Logo baner Zamki Polskie - serwis historyczno - krajoznawczy

       
Google   
 
 

Ikonka - zamek
WĄBRZEŹNO
¤ Średniowieczny zamek biskupi Fredeck ¤

Przejście do zdjęć
Zdjęcia



Frontowe zdjęcie zamku wabrzezno

Ocena


Jeśli odwiedziłeś(aś) już ten zamek/dwór obronny, oceń go!

Jeśli podoba Ci się ta strona, wesprzyj ją w Google!  

Opis


Ozdobna pierwsza litera na sztucznie uformowanym półwyspie przy jeziorze Zamkowym znajdują się nikłe pozostałości warowni w Wąbrzeźnie zwanej niegdyś Fredeck lub Friedeck. Zachowane w przyziemiu fragmenty murów, w tym ośmiobocznej wieży oraz fosy pozwoliły jednak odtworzyć wygląd całego założenia, składającego się z zamku wysokiego i obszernego przedzamcza. Zamek wysoki miał kształt kwadratu o boku 60 m i posiadał jedną wieżę od strony północno-wschodniej broniącą bramę wjazdową ze zwodzonym mostem. Wieża miała wysokość 18 metrów i oprócz funkcji obronnych pełniła rolę więzienia. W jej podziemiach znajdowała się też głęboka studnia.

Podziemny tunel

Podanie głosi, iż zamek Fredeck połączony był z dworem Cegenbergów w Cymbarku podziemnym przejściem biegnącym pod jeziorem.
Niewielki dziedziniec otaczały z trzech stron zwieńczone gankiem starżniczym dwu i trzykondygnacyjne budynki mieszkalne. Składały się na nie: rezydencja biskupia, pokoje dla służby, pokoje dla gości oraz kaplica pod wezwaniem św Marka. Kaplica ta słynęła kiedyś ze swego piękna, jednak po zniszczeniu i przebudowie w XVII wieku niczym się już nie wyróżniała. Główną część rezydencji biskupiej stanowił refektarz na piętrze z wielkim wzorzystym piecem. Obok znajdowały się 4 pokoje, w tym jeden sekretny. Niżej była jedna duża komnata oraz komora i spiżarnie. Zachowane opisy wnętrz zamku dowodzą, że umeblowanie było bardzo skromne. Komnaty zawierały tylko najpotrzebniejsze przedmioty bez zbędnych rzeczy i ozdób.
Warowne przedzamcze oddzielone od zamku fosą miało kształt trapezu z czterema wieżami w murach obwodowych (prawdopodobnie dwie z nich runęły w średniowieczu i nie zostały już odbudowane). Przy murach postawiono budynki gospodarcze: stajnie, spichlerze, wozownię, składnicę broni i amunicji. Poza tym znajdował się tu dom burgrabiego, który tak był opisywany: "murowany, trzciną pokryty, porysowany, drzwi czworo na zawiasach. W sieni komora, izdebka, w nije piec dobry, okna szklane dobre...".
Całe założenie zbudowane było z cegły i otoczone głęboką fosą stale wypełnioną wodą, której nigdy nie brakowało dzięki bliskości kilku jezior oraz murem o grubości 2 m.
Obecnie teren zamku zamieniony został na bardzo urokliwy park miejski, z którego schodzi się do kąpieliska.


Plan

Powrót na górę


Plan całego założenia zamkowego. A - zamek wysoki, B - warowne przedzamcze
Źródło: Leksykon Zamków w Polsce, L. Kajzer, S. Kołodziejski, J. Salm, Arkady 2002


Rekonstrukcja


Rekonstrukcja lub stary widok zamku wabrzezno
Rekonstrukcja zamku wysokiego wg. Bartłomieja Drejewicza
Źródło: Zamki i Obiekty Warowne Państwa Krzyżackiego, Robert Sypek, Agencja CB 2002


