puste 

Ikonka - zamek
GOŁAŃCZ
¤ Średniowieczny zamek rycerski ¤

Przejście do zdjęć
Zdjęciapuste

Frontowe zdjęcie zamku golancz

Ocena


Możesz ocenić:
Gołańcz - Średniowieczny zamek rycerski

Ocena obecnej atrakcyjności obiektu
4 stars Średnia ocena: 4.0 na 5. Głosowało osób: 75
            
 
Ocena nastawienia do turystów na terenie obiektu
4 stars Średnia ocena: 3.8 na 5. Głosowało osób: 63
            
 
Jeśli podoba Ci się ta strona, wesprzyj ją w Google!  


Opis


Ozdobna pierwsza litera zamek w Gołańczy stoi na płn.-wsch. brzegu jeziora Smolary. Było to niewielkie rodzinne założenie obronno-rezydencjonalne zbudowane z cegły. Do dzisiaj zachowała się sporych rozmiarów wieża mieszkalna o wysokości 20 m, otoczona czterometrowym murem 4 m z wieżyczką flankującą oraz bramą. Grubość murów dochodzi do 2 m. Wieża posiadająca 2 piętra + kondygnację podziemną, wsparta jest w narożach szkarpami. Wielka, reprezentacyjna komnata znajdowała się na najwyższej kondygnacji. Wejście do wieży prowadzi od strony północnej przez późnogotycki portal. Jest on nieco cofnięty, ponieważ wjazd był chroniony spuszczaną kratą, tzw. broną. Dodatkowo znajdował się tam otwór do rzucania pocisków.
Wieża była w średniowieczu niezwykle nowoczesną budowlą - posiadała system kanalizacji i ogrzewania gorącym powietrzem. Do dzisiaj zachowały się gotyckie umywalki i pisuar.
Niegdyś obok wieży stał jeszcze podłużny budynek, który zamykał całe założenie od południa. Przez ostatnich kilkanaście lat, zamek próbowało rekonstruować kilku kolejnych prywatnych właścicieli, ale nic z tego nie wyszło. Być może przyznanie dotacji z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, o jaką starają się lokalne władze, pozwoli przywrócić mu dawną świetność.

Podziemia
Podobno, gdy przed laty remontowano stary klasztor w Gołańczy, pod organami odkryto tajne wejście. Po otwarciu zobaczono drabinę prowadzącą w dól. Jeden z budowlańców zszedł po niej do lochu i po chwili zobaczył kolejne tym razem żelazne drzwi. Za nimi były schody w dół, a ponieważ zgasła mu latarnia zszedł tylko kilka stopni i wrócił. Korytarz ten prowadził ponoć do zamku. Co się z nim stało, nie wiadomo...


Plan




Plan zamku w XV wieku wg A. Kąsinowskiego

Rekonstrukcja



Rekonstrukcja lub stary widok zamku golancz
Rekonstrukcja zamku w XV w. wg J. Salma
Źródło: Leksykon Zamków w Polsce, L. Kajzer, S. Kołodziejski, J. Salm, Arkady 2002

Historia

Powrót na górę

Ozdobna pierwsza litera początki zamku sięgają II poł. XIV w. Wybudował go ktoś z rodu Pałuków, bowiem Gołańcz leżał w ich kluczu majątkowym. Ostatnie badania pozwalają przypisać budowę biskupowi włocławskiemu Maciejowi z Gołańczy (zm. w 1368 r.), który często bywał w rezydencji papieskiej w Awinionie i wiedział o planach budowy przez Benedykta XII papieskiego donżonu nazwanego Wieżą Aniołów. Być może więc tym kierował się biskup nadając swej rezydencji kształt donżonu (wolno stojącej wieży mieszkalno-obronnej). Budowla o wymiarach 17x11 m z drewnianymi budynkami gospodarczymi otoczona była wałem z palisadą oraz mokradłami. Wjazd prowadził przez czworoboczną wieżę bramną od strony zachodniej.

Rekonstrukcja lub stary widok zamku golancz
Widok zamku od płd.-wsch. w I poł. XIX w. wg E. Raczyńskiego
Źródło: Zamki w Polsce, Bohdan Guerquin, Arkady 1984


