puste 

Ikonka - zamek
KRASNYSTAW
¤ Średniowieczny zamek królewski (zniszczony) ¤




Jeśli podoba Ci się ta strona, wesprzyj ją w Google!  


Opis


Ozdobna pierwsza litera całkowicie zniszczony krasnostawski zamek stał nad rzeką
Z kroniki
W Kronice A. Gwagnina z 1578 roku czytamy "Krasnystaw miasto murowane nad jeziorem [...] zamek w równinie nad temże jeziorem murowany".
Wieprz. Obecnie na jego miejscu znajduje się Zespół Szkół Zawodowych oraz miejski amfiteatr, którego budowa w latach 70-tych XX w. doprowadziła do zagłady sporych pozostałości warowni ukrytych pod ziemią. Dziś widać tylko rów przy amfiteatrze będący starym korytem Wieprza a jednocześnie fosą zamkową. Resztki fundamentów można by jednak jeszcze znaleźć pod powierzchnią ziemi.
Zamek był schronieniem dla okolicznej ludności podczas wojen, głównie najazdów tatarskich. Z czasem wykształciło się przy nim podgrodzie, na którym zamieszkali kupcy i rzemieślnicy. Sam zamek wg opisu z XVII wieku otoczony był podwójnym murem z gankami strażniczymi łączącymi się z basztami oraz systemem wałów i fos. Sporych rozmiarów wieża bramna miała dwie kondygnacje z dwoma komnatami na dole i aż ośmioma na górze. Odbywały się w nich posiedzenia sądu. Zamek ozdobiono później attyką i utworzono trzecią kondygnację mieszkalną.
Kilka pozostałości po zamku można zobaczyć w Muzeum Regionalnym w Krasnymstawie. Są to nadproża wydobyte z Wieprza, fragment późnogotyckiego portalu wkomponowanego w pałac biskupi przy kościele św. Franciszka w Krasnymstawie i nadproże z bramy zamkowej wywiezione przez Izabelę Czartoryską do Puław.


Plan

Powrót na górę


Plan zamku krasnystaw
Plan ruin zamku z XVIII wieku
Źródło: Nie istniejący zamek w Krasnymstawie, L. Grajewski, 1988


Historia


Ozdobna pierwsza litera krasnystaw został założony w XII wieku przez rycerza Szczeka. Gród od jego nazwiska nosił wtedy nazwę Szczekarzew. Był on wielokrotnie najeżdżany przez Tatarów. Murowany zamek powstał w XIV wieku, być może na miejscu drewnianego.

punktor 1356 r. - Kazimierz Wielki nakazał budowę zamku otoczonego fosą nad samym Wieprzem, w odległości ok. 700 m na południe od dawnego grodu ruskiego. Aby zapewnić zamkowi wystarczającą ilość wody wykopano też duży staw. Od niego podobno powstała później nazwa Krasnystaw
punktor1426 r. - król Władysław Jagiełło lecząc nogę złamaną na polowaniu ufundował na zamku kaplicę św. Anny
punktor1490 r. - zamek był siedzibą biskupów chełmskich (po Hrubieszowie)
punktorkon. XV-pocz. XVI w. - najazdy tatarskie doprowadziły warownię do ruiny
punktor1505 r. - Aleksander Jagiellończyk odbudował i zmodernizował zamek. Otoczył go dodatkowym pierścieniem fos i wałów
XVII -owieczna lustracja
Lustracja przeprowadzona po "potopie" szwedzkim tak opisuje zamek: Jest w tym mieście zamek nad rzeką Wieprzem murem wkoło obwiedziony. Brama jest z przyjazdu Maksymilianowska nazwana, w której było izdeb 2 i komnat 2 i górne mieszkania funditus popalone i w niwecz obrócone [...] Ganki dookoła i baszt 3 i te popalone. [...] Przez ogień ten zamek był spustoszał i zrujnowany został, który WJMP starosta naprawuje."