Historia

Powrót na górę

Ozdobna pierwsza litera zamek zbudowano z inicjatywy biskupa Hermana von Prizna na początku XIV wieku. Miał on duże znaczenie jako ośrodek osadnictwa i lokalnej władzy. Był centrum religijnym a w czasach wojny schronieniem dla okolicznej ludności. Wcześniej istniał tu drewniany gródek - strażnica krzyżacka.
  • 1246 r. - Krzyżacy przekazali miasto z drewnianym gródkiem biskupom chełmińskim
  • lata 1303 - 1311 - po zniszczeniu osady przez Prusów rozpoczęto budowę murowanej warowni
  • 1321 r. - ostateczne zakończenie prac przy zamku
  • 1388 r. - w kronice Jana z Posilge istnieje wzmianka, że na skutek bardzo złej pogody zawaliły się dwie wieże na przedzamczu
  • 20.08.1410 r. - zarządzający zamkiem biskup Arnold złożył hołd polskiemu królowi. Wcześniej sprzyjał on Krzyżakom dając schronienie rycerzom zakonnym z Brodnicy
  • 1454 r. - zamek został zdobyty przez Polaków lecz 10 lat później odebrali go Krzyżacy pod dowództwem Czecha - Bernarda Szumborskiego
  • 1466 r. - Wąbrzeźno znalazło się w granicach Polski jako część Prus Królewskich. Sam zamek przez następne lata był odbudowany po walkach z Krzyżakami i nadal pełnił funkcję siedziby biskupiej
  • 1499 r. - na zamku wystawiono pierwszy po dobudowie dokument biskupi
  • lata 1611-1613 - za rządów biskupa Macieja Konopackiego, nastąpiła barokowa rozbudowa warowni
  • 1614 r. - wizytujący zamek biskup Andrzej Olszowski stwierdził, że kaplica zamkowa pod wezwaniem św. Marka należy do najpiękniejszych w państwie
  • 1626 r. - podczas wojny trzydziestoletniej Szwedzi częściowo zniszczyli zamek
  • 1646 r. - ówczesna lustracja przedstawia bardzo zły stan zamku
  • 1655 r. - niektóre źródła mówią o zniszczeniu zamku przez Szwedów. Ponoć tak długo ostrzeliwali warownię ze wzgórza noszącego do dziś nazwę Szaniec aż doprowadzili do wielkiego pożaru. Nowsze badania wykazały jednak, iż zamek wcale nie został zniszczony, a wspomniany ostrzał dotyczył prawdopodonie miasta, które faktycznie wtedy spłonęło
  • 1676 r. - ówczesna relacja mówi o dużych zniszczeniach: "zamek zgoła spustoszony, ani okien ani drzwi nie masz, pokoje tak zniszczone, że w żadnym mieszkać nie może, atoli naprawa gdyby była prędka, jeszcze by się mogło niektóre pokoje utrzymać"
  • 1700 r. - częściowo rozebrano mury zamkowe i użyto ich do odbudowy spalonego kościoła farnego
  • 1723 r. - ówczesna lustarcja stwierdza: Ab antiquo zdezelowany, w nim nie masz nic, tylko mury stoją puste"
  • 1792 r. - władze pruskie podjęły decyzję o całkowitej rozbiórce murów na potrzeby miasta co doprowadziło do zniknięcia zamku z powierzchni ziemi
  • 1920 r. - po wykupieniu Góry Zamkowej z rąk prywatnych, polskie władze postanowiły stworzyć w tym miejscu park
  • 1940 r. - pierwsze prace badawcze w ruinach. Następne prowadzono już po wojnie


    Wstęp

    Wolny


    Położenie i dojazd


    Północno - wschodnia część woj. kujawsko-pomorskiego. 33 km na północny wschód od Torunia. Zobacz na mapie.
    Dojazd pociągiem z Torunia, Olsztyna, Bydgoszczy. Również PKS-em z Torunia i Kowalewa Pomorskiego. Zamek leży na północno-zachodnich peryferiach miasta. Z rynku należy iść ulicami Sikorskiego, Grudziądzką i Podzamczem. Samochodem można stanąć przy samym podzamczu.


    Czas


    Z dworca PKP jest dosyć daleko, trzeba podjechać autobusem miejskim. Pobieżne oglądnięcie ruin i wzgórza zamkowego zajmuje ok. 15 min.


    Noclegi


  • Wąbrzeźno - Hotel OAZA, ul. 1 Maja 37 A, tel. (0...56) 687 15 21,
  • Wąbrzeźno - MKS Unia, ul. Tysiąclecia 3, tel. (0...56) 688 16 36, 688 09 47
  • Wąbrzeźno - Pole namiotowe na Podzamczu – Wąbrzeski Dom Kultury tel. (0...56) 688 17 27


  • Bibliografia


  • Antkowiak Włodzimierz, Lamparski Piotr - Zamki i strażnice krzyżackie ziemi chełmińskiej
  • Guerquin Bohdan - Zamki w Polsce
  • Haftka Mieczysław - Zamki krzyżackie w Polsce. Szkice z dziejów
  • Kajzer Leszek, Kołodziejski Stanisław, Salm Jan - Leksykon zamków w Polsce
  • Sypek Robert - Zamki i obiekty warowne Państwa Krzyżackiego cz. 1


    Zdjęcia


    Klikając w zdjęcie otrzymasz jego powiększenie w nowym oknie. Okno to można zamknąć kliknięciem w dowolny punkt powiększonego zdjęcia.

    Zdjęcie nr 9 zamku wabrzezno Zdjęcie nr 6 zamku wabrzezno Zdjęcie nr 5 zamku wabrzezno
    Zdjęcie nr 4 zamku wabrzezno Zdjęcie nr 3 zamku wabrzezno Zdjęcie nr 7 zamku wabrzezno
    Zdjęcie nr 8 zamku wabrzezno Zdjęcie nr 2 zamku wabrzezno Zdjęcie nr 1 zamku wabrzezno
    Zdjęcia wykonane: latem 2003


    Z lotu ptaka


    Widok zamku i okolicy z satelity

    Logo Google Maps



    Miniforum

    Powrót na górę

    Zapraszam do przesyłania swoich wypowiedzi i komentarzy odnośnie opisywanego zamku. Ukazują się one na stronie od razu po wpisaniu do formularza.

