Jeśli odwiedziłeś(aś) już ten zamek/dwór obronny, oceń go!
 ardzo niewiele opracowań poświęconych polskim zamkom omawia
Opis poety
W XVII wieku Gładyszowie chcieli sprzedać kasztel poecie Wacławowi Potockiemu. Ten dość szyderczo opisał dwór i okolicę w swoim wierszu:
"Zamek stoi w tak ciasnym i w kącie tak skrytym, prędzej, niż nalezionym, może być dobytym, Szymbark zwą wieś przy nim, gonty, deski, huty i kamień, może być do młyna wykuty. Inszej nie ma utraty, więc gdy się o niego zgodzić bracia nie mogą [...[
Prezentują mi sklence i z huty kieliszki, piwo i chleb owsiany — kury zjadły liszki. Na coż mi się przyda szkło i toczone czary, pytam o kopy; oni mury i Tatary. Wątpię, żeby tu z Krymu po gonty się wlekli, gorsza, że kogoś zbójcy tydzień temu upiekli..."
|
zameczek w Szymbarku. A jest to zabytek unikatowy na skalę krajową, najlepszy przykład renesansowego kasztelu polskiego. Podobne obiekty można spotkać tylko w Czechach, na Węgrzech i we Włoszech. W Polsce było ich tylko kilka i albo zostały zniszczone albo skandalicznie przebudowane (np. Frydman).
Zameczek ten położony jest na skarpie nad rzeką Ropa. Jest piętrowy, ma kształt prostokąta o wymiarach 20 x 13 m, a na każdym narożu dostawiony jest kwadratowy alkierz, w którym na górze mieści się izdebka mieszkalna, na dole natomiast małe pomieszczenie wykorzystywane kiedyś jako zbrojownia lub skarbczyk. Alkierze znakomicie nadawały się do obserwacji okolicy oraz do obrony (widać otwory strzelnicze).
Na piętrze dworu znajduje się reprezentacyjna komnata o powierzchni ok. 150 m kw. z ośmioma oknami, a obok komnata mniejsza. W zachowanych piwnicach są dwie duże sale.
Całość zwieńczona jest ozdobną attyką ze sgraffitami (wzory w kolorowym tynku), które pokrywały kiedyś znacznie większą część murów, ale nie da się już ich odtworzyć.
Szkoda że nie można wejść do środka bo zachowały się tam dawne portale, kominki i malowidła ścienne. Obecnie trwa jednak remont wnętrz i niebawem ma zostać podjęta ostateczna decyzja o dalszym przeznaczeniu kasztelu szymbarskiego. Jest bowiem wiele koncepcji na zagospodarowanie tego wyjątkowego zabytku. Obecnie zarządza nim Muzeum Okręgowe w Nowym Sączu. Obok mieści się niewielki skansen z dawnym budownictwem ludowym, który także warto zwiedzić oraz dworek wiejski gdzie urządzono małe muzeum z pamiątkami i przedmiotami związanymi z zameczkiem.
 Rzut I piętra Źródło: Katalog grodzisk i zamczysk w Karpatach, Juliusz Marszałek, Warszawa 1993
| Historia |  |
 sztel szymbarski zbudowano w końcu I poł. XVI w. z inicjatywy rodu Gładyszów herbu Gryf, którzy byli właścicielami tych ziem od XIV wieku. Architektura nawiązuje do wzorów włoskich, nie jest jednak znane nazwisko projektanta ani budowniczego. Wcześniej stał tu podobno jakiś zameczek, prawdopodobnie drewniany wybudowany jeszcze za czasów Kazimierza Wielkiego.
1559 r. - zachowała się wzmianka o zniszczeniu fortalicjum rycerskiego. Była to pierwsza murowana, gotycka rezydencja Gładyszów
ok. 1590 r. - gdy właścicielem Szymbarku był Paweł Gładysz, odbudowanemu obiektowi nadano ostateczny renesansowy kształt
Początek XVII w. - Gładyszowie na zawsze opuścili Szymbark, który przechodził następnie w ręce Siedleckich, Bronikowskich i ks. Jana Bochniewicza
1657 r. - podczas "potopu" zamek został zniszczony przez wojska księcia Siedmiogrodu Rakoczgo
"Zwaliska zamku w Szymbarku w Galicyi". Rysował z litografii Fabijański. Tygodnik Ilustorwany z 1863 r.
XVIII w. - zamek został opuszczony
XIX w. - w zamku postawiono gorzelnię, co znacznie pogorszyło jego i tak już zły stan
1932 r. - zrujnowany obiekt otoczono opieką konserwatora
Lata 1939-45 - zniszczenia wojenne nie ominęły także i zamku
Lata 1950-53 - rozpoczęto pierwszą fazę remontu. Niestety chcąc przywrócić obiektowi pierwotny wygląd, usunięto szkarpy, czyli kamienne przypory wzmocniające jego ściany położone na osuwającej się skarpie. Dzieki nim kasztel wyglądał bardziej efektownie co można zobaczyć powyżej
2004 r. - trwa spór między aktualnym zarządcą - Muzeum Okręgowego z Nowego Sącza a powołanym na w sierpniu Stowarzyszeniem Kasztel, którego przewodniczącym jest marszałek Małopolski Janusz Sepioł. Muzeum nic nie robi dla zabytku, ale nie chce go oddać Stowarzyszeniu planujacemu utworzeniu tu międzynarodowego ośrodka kultury
Zamek i jego otoczenie od strony zachodniej. Rycina B. Stęczyńskiego z 1847 r.
| Legendy | |
 kasztelem w Szymbarku związanych jest kilka legend. Jedna mówi o tajemniczej jaskini pod zamkiem z ukrytymi skarbami pilnowanymi przez diabły. Tylko na jeden dzień w roku opuszczają swoje stanowisko, w Niedzielę Palmową i tylko wtedy można próbować im je wykraść. Skarby są jednak tak okazałe a żadzę śmiałków tak wielkie że ujrzawszy je nie mogą się od nich oderwać. Zostają więc nakryci przez powracające diabły, które rozprawiają się z nimi w okrutny sposób.
Rysunek zameczku szymbarskiego z otaczającymi go kiedyś budynkami gospodarczymi, których dziś już nie ma
Do środka nie ma wstępu, można go oglądać tylko z zewnątrz. Wejście za ogrodzenie możliwe po wykupieniu biletu do skansenu
Południowo wschodnia część woj. małopolskiego. 35 km na wschód od Nowego Sącza. Zobacz na mapie.
Dojazd PKS-em z Nowego Sącza lub Krosna. Autobusy jeżdżą bardzo często.
Zamek położony jest blisko głównej drogi, tuż obok skansenu i kościoła. Jadąc od strony Nowego Sącza po prawej stronie.
Pobieżne oglądnięcie zamku, muzeum i skansenu zajmuje ok. 25 min.
| Noclegi | |
Szymbark - Pensjonat "Perełka", Szymbark 311, obok przystanków PKS i MZK, tel. (0...18) 51 30 11
Gorlice - Pensjonat "Dwór Karwacjanów", ul. Wróblewskiego 10 a, tel (0...18) 53 56 18
Gorlice - Schronisko PTSM, ul. Wyszyńskiego 16, tel. (0...18) 52 25 58
Frazik Józef - Zamki i budownictwo obronne ziemi rzeszowskiej
Jurasz Tomasz - Znane i nieznane. Zamki, pałace, kościoły Polski południowo-wschodniej
Marszałek Juliusz - Katalog grodzisk i zamczysk w Karpatach
|
|