punktorII poł. XVI - zamek był własnością hetmana i kanclerza wielkiego koronnego Jana Zamoyskiego. Przebudował on średniowieczną warownię dodając m.in. jedno piętro, nową linię murów obwodowych i lepszy system obronny z fosami oraz wałami
punktor1558 r. - w 3 letnich miesiącach w zamku gościł król Zygmunt August. Stąd organizował obronę Rusi przed Tatarami i tu zwołał zjazd senatorów z całego kraju
punktor1588 r. - w zamku osadzono wziętego do niewoli arcyksięcia Maksymiliana Habsburga. Odwiedził go tu król Zygmunt III Waza z całym dworem i kilkoma senatorami. Podarował tu więźniowi piękną karocę z zaprzęgiem złożonym z 8 białych koni (król potajemnie knuł plany zrzeczenia się polskiej korony na rzecz Habsburgów za sporą gratyfikację). Na pamiątkę tego wydarzenia dwukondygnacyjną wieżę bramną w której trzymano arcyksięcia nazwano Maksymiliańską. Zamek zyskał w tym czasie fortyfikacje bastionowe
punktor1616 r. - wielki pożar spustoszył zamek
punktorXVI - XVII w. - miasto w tym i zamek było pustoszone przez najazdy wojsk szwedzkich, saskich, moskiewskich, kozackich oraz przez zarazy. Zniszczony zamek został odbudowany, ale jego wygląd uległ dużej zmianie
punktor1787 r. - po drodze do Kaniowa, w zamku zatrzymał się wraz z dworem król Stanisław August Poniatowski podejmowany przez starostę Kickiego. Jak wspomina Adam Naruszewicz "zamek ten starożytny w całości swojej utrzymany zawsze i nowemi murami powiększony, dostatecznym był dla wygód JK Mości, i objął wszystkich domowników i sług"
punktor1794 r. - w czasie powstania kościuszkowskiego wojska rosyjskie zajęły miasto i spaliły zamek
punktor1811 r. - w mieście wybuchł wielki pożar. Rozebrano wtedy zrujnowany już zamek i wykorzystano jako budulec do odbudowy części spalonych kamienic i ratusza
punktor1816 r. - wg ówczesnej relacji z zamku pozostały tylko dwie ściany a 8 lat później teren wyrównano i wybudowano na jego miejscu 2 stajnie dla garnizonu rosyjskiego stacjonującego w budynkach klasztoru augustianów
punktorlata 1984-85 - badania archeologiczne doprowadziły do odkrycia resztek fundamentów zamku

Rekonstrukcja lub stary widok zamku krasnystaw
Widok zamku w Krasnymstawie w końcu XVIII w. wg Zygmunt Vogla.
Źródło: "Poznaj swój kraj" nr 1/83


Słynny więzień
Zamkiem w Krasnymstawie zwykle nie zajmuje się literatura fachowa, jest natomiast niekiedy wymieniamy przy okazji osadzenia w nim arcyksięcia Maksymiliana, choć i tu spotkałem błędnie podany Zamość. Wydarzenie to było konsekwencją słynnej bitwy pod Byczyną (1588 r.), gdzie hetman wielki koronny Jan Zamoyski pokonał wojska starającego się o polski tron po śmierci Stefana Batorego arcyksięcia Maksymiliana Habsburga (Zamoyski jak i większość szlachty popierał Zygmunta Wazę). W dużej mierze była to bitwa bratobójcza bo u boku Austriaka walczyło wiele polskich oddziałów, którymi dowodzili przeciwnicy Wazy i Zamoyskiego jak np. rodzina Zborowskich, S. Górka, S. Czarnkowski. Po zwycięstwie hetman nakazał przewieźć Habsburga i jego wyższych rangą żołnierzy do swojego zamku w Krasnymstawie, aby ostatecznie przesądzić sprawę polskiej korony na rzecz Zygmunta Wazy. W obozie pokonanego znaleziono duże łupy, które podzielono między żołnierzy, ale wszystkie przedmioty służące do użytku Maksymiliana np. zastawy stołowe zostały mu zwrócone. W Krasnymstawie opiekę nad więźniami powierzono Markowi Sobieskiemu, dziadowi przyszłego króla Polski, który miał dbać aby niczego im nie zabrakło. Stopniowo uwięzieni Austriacy i Niemcy przekonywali się do Zamoyskiego, a nawet zaczęli wychwalali jego "ludzkość". Z podziwem też mawiali że Zamoyski sypia tylko 4 godziny a przez resztę czasu pracuje, natomiast jego przeciwnik Zborowski z którym wcześniej przebywali, tylko 4 godziny pracował a przez resztę czasu balował i spał. Dla arcyksięcia sam fakt kilkumiesięcznego uwięzienia był jednak bardzo upokarzający, wysłał więc poselstwo do Rzymu i dopiero interwencja papieża spowodowała podpisanie układu w będzińsko-bytomskiego, na mocy którego więźniowie zostali uwolnieni.


