor Uniwersytetu Krakowskiego Jan Brożek czy Piotr Kochanowski (syn brata Jana Kochanowskiego), który dedykował mu przekład "Jerozolimy wyzwolonej" Tessa.

punktorok 1700 r. - ostatecznie zakończyły się przenosiny siedziby właścicieli ziemi staszowskiej do dworu Łubnicach
punktorpoczątek XVIII w. - w czasie tzw. wielkiej wojny północnej Szwedzi w poszukiwaniu skarbów splądrowali i nadwyrężyli i tak już zły stan zamku
punktor1727 r. - po wielu latach procesowania się ze spadkobiercami Opalińskich, zamek otrzymali Sieniawscy i dokonali jego częściowej odbudowy. Następnie dobra staszowskie przejęli Lubomirscy
punktor19.05.1794 r. - zamek był kwaterą Tadeusza Kościuszki. Tutaj stoczył on też bitwę z korpusem Denisowa
punktor1808 r. - choć mocno zrujnowany, zamek był jeszcze użytkowany, istnieje wzmianka o odbywających się w nim sądach nad sporami cechu sukienniczego
punktor1859 r. - kolejni właściciele ziemi staszowskiej Potoccy rozebrali większą część murów zamku
punktor1897 r. - w wyniku mariażu Macieja Mikołaja Radziwiłła z Różą Potocką okolica przeszła w ręce Radziwiłłów
punktor1986 r. - bardzo późno przeprowadzone badania archeologiczne pod kierunkiem M. Proksy nie pozwoliły na pełne odtworzenie wyglądu zamku
punktor2013 r. - uporządkowano otoczenie ruin, odsłonięto niewidoczne dotąd fundamenty budynków. W przyszłym roku powstaną alejki, plac zabaw, oświetlenie oraz figury historycznych postaci związanych z wsią

Ślub hetmana
Bardzo huczne wesele odbywające się w zamku rytwiańskim hetmana wielkiego Stanisława Koniecpolskiego z Zofią Opalińską było trochę niecodzienne. Pan młody miał bowiem 54 lata a Zofia, która była siostrą Łukasza i Krzysztofa Opalińskich tylko ok. 20 (źródła szacują jej wiek na przedział 17-25 lat). Koniecpolski został wdowcem po śmierci żony Krystyny. Jak mówią kroniki pogrzeb trwał tydzień a zjechało na niego panów, których "można na tysiące rachować". Zofia z Rytwian ujęła ponoć hetmana swoją młodością i temperamentem, dodatkowo Opalińscy robili wszystko żeby do ślubu doprowadzić. Koniecpolski opromieniony sławą pogromcy Tatarów, Kozaków i Szwedów, był postacią bardzo popularną i wpływową. Niestety dwa miesiące po ślubie nagle zmarł. Niektórzy właśnie żonę obwiniali o jego śmierć. Albrycht Stanisław Radziwiłł twierdził, że to środki podniecające, które zażywał hetman dla żony spowodowały zgon. Z kolei Krzysztof Radziwiłł zauważył, że w ostatnich dniach życia z jakiegoś powodu hetman znienawidził żonę, co doprowadziło go do śmierci. Jako dowód na to ma świadczyć fakt, że jakoby nie zapisał jej w testamencie praktycznie żadnego większego majątku.


Wstęp

Wolny

Położenie i dojazd

Powrót na górę

Południowo - wschodnia cześć woj. świętokrzyskiego. 6 km. na południowy wschód od Staszowa, 55 km na zachód od Tarnobrzegu. Zobacz na mapie.
Pociągiem można dojechać tylko do Sandomierza, Tarnobrzegu lub Rzeszowa. Z tych miast jeżdżą PKS-y do Rytwian na trasie do Staszowa przez Połaniec. Ruiny stoją w pobliżu sklepu i urzędu gminnego, jadąc ze Staszowa czyli z północy, po prawej stronie drogi. Jadąc samochodem należy zatrzymać się przy sklepie.

GPS
Współrzędne geograficzne:

format D (stopnie):   N 50.52925278°,  E 21.20250278°
format DM (stopnie, minuty):   N 50° 31.7551668',  E 21° 12.1501668'
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   N 50° 31' 45.31'',  E 21° 12' 09.01''

Czas


Z przystanku PKS do ruin zamku idzie się ok. 5 min. Pobieżne oglądnięcie zajmuje także ok. 5 min.

Bibliografia



punktorFijałkowski Jerzy, Zarębski - Maciej Andrzej - Sekrety Zamków i Pałaców Ziemi Staszowskiej
punktorGuerquin Bohdan - Zamki w Polsce
punktorKajzer Leszek, Kołodziejski Stanisław, Salm Jan - Leksykon zamków w Polsce
punktorKuczyński Janusz - Zamki województwa kieleckiego
punktorSypkowie Agnieszka i Robert - Zamki i warownie ziemi sandomierskiej

Zdjęcia


Klikając w zdjęcie otrzymasz jego powiększenie w nowym oknie. Okno to można zamknąć kliknięciem w dowolny punkt powiększonego zdjęcia.

Zdjęcie nr 8 zamku rytwiany Zdjęcie nr 4 zamku rytwiany Zdjęcie nr 6 zamku rytwiany Zdjęcie nr 10 zamku rytwiany Zdjęcie nr 7 zamku rytwiany
Zdjęcie nr 12 zamku rytwiany Zdjęcie nr 9 zamku rytwiany Zdjęcie nr 11 zamku rytwiany Zdjęcie nr 1 zamku rytwiany

Zdjęcia wykonane: jesienią 2002 i latem 2003



Z lotu ptaka


Widok opisywanego obiektu (lub miejsca na którym stał) z satelity

Geoportal


Noclegi


punktorRytwiany - Hotel Rytwiany w pałacu Radziwiłłów, tel. (015) 864 32 55, 864 74 12

Proponujemy wyszukanie noclegu w opisywanej miejscowości lub jej okolicy w poniższych serwisach noclegowych. Oferty cenowe online są zwykle atrakcyjniejsze niż rezerwacje telefoniczne.



Miniforum

Powrót na górę

Zapraszam do przesyłania swoich wypowiedzi i komentarzy odnośnie opisywanego zamku. Ukazują się one na stronie od razu po wpisaniu do formularza.

Ostatnie wpisy

  • informacje       Autor:  Gosia      Data:  2014-03-18 11:39:34
    Witam. Szukam wszystkich możliwych informacji z dziedziny architektury, archeologii oraz historii przeobrażania się zamku. Jeśli ktoś zna jakies przydatne źródła prosze o pomoc.
  • Re: ruina baszty       Autor:  zamki.res.pl      Data:  2012-09-08 11:26:39
    ale jednak na planie ta część domu wielkiego jest oddzielona ścianą od reszty budynku, więc mogła to być jakaś wieża
  • ruina baszty       Autor:  Andrzej      Data:  2012-09-08 10:40:12
    Jak wynika z załączonego planu sytuacyjnego, zachowany fragment to narożnik domu wielkiego. Dom wielki to stały element zamku średniowiecznego. Zresztą ten ułomek murów nie mógłby być basztą, bo nie ma strzelnic. Baszta nagminnie mylona z wieżą, to inaczej wieża ogniowa czyli wieża artyleryjska. Natomiast zamek przypuszczalnie powstał przed rozpowszechnieniem artylerii.



Powót do strony startowej
Powrót do strony startowej