 ocno zrujnowany, ale posiadający swój urok zamek stoi się na wysokim stożkowatym wzniesieniu porośniętym lasem.
Pierwotnie zamek składał się z murowanej okrągłej wieży i budynku mieszkalnego otoczonych murem obwodowym. Następnie w XV wieku rozbudowano warownię o zamek dolny od wschodu, a niedługo potem o drugi zamek dolny od zachodu. Nie stykały się one bezpośrednio, więc połączono je przejściem komunikacyjnym.
Obecnie zachowały się ruiny wszystkich części warowni z dwoma wejściami do obu zamków dolnych. Wnętrze porośnięte jest niską roślinnością, drzewa są wycinane. Zamek górny jest trudno dostępny, można się do niego dostać tak jak dawniej od pólnocy dzięki specjalnie przygotowanym podpórkom, ale chyba specjalnie nie są one wygodnie rozstawione (niegdyś była to drabina lub drewniane schody). Znajduje się tam taras widokowy na całą okolicę. Podobno widać nawet zamek w Ogrodzieńcu, choć mi nie udało się tego potwierdzić (na horyzoncie leżała już mgła). Wieża posiada 16 m wysokości i 6 m średnicy. Grubosć murów wynosi ponad 2 m. Wchodziło sie do niej z piętra sąsiadującego budynku mieszkalnego o wymiarach 18,6 m x 9,7 m.
Zamek dolny od wschodu ma kształt pięciokąta i pełnił funkcje gospodarcze, mieszkalne dla załogi zamku i składu broni.
Mury go otaczające posiadały blanki i były wzmocnione przyporami. Od zachodu znajduje się ostrołukowa brama wjazdowa z zachowanymi otworami służącymi do spuszczania brony.
W płd.wsch. część można dostrzeć wgłębienie w murze, które można być pozostałością niewielkiej wieży obeserwacyjnej.
Drugi zamek dolny znacznie większy od wschodniego, posiadał charakter renesansowej rezydencji z częścią mieszkalną i gospdoarczą. Również jest otoczony murem obwodowym, który dodatkowo biegnie tu po skale do wieży. Zachowane mury budynku sięgają ok. 2 m wysokości, widać otwory okienne i prawdopodobnie drugą bramę wjazdową.
Znajduje się tu także głęboka na 200 m. studnia (jak utrzymują legendy). Pod całą warownią znajduje się sieć korytarzy, które pobudzają wyobraźnie, niestety wejścia do nich zasypane lub nieodkryte. Od 1954 r. zamek i okolica stanowią rezerwat krajobrazowy "Smoleń", skatalogowano tu 160 gatunków roślin.
A - zamek górny, B - zamek dolny, C - drugi zamek dolny, D - przejście między dwoma zamkami dolnymi, E - Brama wjazdowa, F - hipotetyczna druga brama, G - studnia
Źródło: Zamki i dwory obronne ziemi krakowskiej, Marian Kornecki, Kraków 1966
| Historia |  |
 ierwotny zamek wznosił się tu już w XIII w. Kroniki opisują walki między królem Czech - Wacławem II walczącym o polski polski tron z Władysławem Łokietkiem i zniszczenie warowni smoleńskiej w 1300 r. Następny właściciel okolicy a zarazem pierwszy poświadczony w dokumentach - Jan z Pilczy, kasztelan radomski, postawił więc od podstaw w połowie XIV w. nowy zamek z kamienia łamanego. Był on siedzibą jego możnego rodu - Toporczyków, którzy zmienili później nazwisko na Pileccy.
Głównym elementem założenia była okrągła wieża oraz dobudowany do niej dom mieszkalny otoczone murem obwodowym.
Współczesne badania archeologiczne nieco zmieniły spojrzenie na historię Smolenia. Na pobliskiej górze Biśnik odkryto bowiem ślady gródka z XIII w. i to on właśnie mógł być tym zniszczonym zamkiem.
Widok od południa, rysunek z ok. 1876 r.
Źródło: Zamki i dwory obronne ziemi krakowskiej, Marian Kornecki, Kraków 1966
1394 r. - pierwsza wzmianka o tutejszym kapelanie zamkowym. Sam zamek zwany był wtedy podobnie jak pierwotny drewniany spalony podczas walk Władysława Łokietka z Wacławem II - Pilczą. Właścicielem był prawdopodobnie syn Jana - Otton
Małżonka króla
W 1417 r. król Władysław Jagiełło po raz trzeci brał ślub. Jego wybranką była Elżbieta z Pileckich Granowska pani na zamku w Smoleniu, również "doświadczona" w tym wzgledzie, bo już 3-krotnie zamężna. Związek ten wywołał wielkie oburzenie wśród szlachty.