    Ostatnie wpisy

  • Re: Fosa.       Autor:  Zenek      Data:  2010-02-23 22:37:21
    Byla tam fosa?

  • Re: Rewitalizacja, dzieje miasta.       Autor:  Historyk      Data:  2009-12-26 16:20:45
    Szanowny Panie:   1. Nie da się w żaden sposób udowodnić, kiedy Wąbrzeźno otrzymało prawa miejskie, skoro tego dokumentu nie ma, ani jego kopii, falsyfikatu, odpisu itd. Pan J. Baciński istotnie odwalił kawał dobrej roboty opisując dzieje zamku, nie uniknął jednak błędów, bo zapomniał o inwentarzu zamku z 1535, mimo, że nzajduje się on w zasobach wąbrzeskiej biblioteki (a więc kwerenda poniżej krytyki)   2.Rewitalizacja jest istotnie "molochowatą inwestycją" ale nie jest nieudolna, została zastosowana do potrzeb mieszkańców (były konsultacje).   3. Zajmowałem się swego czasu toponomastyką, i wiem, że dawna, niemiecka nazwa ul. Matejki to Wallstrasse (dosł. Wałowa, czyli ul. Podmurna), a więc mury miasta biegły wzdłuż tej ulicy, a każdy kto zna Wąbrzeźno wie, że ul. Matejki i kościół MB Królowej Polski to nie to samo. Nadto wiadomo, że rynek sięgał kiedyś aż po ul. Mestwina, czemu więc fosa i mury pośrodku rynku?   4. Deptak jest potrzebny, jesteśmy jedynym miastem powiatowym w ziemi chełmińskiej, przez rynek którego jeżdżą samochody.   5. Przechadzać się po nim będą mieszkańcy miasta i turyści.   6. Nie można twierdzić, że wolą Podzamcze czy Przydwórz (a nie Przydworze - wiedza o omawianych miejscowościach jest mile widziana), skoro dotychczas nie było deptaku.   7. Na temat gospodarki, kasy miejskiej itp. nie będę się wypowiadał, są od tego bardziej kompetente osoby, które udowodnią Panu słuszność decyzji o rewitalizacji.   8. Co do zamku, to odbudowanie go (a w praktyce widząc ruiny byłaby to budowa od podstaw) byłoby porywaniem się z motyką na słońce, a ponadto w planach są badania archeologiczne Góry Zamkowej, zabezpieczenie reliktów, oraz budowa wieży widokowej. Czyli częściowa rekonstrukcja zamku.   9. Skąd informacje o trasie tunelu w stronę ogródków działkowych? Cała dotychczasowa literatura mówi o kaplicy św. Marka w Cymbarku (błagam, tylko niech Pan nie powtarza tej śmiesznej wiadomości, że łączył on zamki w Wąbrzeźnie i Radzyniu bo to bzdura).  

  • Rewitalizacja, dzieje miasta.       Autor:  koljac      Data:  2009-12-05 13:17:14
    Tak więc władze miasta przeprowadzając rewitalizację przyznały się do błędu który popełniły wyśmiewając propozycję Pana Jarosława Bacińskiego sprzed kilku lat jak i wówczas lekceważąc Jego dzieło pisarskie o zamku i dziejach miasta. Udowodnił On wówczas że prawa miejskie nadano nie tak jak władze podają obecnie ale 1331 w rok po pożarze który pochłonoł miasto.   Rewitalizacja dzisiejsza to nieudolna molochowata inwestycja.   Miasto w dawnych czasach otoczone było murem obronnym, fosa miejska przebiegała na wprost wyjścia z kościoła głównego na rynku, nikt tego nie bada i nie dokumentuje.   Czy mieszkańcom miasta jest potrzebny deptak na taką skalę?   Pytam kto będzie się tam przechadzał?   Każdy woli podzamcze czy Przydworze w lato.   Za te pieniądze można było wybudowac kamienicę dla oczekujących na mieszkania komunalne.   Miasto posprzedawało co mogło i co przynosiło zyski a teraz kasa pusta.   Pieniądze wydane na odbudowę zamku bym zrozumiał ale na deptak?   Ten zamek to by było coś co mogło by miastu w przyszłości zagwarantowac zyski.   Jeżeli chodzi o wyjście tajemne z zamku to było, jak w każdej warowni w ówczesnych czasach ale biegło w kierunku dawnej cegielni i dalej w kierunku ogródków działkowych, tych pierwszych.  






  • Powót do strony startowej
    Powrót do strony startowej

  •