puste
Telefon kontaktowy
punktorInform. turystyczna
tel. (056) 621 09 31,
651 08 12.

Ikonka - zamek
TORUŃ - DYBÓW
¤ Średniowieczny zamek królewski ¤

Przejście do zdjęć
Zdjęciapuste

Frontowe zdjęcie zamku dybow

Ocena


Możesz ocenić:
Toruń-Dybów - Średniowieczny zamek królewski

Ocena obecnej atrakcyjności obiektu
4 stars Średnia ocena: 4.0 na 5. Głosowało osób: 71
            
 
Ocena nastawienia do turystów na terenie obiektu
3.5 stars Średnia ocena: 3.4 na 5. Głosowało osób: 56
            
 
Jeśli podoba Ci się ta strona, wesprzyj ją w Google!  


Opis


Ozdobna pierwsza litera polska warownia na terenie dzisiejszego Torunia powstała jako przeciwwaga dla zamku krzyżackiego przy Starym Mieście. Niegdyś granica między państwem zakonnym a Rzeczpospolitą przebiegała na Wiśle. Tak więc Władysław Jagiełło chcąc kontrolować przeprawę przez tę rzekę postanowił wznieść na drugim brzegu warownię zwaną Dybów i nową osadę (Nowa Nieszawa) mającą konkurować z wrogim nam Toruniem. Było to skuteczne posunięcie, bowiem mieszczanie toruńscy nie ustawali w wysiłkach, aby doprowadzić Nową Nieszawę do upadku i w końcu za poddanie się królowi wymogli na nim przesunięcie osady blisko 30 km na południe. Nad Wisłą został więc tylko zamek, który w postaci trwałej ruiny można oglądać do dzisiaj. Zachował się prawie cały obwód murów, wysokich na kilka metrów ze szczątkami trzech ciekawie nadwieszonych wieżyczkach i z bramą od południa (częściowo zrekonstruowana). Mury posiadały niegdyś ganki strażnicze i blanki. W narożniku płn.-wsch. znajdowała się potężna cylindryczna wieża, która niestety nie tylko nie przetrwała, ale również jest zagadką dla badaczy, bo jej obecność jest znana wyłącznie dzięki starym rycinom z widokiem Dybowa. Widać, że XIX-wieczne przekształcenia ruin mające na celu włączenie ich do twierdzy toruńskiej zrobiły swoje.
Główny budynek mieszkalny (wymiary 15x46 m ) położony na północy był jednotraktowy a jego elewacja frontowa jest dziś tylko zarysowana zrekonstruowanym murem. Miał on 3 kondygnacje naziemne + piwnice. Od zachodu wspiera go duża szkarpa, która jak się przypuszcza pełniła funkcje latrynowe lub obronne przy furcie prowadzącej ku Wiśle. Parter budynku przeznaczony był na cele gospodarcze, na pierwszym piętrze znajdowała się wielka sala reprezentacyjna i 2 komnaty mieszkalne, a najwyższe było magazynem. W budynku wykute były otwory strzelnicze i artyleryjskie, a grubość murów dochodziła do 2,7 m. Budynek bramny wystawał z murów południowych. Na górze posiadał dwie kondygnacje, na które można dziś wejść schodkami i przejść stamtąd na szczyt murów. Do bramy prowadził drewniany most umieszczony nad fosą zasilaną wodą z Wisły . Trzy nadwieszone wieżyczki przeznaczone do ostrzału artyleryjskiego miały ok. 5,5 m średnicy i drewniany szkielet. Na dużym prostokątnym dziedzińcu (ok. 27x52 m) znajdowała się zabudowa drewniana, zarówno gospodarcza jak i mieszkalna.
Mimo zabezpieczenia murów mam pewne obawy co do przyszłości tego zamku. Wisła płynie dziś trochę innym korytem (kiedyś prawie stykała się z murami zamkowymi) jednak powodzie zalewają ruiny, a reszty dopełniają miejscowi, którzy poza imprezowaniem (pełno tu śmieci i szkła) urządzają tu zawody wspinaczkowe - przy użyciu sprzętu do tego celu wspinają się po murach z pewnością krusząc i nadwątlając je.
Aktualizacja: Przez rok zamek miał prywatnego dzierżawcę i prezentowano w nim płatną wystawę starych aut. Obecnie sytuacja znów się zmieniła i pojawił się nowy dzierżawca. W planach ma prawdziwe zagospodarowanie ruin i organizację licznych imprez, więc sytuacja w Toruniu zmienia się dynamicznie.

