puste
Telefon kontaktowy
punktorZamek/Ośrodek Kultury,
tel. (055) 248 31 21

Ikonka - zamek
PASŁĘK
¤ Średniowieczny zamek krzyżacki ¤

Przejście do zdjęć
Zdjęciapuste

Frontowe zdjęcie zamku paslek

Ocena


Możesz ocenić:
Pasłęk - Średniowieczny zamek krzyżacki

Ocena obecnej atrakcyjności obiektu
3.5 stars Średnia ocena: 3.5 na 5. Głosowało osób: 80
            
 
Ocena nastawienia do turystów na terenie obiektu
4 stars Średnia ocena: 4.0 na 5. Głosowało osób: 67
            
 
Jeśli podoba Ci się ta strona, wesprzyj ją w Google!  


Opis


Ozdobna pierwsza litera zamek stoi w północno wschodniej części miasta, na cyplu skarpowym wchodzącym w dolinę rzeki Wąskiej. Obecny wygląd tego obiektu tylko kształtem przypomina warownię z XVI wieku. Jest otynkowany i pozbawiony cech stylowych. Składa się z najstarszego trzykondygnacyjnego skrzydła północnego oraz dwóch bocznych z okrągłymi basztami. Obie baszty mają 4 kondygnacje i dachy stożkowe pokryte dachówką lecz zachodnia jest nieco niższa i szersza. Prostokątny dziedziniec otwarty jest od południa. Od tej strony skrzydło północne wciąż jest ceglane. Gdzieniegdzie można jeszcze zobaczyć fragmenty zamurowanych otworów strzelniczych i pozostałości furty zamkowej od wschodu. Dawny układ wnętrz zachowany jest jedynie w obecnej części piwnicznej, gdzie są pomieszczenia o sklepieniach kolebkowych i krzyżowych. Należy pamiętać, że obecny najwyższy poziom piwniczny to dawny parter zamku, ponieważ od wieku XIX wieku zaszło wiele zmian, które zaowocowały podniesieniem poziomu dziedzińca aż o 3 metry. W skrzydle zachodnim zrekonstruowano jedno pomieszczenie ze sklepieniem krzyżowym wspartym na trzech granitowych filarach - dwóch oryginalnych i jednym zrekonstruowanym. Niestety trudno się tam dostać, bo choć zamek jest użytkowany przez różne instytucje, to późnym popołudniem wszystkie drzwi były już zamknięte. Obiekt z trzech stron otoczony był niegdyś murem obwodowym i fosą, ale dziś nie ma po nich śladu. Gruzem z murów zasypano fosy. Jedynie od północy wciąż zachowany jest mur miejski.

Bursztynowa komnata
Jest bardzo prawdopodobne, że zamek pasłęcki kryje jeden z największych i najsłynniejszych skarbów - bursztynową komnatę. Jeden z odcinków programu "Nie do wiary" poświęcony był tej hipotezie, za którą przemawiają następujące przesłanki:
- istnieje kilka relacji świadków mieszkających w okresie wojny w Pasłęku, twierdzących, że widziały jesienią 1944 roku, jak nocą na dziedziniec wjeżdżały ciężarówki wojskowe z dużymi skrzyniami. Następnie skrzynie były przenoszone przez żołnierzy gdzieś do wnętrza zamku
- nieopodal Pasłęka, w Słobitach stoi okazały pałac rodu zu Dohna - Schlobitten. Jak wspominał Aleksander zu Dohn - Schlobbiten końcem 1943 roku zaproponowano mu ukrycie bursztynowego skarbu w jego pałacu. Jednak odmówił, z powodu braku możliwości, poza tym sam już myślał o ewakuacji. Być może więc skarb złożono kilka kilometrów dalej w zamku pasłęckim
- podziemia zamkowe posiadają wyjątkowy mikroklimat, doskonale nadający się na przechowanie dzieł sztuki
- z Pasłękiem związany był Erich Koch, gaulaiter Prus, który ponoć po wojnie nie został stracony właśnie z powodu wiedzy o ukryciu komnaty, którą jednak zabrał do grobu w 1986 w polskim więzieniu. Miał on tu w okolicy majątek i często brał udział w organizowanych w Pasłęku zebraniach NSDAP. Możliwe więc, że kazał ukryć skarb w znanej sobie okolicy, a zamek był do tego idealnym miejscem
Przytaczana jest też wizja ojca Czesława Klimuszki, mówiącą o ukryciu bursztynowej komnaty na zamku w Prusach i jego spłonięciu w 1945 r. W 1980 roku do zamku sprowadzono dwóch radiestetów. Obaj stwierdzili, że duże pokłady bursztynu leżą w północno-wschodniej wieży na głębokości 10-11 metrów. Jest zamurowana i prawdopodobnie dojście do niej jest zaminowane. Ówczesne władze miejskie podjęły próbę dotarcia do podziemi używając do tego celu kilku żołnierzy Obrony Terytorialnej Kraju. Prace jednak przerwano z wielu powodów, z których najważniejszym był brak pieniędzy na specjalistyczne badania archeologiczne.