|
XV w. - w wyniku małżeństwa Elżbiety Pileckiej z Wincentym z Granowa herbu Leliwa dobra pileckie stały się własnością Leliwitów. W tym stuleciu warownię rozbudowano o wschodni zamek dolny
1563 r. - Smoleń przejął Seweryn Boner (junior), późniejszy kasztelan biecki i krakowski. Rozbudował on zamek o drugi zamek dolny i ozdobił w stylu renesansowym
1570 r. - zamek kupił Filip Padniewski herbu Nowina dla swojego brata Wojciecha, kasztelana oświęcimskiego
1610 r. - Padniewski przeniósł się do nowopostawionej wytwornej siedziby w pobliskiej Pilicy. Smoleń stracił swe znaczenie i powoli był opuszczany, został tu tylko folwark
1655 r. - Szwedzi zdobyli i zniszczyli opuszczony już zamek. Od tej pory ruiny często zmieniały właściciela
Połowa XIX w. - Smoleń zakupił naukowiec Roman Hubicki
Kilkanaście lat później Smoleń i Pilica znowu miały wspólnego właściciela - Leona Epsteina
1959 r. - teren z zamkiem został objęty rezerwatem krajobrazowym "Smoleń"
lata 1972-75 - za sprawą PTTK w Olkuszu przeprowadzono w ruinach prace remontowe i zabezpieczające
1997 r. - przeprowadzone zostały pierwsze badania archeologiczno
Obecnie ruiny należą do I grupy zabytków architektury.
Ruiny zamku w Smoleniu. Rysunek A. Schouppego z 1867 r.
Źródło: Zamki w Polsce, Bohdan Guerquin, Arkady 1984
| Legendy | |
 łęboką studnię wykuli w skale wzięci w niewolę Tatarzy. Przypuszcza się że na jej dnie istnieje sieć podziemnych korytarzy. Legenda mówi iż łączą się z jaskinią Biśnik koło Grodziska oraz innymi grotami, których w okolicy jest ok. 50. Podobno przy kopaniu studni Tatarzy natrafili na boczny korytyrz wydrążony przez wodę i tam włąśnie jakoby ukryto wielkie skarby. Nie wielu o tym wiedziało, a kto nie potrafił dochować tajemnicy, lądował w studni, do dzisiaj mają obok skarbów leżeć ludzkie szkielety.
Wolny
Środkowo-wschodnia Jura Krakowsko-Częstochowska, niedaleko Pilicy i Ogrodzieńca. Zobacz na mapie jury lub woj. śląskiego.
Dojazd:
1. PKS-em np. z Olkusza do Wolbromia lub z Ogrodzieńca do Pilicy i z tych dwóch miejscowości jeździ PKS do Smolenia (rzadko)
2. Z Bydlina czerwonym szlakiem ok. 6 km. Jadąc samochodem do zamku zaprowadzi nas drogowskaz, u podnóża wzgórza znajdujr się parking.
Wyjście na górę zamkową zajmuje ok. 5 min. Pobieżne oglądnięcie trwa ok. 25 min.
Smoleń - Agroturystyka Kazimierz Bomba, Smoleń13, tel. (0...32) 67 35 400, gsm. 600 747 741
Zawiercie - OSiR, ul. Moniuszki 10, tel. (0...32) 672 23 32
Zawiercie - Hotel Putek, ul. Paderewskiego 61, tel. (0...32) 671 56 10
Borkowski Jacek - Orle Gniazda Jury Krakowsko Częstochowskiej
Fidura Jolanta - Zamki i inne warownie wyżyny krakowsko-częstochowskiej
Guerquin Bohdan - Zamki w Polsce
Jurasz Tomasz - Zamki i ich tajemnice
Kaczyńscy Izabela i Tomasz - Polska - najciekawsze zamki
Kajzer Leszek, Kołodziejski Stanisław, Salm Jan - Leksykon zamków w Polsce
Rogiński Ryszard - Zamki i twierdze w Polsce - historia i legendy
Sypek Robert - Zamki i obiekty warowne Jury Krak.-Częst.
| Zdjęcia | |
Klikając w zdjęcie otrzymasz jego powiększenie w nowym oknie. Okno to można zamknąć kliknięciem w dowolny punkt powiększonego zdjęcia.
Zdjęcia wykonane: wiosną 2009 i latem 2001, a poniższe nadesłane przez Grzegorza Karczmarczyka zimą 2002/2003
Widok zamku i okolicy z satelity
| Miniforum | |
Zapraszam do przesyłania swoich wypowiedzi i komentarzy odnośnie opisywanego zamku. Ukazują się one na stronie od razu po wpisaniu do formularza.
Powrót do strony startowej
|
|