Wstęp

-

Położenie i dojazd


Centralna cześć woj. lubelskiego. 30 km na południowy zachód od Chełma, 34 na północ od Zamościa. Zobacz na mapie.

GPS
Współrzędne geograficzne:

format D (stopnie):   N 50.98702778°,  E 23.17498889°
format DM (stopnie, minuty):   N 50° 59.2216668',  E 23° 10.4993334'
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   N 50° 59' 13.30'',  E 23° 10' 29.96''


Bibliografia



punktorRolska-Boruch Irena - Domy pańskie na Lubelszczyźnie od późnego gotyku do wczesnego baroku


Z lotu ptaka


Widok opisywanego obiektu (lub miejsca na którym stał) z satelity

Geoportal


Noclegi



Miniforum

Powrót na górę

Zapraszam do przesyłania swoich wypowiedzi i komentarzy odnośnie opisywanego zamku. Ukazują się one na stronie od razu po wpisaniu do formularza.

Ostatnie wpisy

  • Re: legenda o zalanym zamku?       Autor:  Ad      Data:  2016-04-28 09:37:34
    Bardzo interesuje mnie to zagadnienie i chciałbym móc dowiedzieć się czegoś więcej, bliższych szczegółów. Byłbym wdzięczny, gdyby Pani Aneta zechciała się ze mną skontaktować.
  • Poszukuję informacji o wzgórzu św. Jana, zatopionym kościele, kapliczce, stawie       Autor:  Ad      Data:  2016-04-27 09:13:52
    Poszukuję informacji o wzgórzu św. Jana, zatopionym kościele, kapliczce, stawie. Wszystkich, którzy posiadają na ten temat jakieś konkretne informacje, proszę o kontakt.
  • Re: Re: Podziemia       Autor:  shoq      Data:  2011-07-01 18:02:19
    W 1978 r. ubiegłego wieku, podczas powrotu z religii, nacieraliśmy śniegiem dziewczyny, aż tu, nieopodal kościoła, w stronę PZU, obsunął się chodnik. Po tygodniu zrobiła się wyrwa i zabezpieczono ogrodzeniem połowę ulicy. Z latarkami patrzyliśmy w głąb, gdzie widoczne były zarysy nie lichych, wyłożonych kamieniem podziemi. Później to zasypano, miasto (centrum) zamknięto dla sam. Ponoć trwał remont i renowacja tych lochów przez lata 80 - te. Kiedy tam bywam tylko o nich słyszę. Może przydałaby się jakaś fundacja, stowarzyszenie? Bo szkoda, aby legendy tak umierały.





Powót do strony startowej
Powrót do strony startowej

(c) 2001-2017 BD - KONTAKT
Wszelkie prawa do własnych zdjęć i tekstów zastrzeżone, nie mogą być one wykorzystywane bez mojej zgody. Nie udzielam pozwolenia na kopiowanie opisów.