Historia

Powrót na górę

Ozdobna pierwsza litera pierwotny zameczek drewniany Krzyżacy wznieśli w II poł. XIII wieku na miejscu pruskiego grodu Pazulak. W I poł. XIV wieku zastąpiono go murowana warownią. Z najnowszych badań wiadomo, że początkowo obejmowała ona jedno trzykondygnacyjne skrzydło (dzisiejszy człon środkowy) o wymiarach 11,6x50,6 m z basztą od wschodu.

Rekonstrukcja lub stary widok zamku paslek
Panorama Pasłęka z lat 1627-1628 wg. A. Boota. Po prawej widać zamek.
Źródło: Zamki krzyżackie w Polsce, M. Haftka, Malbork - Płock 1999
Lochy zamkowe
W starych dokumentach zachowało się kilka wzmianek o korytarzach pod zamkiem i miastem. Niestety dziś już nie ma do nich wejścia. Wg opisu 1828 roku jeden z tuneli mógł pomieścić człowieka na koniu. Znaleźli się w nim wówczas pastor, wikary i uczniowie ze szkoły. Przejście miejscami było zasypane, gasły świece, więc wycieczka wycofała się, nie dochodząc do końca korytarza. Na przełomie lat 60-tych i 70-tych XX wieku proboszcz kazał zamurować przejście z kościoła do ratusza.
Istnieje też relacja, mówiąca o odkryciu w czasie rozbudowy zamku przez elektora Jerzego Fryderyka, w miejscu jednej z wież, tajemniczych tuneli, które biegły w różnych kierunkach. Tunel główny miał prowadzić na płd.- zach. i mieć kilka odgałęzień, m. in. w kierunku kościoła św. Bartłomieja. Najdłuższy i najgłębszy tunel miał biec w kierunku północnym. Być może z nim związana jest historia, która miała miejsce w 1414 r., podczas oblężenia zamku przez wojska litewskie. W pewnym momencie Krzyżacy zaatakowali od tyłu, siejąc zamieszanie. Następnie konni rycerze znikli w rejonie wsi Robity - "tak jakby zapadli się pod ziemię".