punktor1383 r. - pierwsza wzmianka w dokumentach o fortalicjum-zamku, własności Jakuba Kusza. Nie wiadomo czy tekst odnosi się do zamku czy może wcześniejszego dworu obronnego
punktorlata 60-te XV w. - zamek przeszedł na własność Grudzińskich. Obiekt został rozbudowany. Główny budynek nadbudowano o 2 kondygnacje, przekształcając w wieżę mieszkalno-obronną i zwieńczono hurdycjami, wał z palisadą zastąpiono ceglanym murem obwodowym. W narożniku płn.-zach. powstała okrągła wieża a od zachodu czworoboczna wieża bramna. Zbudowano też budynek przy kurtynie południowej z 3 izbami i hipotetyczną wieżę od wschodu
punktorpocz. XVII w. - następnie przejęli go Smoguleccy
punktor1-3.05.1656 r. - podczas "potopu" zamek broniony przez 200 chłopów i niewielką grupę miejscowej szlachty zniszczyli Szwedzi, którzy zaatakowali go ciężką artylerią. Obrońcy zostali brutalnie wycięci
punktorpo 1660 r. - Smoguleccy rozpoczęli odbudowę zamku. Zniszczoną wieże bramną zastąpiono barokową bramą wjazdową z gzymsami i pilastrami. Następnie przekształcono główny budynek pozbawiając go funkcji obronnych. Przykrył go zwykły czterospadowy dach, dobudowano przybudówkę widoczną na rycinie z XIX w.
punktorXVIII w. - zamek był w rękach generała F. Fleminga a potem Przebendowskich i Mielczyńskich
punktorI poł. XIX w. - zamek został opuszczony. Należał wtedy do Czarneckich
punktorpocz. XX w. - hrabia Bogdan Hutten-Czapski planował odbudowę zamku, ale na planach się skończyło
punktorlata 1941-43 - ruiny zamku były badane przez archeologów niemieckich. Odnaleźli oni fundamenty gotyckiej wieży bramnej
punktorlata 1951-53 - przeprowadzono prace konserwatorskie
punktor1989 r. - ruiny kupiła Lidia Sałacka-Ryder, Polka mieszkająca w USA
punktorprzed 2000 r. - rozpoczęto niemrawe prace rekonstrukcyjne przy zamku, ale zakończyły się one fiaskiem
punktor2009 r. - po latach beznadziejnego zarządzania zabytkiem przez prywatnych właścicieli, został on przejęty przez miasto i gminę. Przeprowadzono badania archeologiczne pod kierunkiem Tomasza Olszackiego i Artura Różańskiego, które doprowadziły m.in. do odkopania ponad 3200 zabytków takich jak fragmenty glinianych naczyń, kafli piecowych, przedmiotów żelaznych, szkła.


Legendy

Powrót na górę

Ozdobna pierwsza litera legenda związana za zamkiem nawiązuje do czasów "potopu". Piękna kasztelanka z Gołańczy chcąc uniknąć ślubu z oficerem wojsk szwedzkich rzuciła się w toń jeziora smolarskiego. Od tej pory, co roku w noc świętojańską 23 czerwca wynurza się z wody jej duch z wieńcem lilii na głowie i krąży po ruinach zamku. Inna wersja legendy mówi, iż kasztelanka popełniła samobójstwo, gdy dowiedziała się że obrońcy zamku zgodzili się na warunki kapitulacji. Zawstydzili się obrońcy, że niewiasta bardziej o honor dba niż mężowie i bronili zamku do ostatka.

Rekonstrukcja lub stary widok zamku golancz
Przedwojenna pocztówka


Kolejna zjawa pojawiająca się na murach zamku to biała dama z rozpuszczonymi włosami trzymająca pęk kluczy. To duch siostry dawnego właściciela zamku, który słynął z surowości i był bardzo nielubiany w okolicy. Miał on jedną ukochaną córkę, w której zadłużył się syn sąsiada. Gdy pewnego razu zobaczył zakochaną parę razem, bez wahania zabił chłopaka. Jakiś czas potem pan Gołańczy musiał wyruszyć na wojnę, zostawił więc córkę pod opieką siostry. Ta pilnowała jej jak mogła, co wieczór zamykała wszystkie bramy i drzwi. Sąsiadom jednak udało się do niej dostać i wydostać z zamku. Gdy po powrocie z wojny pan dowiedział się o tym w gniewie ściął głowę swej siostry. Od tej pory jej duch tuła się o północy i nieraz już wystraszy przechodniów.

Istnieje też legenda o nieodkrytych jeszcze skarbach w Gołańczy, ale wiążą się one nie z samym zamkiem ale z zamkowym jeziorem. Podczas którejś z wojen szwedzkich u bardzo bogatej mieszczanki kwaterował wrogi oficer. Wkrótce zakochał się w swojej gospodyni lecz ona odrzucała jego amory. W końcu postanowiła uciec. Spakowała więc swoje skarby do worka i poszła przez zamarznięte jezioro. Zobaczył ją Szwed i wbiegł za nią na jezioro. Lód się jednak załamał i oboje utonęli.


