puste  

Ikonka - zamek
DZIERZGOŃ
¤ Średniowieczny zamek krzyżacki ¤

Przejście do zdjęć
Zdjęciapuste

Frontowe zdjęcie zamku dzierzgon

Ocena


Możesz ocenić:
Dzierzgoń - Średniowieczny zamek krzyżacki

Ocena obecnej atrakcyjności obiektu
2.5 stars Średnia ocena: 2.6 na 5. Głosowało osób: 53
            
 
Ocena nastawienia do turystów na terenie obiektu
3.5 stars Średnia ocena: 3.6 na 5. Głosowało osób: 34
            
 
Jeśli podoba Ci się ta strona, wesprzyj ją w Google!  


Opis


Ozdobna pierwsza litera na wzgórzu o stromych zboczach, oblewanych od południa przez rzekę Dzierzgoń stał zamek krzyżacki, po którym dziś praktycznie nic już nie zostało. Na jego terenie jeszcze w XIX wieku urządzono park, a potem poprowadzono kamienną drogę. Na zadrzewionym wzgórzu dobrze widać jednak sztuczny nasyp i fundamenty warowni w wykopach. Stoi tam też ceglana wieża ciśnień, ale oczywiście nie ma ona nic wspólnego z zamkiem.
Obszar wzgórza podzielony był kiedyś przekopem na część południowo wschodnią - zamek właściwy i północno zachodnią - przedzamcze. Zamek właściwy wzniesiono na planie regularnego czworoboku. W jego obrębie znajdowała się kaplica, kapitularz, refektarz, dormitoria, łaźnie, komnaty Wielkiego Szatnego zakonu oraz zbrojownia i browar. Na przedzamczu stały stajnie, kuźnia, poczta i różne warsztaty.
Wielki Szatny
Wielki Szatny należał do grupy 5 najwyższych stanowisk w państwie krzyżackim. Po raz pierwszy w dokumentach wymieniony jest jeszcze w Palestynie, gdzie zajmował się ubiorem rycerzy zakonnych. Z czasem stał się tytułem honorowym uprawniającym do zasiadania w radzie wielkiego mistrza i objęcia komturstwa dzierzgońskiego lub gniewskiego. Wielu krzyżaków piastujących tę funkcję zostawało później wielkimi mistrzami zakonu.
Obecnie prowadzone są prace zabezpieczające przy resztkach zamku. Rozkopano drogę, odsłonięto fundamenty i uzupełniono linie murów. Potem całość ma zostać z powrotem zakopana z powodu braku funduszy na utrzymanie ruiny. Na powierzchni ziemi ma być podobno widoczny tylko zarys kształtu zamku i to prawdopodobnie zrobiony współczesnymi cegłami, bo sporo ich było dostawionych do oryginalnych murów. Być może jest to więc ostatnia chwila, aby zobaczyć prawdziwe fundamenty. W czasie moich odwiedzin pracowała tam kilkuosobowa ekipa, z którą niestety trudno się normalnemu człowiekowi dogadać. Wiadomości tych udzielił mi dopiero starszy człowiek w mieście, nie są to więc informacje z pierwszej ręki.

Plan



Plan zamku dzierzgon
Plan wg Z. Nawrockiego. 1 - zamek główny, 2 - przedzamcze, 3 - kanał młyński, 4 - rzeka Dzierzgoń, 5 - kościół parafialny, 6 - wzgórze św. Anny (cmentarz)
Źródło: Zamki krzyżackie w Polsce, M. Haftka, Malbork - Płock 1999