punktorlata 1320-1339 - budowa murowanej warowni. Zarządzał nią prokurator podlegający komturowi z Elbląga
punktor1414 r. - nieudane próby zdobycia zamku przez oddziały polsko-litewskie
punktor1454 r. - propolscy mieszczanie wymogli poddanie się krzyżackiej załogi zamku
punktorkoniec XIV w. - wzniesiono skrzydło wschodnie
punktor1521 r. - zamek uległ częściowemu zniszczeniu i dewastacji podczas wojny polsko - krzyżackiej. Całkowicie rozebrano natomiast mury obwodowe
punktor1543 r. - wielki pożar strawił zamek
punktor1578 r. - odbudował go dopiero elektor brandenburski Jerzy Fryderyk. Pracami kierował architekt Krzysztof Romer z Królewca. Dobudowano wtedy skrzydło zachodnie z drugą basztą
punktorpocz. XVII w. - poprawiono fortyfikacje zamku stawiając z trzech stron ziemne bastiony
punktor1656 r. - w zamku spotkał się król szwedzki Karol Gustaw i elektor brandenburski Fryderyk Wilhelm. Uzgodnili tu plan zajęcia Polski
punktorprzełom XIX i XX w. - zamek zaadoptowano na więzienie. Wcześniej były tu też: szpital, kościół, teatr, mieszkania urzędników i magazyny. Częste zmiany funkcji i przebudowy praktycznie całkowicie zatarły ślady architektury gotyckiej
punktor1945 r. - działania wojenne sprawiły, że z zamku pozostały tylko wypalone mury
punktorlata 60 XX w. - odbudowa zamku na cale kulturalne
punktor1983 r. - przeprowadzono prace archeologiczne
punktor1998 r. - w zamku rozpoczęto prace poszukiwawcze bursztynowego skarbu pod kierunkiem dr Jacek Przeniosło, archeologa wsławionego odkryciem murów Kartaginy i dworku Jana Kochanowskiego w Czarnolesie. Odkryto m.in. fragment średniowiecznych murów, brukowaną ulicę w suchej fosie i przypuszczalnie fragment wieży z pierwotnego założenia zamkowego. Dotarto też do tunelu łączącego kościół z zamkiem, ale był on mocno zagruzowany

Rekonstrukcja lub stary widok zamku paslek
Pasłęk z górującym zamkiem w XVII/XVIII wieku wg rysunku rekonstrukcyjnego J. Salma
Źródło: Zamki krzyżackie w Polsce, M. Haftka, Malbork - Płock 1999


Zmagania z Krzyżakami
Po bitwie pod Grunwaldem miasto i zamek zostały zajęte bez walki przez wojska polsko-litewskie. Król Jagiełło nadał Pasłęk swemu bratu księciu Witoldowi, jednak dowództwo zamku powierzono słynnemu polskiemu rycerzowi Powale z Taczewa. Niestety pól roku później na mocy zawartego pokoju tereny te musiano przekazać Krzyżakom. Podczas "wojny głodowej" w 1414 r. Polakom i Litwinom nie udało się zdobyć zamku, zniszczono jednak najbliższą okolicę. W 1454 r. w czasie wojny trzynastoletniej w warowni pasłęckiej schronił się komtur Henryk Reuss von Plauen. Już dwa dni później szturm na nią podjęli propolscy mieszczanie z Elbląga, Olsztyna i Pasłęka. Znakomite wyposażenie zamku pozwoliło komturowi odpowiedzieć atakiem na miasto, co wywołało sporą panikę. Nie widząc jednak sensu zamykania się w mniej znaczącym zamku, von Plauen poddał się na honorowych warunkach i ruszył do Malborka. Blisko 10 lat później próbował jeszcze przy pomocy niemieckich mieszczan odzyskać Pasłęk, jednak nie udało mu się to i Krzyżacy musieli ustąpić przed polskimi posiłkami pod wodzą Piotra Dunina. Miasto zostało jednak podpalone. Wkrótce, na mocy drugiego pokoju toruńskiego znowu przeszło we władanie zakonu. Dopiero w 1520 roku hetman Mikołaj Firlej na czele 5 tys. oddziału rozpoczął oblężenie Pasłęka bronionego przez wzmocnioną załogę krzyżacką złożoną z ok. 2 tys ludzi. Kilka nieszczęśliwych, a być może zaplanowanych wypadków, które doprowadziły do utraty przez Polaków największych bombardier i obsługujących je puszkarzy złamały morale oblegających, mimo że ostrzał artyleryjski odnosił skutek i dowódca krzyżacki wzywał już na pomoc załogę Braniewa. Wśród polskiego wojska mówiono, że "nie ludzie, a diabli bronią" Pasłęka. Jak zwykle też doszły kłopoty z wypłaceniem żołdu, tak więc oblężenie załamało się, a mieszczanie na jednej z wież zamkowych wywiesili zdobytą polską chorągiew i żywego kota jako wyraz ośmieszenia polskich wojsk.
Jednak dwa miesiące potem hetman Firlej powrócił i nie dał już szans Krzyżakom. Zamek i miasto skapitulowały 29 kwietnia 1520 r., bezpośrednio po zdobyciu jednej z baszt miejskich. Aby zamek nie stał się znów siedzibą wrogów Rzeczpospolitej albo rozbójników, na wniosek władz miejskich Elbląga i Gdańska król Zygmunt August polecił zburzyć zamek. Rozkaz wykonano połowicznie, rozebrano mury obwodowe, ale sam budynek przetrwał.