Rekonstrukcja lub stary widok zamku dybow
Szwedzkie stanowisko artyleryjskie przy zamku dybowskim ostrzeliwuje Toruń w roku 1703

Plan

Powrót na górę

Plan zamku dybow
Plan zamku wg L. Grzeszkiewicz - Kotlewskiej
1 - budynek bramny, 2 - dziedziniec, 3 - budynek mieszkalny, 4 - furta północna - wiślana, 5 - szkarpa, przypuszczalna latryna

Historia

Powrót na górę

Ozdobna pierwsza litera budowa zamku dybowskiego zwanego też nieszawskim (od nazwy osady przyzamkowej) z inicjatywy króla Władysława Jagiełły przypada na I połowę XV wieku, choć nie ma pewności co do dokładnego momentu rozpoczęcia prac. Badacze podają daty między 1422 a 1427 rokiem. Pierwotnie zamek składał się z budynku w kształcie trapezu o szerokości 11,4 i 13,3 m oraz długości 44,7 m otoczonego murem obwodowym (bez wież) z budynkiem bramnym od południa. W pozostałych skrzydłach zamku, a także z boku bramy funkcjonowały w sumie 4 furty.

Rekonstrukcja lub stary widok zamku dybow
Widok zamku wg Gwidde'go z 1697r.

Statuty nieszawskie
Król Kazimierz Jagiellończyk wielokrotnie przebywał w zamku w Nowej Nieszawie podczas wojny trzynastoletniej z zakonem krzyżackim. Aby utrzymać w ryzach mało karne szlacheckie pospolite ruszenie po przegranej bitwie pod Chojnicami, monarcha zmuszony był do nadania przywilejów dla szlachty małopolskiej i potwierdzenia nadanych wcześniej przywilejów dla Wielkopolan w Cerekwicy. Odbyło się to właśnie na opisywanym tu zamku w listopadzie 1454 r. Król ograniczył znacznie swoją władzę, bez zgody sejmików szlacheckich nie mógł od tej chwili nakładać nowych podatków, zwoływać pospolitego ruszenia i zmieniać prawa. Przywileje te, będące zaczątkiem tzw. wolności szlacheckiej nazwane zostały statutami nieszawskimi.

punktor1430 r. - warownia musiała już stać, ponieważ zachował się dokument mówiący o wynagrodzeniu Mikołaja z Tarnawy za szybkie założenie nowego miasta przy obwarowanym zamku
punktor1431 r. - ledwo ukończony zamek oblegli mieszczanie toruńscy. Po kilku dniach przy pomocy Krzyżaków zdobyli go. Zakon dokonał przebudowy i reaktywacji komturstwa nieszawskiego (ich zamek w Nieszawie musieli wcześniej zburzyć). Budynek mieszkalny zaadoptowano na siedzibę konwentu zakonnego, utworzono w nim też kaplicę, a budynek bramny przekształcono na basztę artyleryjską. Wykuto w nim otwory strzelnicze i zlikwidowano furtę. Warownia posiadała stałą załogę wyposażoną w działa
punktor1435 r. - na mocy pokoju podpisanego w Brześciu Kujawskim zamek powrócił do Polski. W ciągu następnych kilkunastu lat przystąpiono do dalszej rozbudowy warowni. W domu mieszkalnym wykuto dwa duże otwory artyleryjskie skierowane w stronę Torunia, nadbudowano mury rzędem strzelnic oraz dobudowano narożne wieżyczki. W dwóch ostatnich elementach istnieją pewne wątpliwości, ponieważ niektórzy badacze przypisują jednak te prace Krzyżakom, choć podobne wieżyczki nie są znane w budownictwie zakonnym. Brak też informacji wysokiej wieży w narożniku płn.-wsch.
punktor1456 r. - zamek stał się siedzibą starostwa oraz komorą celną. Starostą został wojewoda inowrocławski Jan Kościelecki