Historia

Powrót na górę

Ozdobna pierwsza litera warownia dzierzgońska powstała po zniszczeniu przez plemiona pruskie zamku krzyżackiego na terenie dzisiejszej wsi Stary Dzierzgoń w połowie XIII wieku. Nowy zamek postanowiono wznieść kilka kilometrów dalej. Była to najbardziej na wschód wysunięta placówka krzyżacka w trakcie walk z Pomezanami i Prusami.
Znacząca warownia
Zamek w Dzierzgoniu miał szczególne znaczenie dla państwa krzyżackiego. Posiadał potężny inwentarz i bardzo bogate wyposażenie. Przechodził pod zarząd kolejnych Wielkich Szatnych zakonu a równocześnie komturów dzierzgońskich, którzy prowadzili tu coś na kształt banku, bowiem zachowały się wzmianki o pożyczkach udzielanych mieszczanom aż z Gdańska. Na zamku przyjmowano ważnych gości m.in. legata papieskiego, formowano też tzw. pokój dzierzgoński. W XIII i XIV w. wojska pruskie i litewskie kilkakrotnie oblegały zamek, lecz z powodu jego fortyfikacji, licznej załogi i olbrzymich zapasów nie były w stanie mu zagrozić. Zrobił to dopiero Władysław Jagiełło w 1410 r. Tak opisuje to Jan Długosz: "Wkroczywszy do niego bez żadnych przeszkód - bracia bowiem zakonni i inni ludzie pozostawieni by go strzec, na wieści o nadejściu króla, przejęci nadmiernym strachem , uciekli z niego - król zastał kuchnię z rozpalonym ogniskiem, stoły nakryte obrusami, a piwnice i schowki pełne wina, owsa, miodu, ryb, mięsa oraz wszelkiego rodzaju zboża. Znalazł też izbę z odzieżą pełną purpury i cennych tkanin oraz ubiorów stosownych dla rycerzy. Król rozdał z niego hojnie wiele purpury i szat rycerzom. W końcu za zezwoleniem króla całe wojsko królewskie wzięło obficie i do syta ze znalezionych w zamku zapasów żywności i napełniło swoje wozy miodem, winem, mięsem, rybą, zbożem i pozostała żywnością. Kiedy zaś w kaplicy znalazł bardzo piękne rzeźbione w drzewie figury, kazał odwieźć je do Królestwa Polskiego". Łupy były więc ogromne, a Wielki Szatny nigdy już nie posiadał takiego majątku.
Wcześniej na miejscu tym funkcjonował pruski gród i być może pogańskie miejsce kultowe.
punktorok. 1247 r. - rozpoczęto budowę zamku pod kierunkiem krzyżackiego mistrza krajowego Henryka von Wida. Następnie warownia była własnością komtura dzierzgońskiego i Wielkiego Szatnego zakonu
punktor1404 r. - wg ówczesnej lustracji w spichlerzach zamkowych zgromadzono 650 łasztów zboża co oznacza, że Dzierzgoń był drugim po Brodnicy magazynem zbożowym Krzyżaków. Było tu także 1265 koni
punktor1410 r. - po bitwie pod Grunwaldem król Władysław Jagiełło zajął bez walki miasto i zamek
punktor1414 r. - na mocy pokoju toruńskiego Dzierzgoń wrócił do Krzyżaków. Podczas tzw. "wojny głodowej" zamek został ponownie zajęty przez Polaków i w pewnym stopniu zniszczony
punktor1437 r. - konwent zakonny z Dzierzgonia przeniesiono do zamku w Przezmarku
punktor1454 r. - podczas wojny trzynastoletniej zamek opanowali mieszczanie z antykrzyżackiego Związku Pruskiego. Jeszcze tego samego roku Krzyżacy odbili Dzierzgoń i spalili zamek
punktor1466 r. - po zawarciu kolejnego pokoju w Toruniu odbudowany zamek stał się siedzibą polskiego starostwa malborskiego. Funkcję starosty pełnili początkowo przedstawiciele rodu Bażyńskich a potem Cemów
punktorod 1611 r. - w zamku odbywały się sądy grodzkie. Akta sądowe przechowywano w dawnej kaplicy zamkowej
punktor1624 r. - lustrator zapisał, iż zamek zupełnie podupadł na skutek "nieopatrzności i niedozoru panów dzierżawców". Sami starostowie nie zamieszkiwali już zwykle w zamku, lecz w pobliskim folwarku zwanym Nowy Dwór
punktorII poł. XVII - zamek był w całkowitej ruinie po wojnach szwedzkich. Widać to na widoku miasta w dziele Ch. Hartknocha
punktor1689 r. - troska o dokumenty grodzkie spowodowała decyzję sejmiku pruskiego o odbudowie zamku. Przeznaczono na ten cel 10 tys. guldenów. Nie odbudowano jednak całości obiektu lecz tylko wybrane części. Sporo z murów zamkowych zostało wykorzystanych pod budowę klasztoru reformatów
punktor1772 r. - po I rozbiorze Polski stan zamku był bardzo zły. Do użytku nadawała się tylko jedna komnata. Stała też jeszcze wieża
punktorXIX w. - zamek zniknął z powierzchni ziemi. Na jego miejscu urządzono park

Rekonstrukcja lub stary widok zamku dzierzgon
Widok na miasto i ruiny w 1684 r. wg Christopha Johanna Hartknocha
Źródło: Zamki krzyżackie w Polsce, M. Haftka, Malbork - Płock 1999


Legendy


Ozdobna pierwsza litera p o dwukrotnym poddaniu miasta Polakom w 1410 i 1414 roku powstała legenda, bardzo żywa jeszcze w XIX wieku. W 1411 roku po pokoju toruńskim do zamku powrócili Krzyżacy i stale byli nękani dziwnymi zjawiskami. Wszystko podobno zaczęło się od bitwy pod Grunwaldem, na którą komtur dzierzgoński Albrecht von Schwarzburg wyruszał wbrew swojej woli, nie popierał bowiem wojny z Polską. Gdy zły i bez pożegnania opuścił zamek, nie powierzył nawet nikomu obowiązku zarządzania nim. Wybiegł jednak za nim jeden z duchownych zakonnych i krzyknął "Komu zamek powierza?". Komtur z gniewem odparł: "Choćby i złym duchom!" i odjechał na wojnę podczas której poległ. Wkrótce na zamku wg ówczesnych relacji miały się dziać takie strachy, że nie można było wytrzymać. Wezwano nawet na pomoc komtura z Fromborka, ale raz znaleziono go wiszącego w studni, a drugi raz na dachu. Sam nie wiedział jak się tam dostał! Wiele jeszcze opowiadano o duchach na zamku, nic więc dziwnego, że oddawano go Polakom bez obrony. Faktem jest, że mimo odzyskiwania zamku przez Krzyżaków na mocy porozumień pokojowych, z nie znanych powodów stał on praktycznie opuszczony. Już w XV wieku tłumaczono to duchami i zjawami straszącymi rycerzy zakonnych....