Wstęp

Własność prywatna, ale można obejść dookoła i oglądnąć z zewnątrz

Położenie i dojazd


Północno-wschodnia część woj. wielkopolskiego. 70 km na północny-wschód od Poznania, 30 km na wschód od Chodzieża. Zobacz na mapie.
Dojazd pociągiem z Poznania, Bydgoszczy i Wągrowca. Także PKS-em z tych miast. Zamek stoi na wschód od rynku (trzeba iść ul. Kościelną lub Piotrowskiego. Samochodem dojeżdża się do niego drogą wzdłuż torów (ul. Składowa) koło dworca PKS i PKP, następnie przy dworcu PKS skręcamy w prawo w ul. Dworcową i prosto dojeżdżamy do ul. Zamkowej, powinno być już widać jezioro i ruiny

GPS
Współrzędne geograficzne:

format D (stopnie):   N 52.94386667°,  E 17.30510278°
format DM (stopnie, minuty):   N 52° 56.6320002',  E 17° 18.3061668'
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   N 52° 56' 37.92'',  E 17° 18' 18.37''


Czas

Powrót na górę

Z rynku i dworca PKS idzie się ok. 10 min. Pobieżne oglądnięcie zajmuje ok. 15 min.

Bibliografia



punktorGuerquin Bohdan - Zamki w Polsce
punktorKaczyńscy Izabela i Tomasz - Polska - najciekawsze zamki
punktorKajzer Leszek, Kołodziejski Stanisław, Salm Jan - Leksykon zamków w Polsce
punktorOlejnik Karol - Grody i zamki w Wielkopolsce

Zdjęcia


Klikając w zdjęcie otrzymasz jego powiększenie w nowym oknie. Okno to można zamknąć kliknięciem w dowolny punkt POZA zdjęciem.

Gołańcz - Widok zza jeziora Gołańcz - Widok od płd.-wsch. Gołańcz - Elewacja południowa zamku Gołańcz - Brama wjazdowa Gołańcz - Zamek Gołańcz - Zachowany mur obwodowy Gołańcz - Mur obwodowy z basztą Gołańcz - Wnętrze zamku Gołańcz - Elewacja północna z portalem
Zdjęcia wykonane: latem 2003



Z lotu ptaka


Widok opisywanego obiektu (lub miejsca na którym stał) z satelity

Geoportal


Noclegi


punktorGołańcz - Internat ZSR, tel. (067) 261 23 13 w. 72, 261 58 69
punktorGołańcz - Gospodarstwo Zofia Frieske, Chojna 48
punktorGołańcz - Jolanta i Paweł Maryniewscy, Morakówko 8, tel. (067) 261 51 99
punktorGołańcz - Anna i Eugeniusz Konwińscy, Panigródz 19, tel. (...67) 261 58 12

Proponujemy wyszukanie noclegu w opisywanej miejscowości lub jej okolicy w poniższych serwisach noclegowych. Oferty cenowe online są zwykle atrakcyjniejsze niż rezerwacje telefoniczne.

oferta noclegowa

Miniforum

Powrót na górę

Zapraszam do przesyłania swoich wypowiedzi i komentarzy odnośnie opisywanego zamku. Ukazują się one na stronie od razu po wpisaniu do formularza.

Ostatnie wpisy

  • Re: Re: Korekta       Autor:  Piotr Wójcik      Data:  2012-09-03 12:23:39
    jestem świeżo po wizycie w zamku,ciekawi mnie efekt tych wykopalisk oraz los odkrytych szkieletów obrońców,myslę że warto by było jakos uczcic tych cichych bohaterów.Sama historia tej obrony też warta upowszechnienia oraz fakt ludobójstwa dokonany przez zacnych Szwedów wybitnych niszczycieli i złodziei majątku Rzeczpospolitej,niep­oczuwających sie do zadnej odpowiedzialności za wyrządzone szkody.EUROPEJCZYCY!­Wszak to awangarda postepu...
  • Re: To nie zamek...       Autor:  Piotr Wójcik      Data:  2012-09-03 12:05:47
    Zamek!byłem,widzia­em bardzo ciekawa budowla szkoda że zaniedbana i miasto nie ma pomysłu na wykorzystanie i pomocje miejscowości z takim zabytkiem.Spełniłe­m swoje marzenie z dzieciństwa by zobaczyc ten zamek po lekturze Katalogu Duchów Polskich.polecam odwiedziny w tym ciekawym miejscu.Wielki szacunek dla Twórcy strony podziwiam i pozdrawiam z Dąbrowy Górniczej  
  • Artukuł z Głosu Wągrowieckiego o Zamku w Gołańczy       Autor:  maksforest      Data:  2011-04-28 16:13:13

    http://www.gloswag­rowiecki.pl/index.ph­p?option=com_content­&view=article&id=158­:maciej-z-goaczy-owi­econa-posta-w-czasac­h-palenia-czarownic&­catid=459:dwory-paac­e-i-zamki&Itemid=187





Powót do strony startowej
Powrót do strony startowej

(c) 2001-2017 BD - KONTAKT
Wszelkie prawa do własnych zdjęć i tekstów zastrzeżone, nie mogą być one wykorzystywane bez mojej zgody. Nie udzielam pozwolenia na kopiowanie opisów.