Rekonstrukcja lub stary widok zamku!@
Widok zamku od strony płd.-zach. wg K. Albertiego z 1795 r.
Źródło: Zamki Polskie, Bohdan Guerquin, Arkady 1984



punktorlata 1628-1632 - wg ówczesnych lustracji wygląd zamku nie zmienił się. Przekształcono tylko wnętrza budynku mieszkalnego. Stan obiektu był w miarę dobry tylko drugie piętro częściowo spalone przez więźniów. Przy murach obwodowych od zewnątrz znajdował się browar a wewnątrz drewniane budynki mieszkalne, stajnia i kuchnia
punktor1655-1656 r. - podczas "potopu" zamek zajęli Szwedzi i doprowadzili celowo do dużego wybuchu, który jednak nie uczynił spodziewanych szkód, więc zamek dodatkowo spalono. Po odzyskaniu okolicy przez Polskę w 1658 roku przeznaczono 500 florenów rocznie na odbudowę warowni. Ponownie zmieniono układ wnętrz w budynku mieszkalnym, resztę pozostawiając bez zmian
punktor1703 r. - podczas wielkiej wojny północnej Szwedzi wykorzystali zamek do ostrzeliwania Torunia. Musiał w tym czasie ulec zniszczeniu. Starostowie nie mieszkali już w nim leczo wykorzystywali do celów gospodarczych. Działała tu m.in. gorzelnia

Rekonstrukcja lub stary widok zamku dybow
Widok zamku od strony płn.-wsch. wg K. Albertiego z 1795 r.
Źródło: Zamki Polskie, Bohdan Guerquin, Arkady 1984

punktor1765 r. - ówczesna lustracja wspomina, iż zrujnowany zamek posiada już tylko jedną izbę
punktor1813 r. - zamek został otoczony wałami i wykorzystywany jako fort na przedpolu Torunia. Przez 3 miesiące bronił się tu francuski czterdziestoosobowy oddział pod dowództwem płk. Savary'ego przed wojskiem rosyjskim
punktor1853 r. - Wisła zmieniła koryto na obecne, wcześniej płynęła pod samymi murami zamku
punktor1848 r. - ruiny zostały włączone do pruskiej twierdzy toruńskiej. Doprowadziło to do zatarcia średniowiecznych elementów jak np. zastąpione nowymi strzelnice
punktor1936 r. - przeprowadzono pierwsze prace konserwatorskie
punktorlata 1971-1972 - zamek zabezpieczono w postaci "trwałej ruiny" i zrekonstruowano budynek bramny
punktor2012 r. - przy murach zamku zamontowano podświetlenie nocne
punktor2013 r. - ruiny przejął prywatny właściciel Zbigniew Mikiciuk, twórca Muzeum Motoryzacji i Techniki w Otrębusach pod Warszawą. Obecnie prezentowana jest wystawa aut z lat 20-tych i 30-tych XX wieku. Działa też bar. Wstęp stał się płatny.
punktor2016 r. - poprzedni dzierżawca wycofał się po roku. Nowy - fundacja "Zamek Dybów i Gród Nieszawa" założona przez pasjonatów historii i militariów chce znacznie ożywić ruiny. Wykonane zostaną prace oczyszczające dziedziniec, zabezpieczenia otworów okiennych, zadaszenie nad bramą, droga dojazdowa, wodociąg, kanalizacja, oświetlenie. Na zamku mają się odbywać liczne imprezy, pikniki, warsztaty.

Widok Torunia spod ruin
Widok Torunia spod ruin zamku dybowskiego na obrazie E. Gartnera z 1849 r.


Wstęp

Płatny. Na razie wszystkich obowiązuje bilet ulgowy 5 zł.

Położenie i dojazd


Centralna część woj. kujawsko-pomorskiego. 48 km na północny wschód od Włocławka, 33 km na południowy wschód od Bydgoszczy. Zobacz na mapie.
Z dojazdem do Torunia nie ma oczywiście problemu. Zamek dybowski jest łatwy do odnalezienia, ponieważ leży przy bardzo długim moście samochodowym na Wiśle. Idąc mostem prawą stroną z centrum miasta zobaczymy go wkrótce po minięciu rzeki. Jadąc autem można przejechać most i zatrzymać się zaraz za jego końcem. Jest tam zamknięta słupami droga, ale jest miejsce na jeden, dwa samochody zabytki.

GPS
Współrzędne geograficzne:

format D (stopnie):   N 53.001156°,  E 18.600583°
format DM (stopnie, minuty):   N 53° 0.06936',  E 18° 36.03498'
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   N 53° 00' 04.16'',  E 18° 36' 02.10''


Czas


Ze Starego Miasta idzie się ok. 20 min. Pobieżne oglądnięcie trwa również ok. 20 min.

Bibliografia



punktorGuerquin Bohdan - Zamki w Polsce
punktorKaczyńscy Izabela i Tomasz - Polska - najciekawsze zamki
punktorKajzer Leszek, Kołodziejski Stanisław, Salm Jan - Leksykon zamków w Polsce
punktorPietrzak Janusz - Zamki i dwory obronne w dobrach prowincji wielkopolskiej
punktorSypek Robert - Zamki i obiekty warowne Państwa Krzyżackiego cz. 1

Zdjęcia


Klikając w zdjęcie otrzymasz jego powiększenie w nowym oknie. Okno to można zamknąć kliknięciem w dowolny punkt POZA zdjęciem.