Wstęp

Wolny

Położenie i dojazd

Powrót na górę

Zachodnia część woj. pomorskiego. 26 km na południowy wschód od Malborka, 46 km na pólnoc od Iławy. Zobacz na mapie.
PKS-em z Gdańska i Elbląga, a także z okolicznych miast: Ostródy, Pasłęka, Malborka, Kwidzyna, Iławy. Wzgórze zamkowe znajduje się przy samej drodze w sąsiedztwie kościoła, jadąc z północy po prawej stronie.

GPS
Współrzędne geograficzne:

format D (stopnie):   N 53.92416389°,  E 19.34455556°
format DM (stopnie, minuty):   N 53° 55.4498334',  E 19° 20.6733336'
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   N 53° 55' 26.99'',  E 19° 20' 40.40''


Czas


Z przystanku PKS i idzie się ok. 10 min. Pobieżne oglądnięcie trwa ok. 5 min.

Bibliografia



punktorGuerquin Bohdan - Zamki w Polsce
punktorHaftka Mieczysław - Zamki krzyżackie w Polsce. Szkice z dziejów
punktorKajzer Leszek, Kołodziejski Stanisław, Salm Jan - Leksykon zamków w Polsce
punktorSypek Robert - Zamki i obiekty warowne Państwa Krzyżackiego cz. 2

Zdjęcia


Klikając w zdjęcie otrzymasz jego powiększenie w nowym oknie. Okno to można zamknąć kliknięciem w dowolny punkt POZA zdjęciem.

Dzierzgoń - Fundamenty  zamku Dzierzgoń - Fundamenty  zamku Dzierzgoń - Fundamenty  zamku Dzierzgoń - Kopiec zamkowy, a w tle wieża ciśnień Dzierzgoń - Mury zamkowe i wieża ciśnień Dzierzgoń - Widok na wzgórze zamkowe ponad miastem
Zdjęcia wykonane: latem 2004



Z lotu ptaka


Widok opisywanego obiektu (lub miejsca na którym stał) z satelity

Geoportal


Noclegi


punktorDzierzgoń - Hotel Franciszkański, ul. Krzywa 16, tel. (055) 276 26 47
punktorDzierzgoń - Pokoje gościnne, ul. Tywęzy 20, tel. (055) 276 82 67
punktorDzierzgoń - Pensjonat Grecja, ul. Krzywa 16, tel. (055) 276 00 16

Miniforum

Powrót na górę

Zapraszam do przesyłania swoich wypowiedzi i komentarzy odnośnie opisywanego zamku. Ukazują się one na stronie od razu po wpisaniu do formularza.

Ostatnie wpisy

  • Re: Niepowtarzalnej urody zamek w Przezmarku zaprasza do zwiedzania.       Autor:  Magdalena      Data:  2011-09-26 23:43:36
    Witam   Moja rodzina pochodzi z Przezmarku. Są to nazwiska:Byczyńscy, Całka, Gadzińscy. Niestety nic nie wiem na ich temat. Część rodziny leży na cmentarzu przed którym widnieje (mam nadzieję) krzyż stawiany przez dziadka upamiętniający śmierć mojego wuja, który zginął nieszczęśliwie tuż po wojnie po wybuchu miny na polu. Jeżeli miałby Pan jakiej informacje to bardzo bym była wdzięczna.   Magdalena Lewandowska
  • Niepowtarzalnej urody zamek w Przezmarku zaprasza do zwiedzania.       Autor:  Kustosz      Data:  2011-06-04 18:32:47
    Zamek w Przezmarku woj.pomorskie gm.Stary Dzierzgoń gorąco zaprasza turystów.
  • Re: Zamek       Autor:  Kumkacz1      Data:  2007-09-11 17:35:49
    Zgadzam się z Tobą. A nie dość, że nie ma pieniędzy na wykopaliska, to jeszcze pojawiły się projekty zagospodarowania wzgórza (mozna pobrać ze strony urzędu miasta i gminy od których włosy jeżą się na głowie (np. fontanna w miejscu studni itp.). Mam nadzieję, że jak to u nas zwykle bywa rozejdą się po kościach z braku pieniędzy





Powót do strony startowej
Powrót do strony startowej