Toruń-Dybów - Widok od płn.-wsch. Toruń-Dybów - Widok od północnego zachodu Toruń-Dybów - Widok od płn-wsch. Toruń-Dybów - Brama od południa Toruń-Dybów - Zachodnie skrzydło zamku, widać pozostałości nadwieszonych wieżyczek Toruń-Dybów - Narożna szkarpa Toruń-Dybów - Widok z murów Toruń-Dybów - Pomieszczenie na piętrze Toruń-Dybów - Ściana północna i wschodnia od strony dziedzińca Toruń-Dybów - Okienko na piętrze Toruń-Dybów - Część wschodnia zamku
Zdjęcia wykonane: latem 2005



Z lotu ptaka


Widok opisywanego obiektu (lub miejsca na którym stał) z satelity

Google Maps


Noclegi


punktorToruń - PTG Twierdza Toruń, Fort IV, ul. Chrobrego 86, tel. (056) 655 82 36 (46 zł/2 os. - polecam)
punktorToruń - Hotelik w Centrum, ul. Szumana 2, (056) 65 22 246
punktorToruń - Hotel Wodnik, Bulwar Filadelfijski 12, (056) 65 55 697
punktori wiele innych drogich hoteli..

Proponujemy wyszukanie noclegu w opisywanej miejscowości lub jej okolicy w poniższych serwisach noclegowych. Oferty cenowe online są zwykle atrakcyjniejsze niż rezerwacje telefoniczne.

oferta noclegowa

Miniforum

Powrót na górę

Zapraszam do przesyłania swoich wypowiedzi i komentarzy odnośnie opisywanego zamku. Ukazują się one na stronie od razu po wpisaniu do formularza.

Ostatnie wpisy

  • Szkoda       Autor:  xyz      Data:  2014-08-17 08:18:54
    Mam nadzieje, że znajdzie się ktoś kto będzie umiał zadbać o zamek tak jak zadbano o zamek krzyżacki. Szkoda bo znowu nasuwa się pytani, komu zależy na tym aby doprowadzić piękny kawał historii polskiej fortyfikacji do upadku. Nawet dojazd do zamku jest nie oznaczony, trafienie do niego dla kogoś kto nie zna Torunia graniczy z cudem.   A co do wstępu, jest bezpłatny, każdy może wejść i robić co chce.... generalnie zrobiono z zamku wychodek i miejsce dla lumpenproletariatu.   Szkoda
  • ognisko na zamku       Autor:  pytajaca      Data:  2014-05-04 18:34:19
    witam. Jak wygląda sprawa zorganizowania ogniska na terenie zamku? Czy można sobie przyjść i po prostu rozpalic czy potrzeba jakiejś wcześniejszej rezerwacji ,zgody itp?
  • Re: szkoda..       Autor:  marek      Data:  2012-07-10 20:16:45
    organizują przetarg na wynajem zamku tak nieoficjalnie powiem ze staruje w przetargu firma która zajmuje się imprezami integracyjnymi. To ktos podpowiedział z ciekawości przyjżałem sie tej spółeczce i byłem w wielkim szoku nazwa rkw nie znana, ale podpatrzyłem kilka spraw. Spółeczka całkiem podległa pod 3 bardzo znanych gości w rządu. Kurde wszyscy jeżdżą hummerami i bentleyami.   Ofertę w ich imieniu złożyła Prezes Zarządu Pani Ula i wiem z pewnego źródła, że pewnie pojawią się wszyscy na przetargu.   Jedyne co moge powiedziec to ze mają kase i do przetargu przystapią, a jeżeli trafi sie rywal to może być ciekawie.   Może podbiją cenę o sporą kwotę więc miasto i tak zarobi a miejmy nadzieje że skończy sie menelstwo. w tygodniu ma być wywiad w tv że właśnie ta firma przystepuje do przetargu.   Czekamy i zobaczymy jak bedzie.





Powót do strony startowej
Powrót do strony startowej

(c) 2001-2017 BD - KONTAKT
Wszelkie prawa do własnych zdjęć i tekstów zastrzeżone, nie mogą być one wykorzystywane bez mojej zgody. Nie udzielam pozwolenia na kopiowanie opisów.