Rekonstrukcja lub stary widok zamku paslek
Zrujnowany zamek około roku 1960
Źródło: Zamki Śląskie, Bohdan Guerquin, Warszawa 1957


Wstęp

Do otoczenia zamku wolny, ale do środka w godzinach pracy poszczególnych instytucji. Mała wystawa historyczna prowadzona jest przez pracowników biblioteki. Obecnie czynna już codziennie, wstęp darmowy.

Położenie i dojazd

Powrót na górę

Północno-zachodnia część woj. warmińsko-mazurskiego. 15 km na południowy-wschód od Elbląga, 55 km na północny-zachód od Ostródy. Zobacz na mapie.
Dojazd pociągiem z Elbląga, Ostródy lub PKS-em z tych miast. Zamku nie widać z daleka, ale wystarczy kierować się w stronę jedynego kościoła w obrębie murów miejskich. Zamek stoi za nim. Samochodem można podjechać pod sam zamek.

GPS
Współrzędne geograficzne:

format D (stopnie):   N 54.06678°,  E 19.659128°
format DM (stopnie, minuty):   N 54° 4.0068',  E 19° 39.54768'
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   N 54° 04' 00.41'',  E 19° 39' 32.86''


Czas


Z przystanku PKS idzie się ok. 10 minut. Pobieżne oglądnięcie z zewnątrz trwa ok. 10 min.

Bibliografia



punktorCzubiel Lucjan - Zamki Warmii i Mazur
punktorHaftka Mieczysław - Zamki krzyżackie w Polsce. Szkice z dziejów
punktorGuerquin Bohdan - Zamki w Polsce
punktorKaczyńscy Izabela i Tomasz - Polska - najciekawsze zamki
punktorKajzer Leszek, Kołodziejski Stanisław, Salm Jan - Leksykon zamków w Polsce
punktorRodzewicz W., Włodarski J. - Pasłęk - spotkania z historią i legendą
punktor Rogiński Ryszard - Zamki i twierdze w Polsce - historia i legendy

Zdjęcia


Klikając w zdjęcie otrzymasz jego powiększenie w nowym oknie. Okno to można zamknąć kliknięciem w dowolny punkt POZA zdjęciem.

Pasłęk - Zamek Pasłęk - Skrzydło wschodnie Pasłęk - Dziedziniec Pasłęk - Skrzydło zachodnie Pasłęk - Skrzydło północne z wejściem Pasłęk - Miejski mur obwodowy otaczający zamek od północy Pasłęk - Dziedziniec
Zdjęcia wykonane: latem 2004



Z lotu ptaka


Widok opisywanego obiektu (lub miejsca na którym stał) z satelity

Geoportal


Noclegi


punktorPasłęk - Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji ul. Kraszewskiego 2, tel. (055) 649 49 49
punktor Pasłęk - Hotel "Warmianka", ul. Westerplatte 8, tel. (055) 248 31 19, 248 29 64
punktor Dawidy - Dom Gościnny, gsm 602 317 969

Proponujemy wyszukanie noclegu w opisywanej miejscowości lub jej okolicy w poniższych serwisach noclegowych. Oferty cenowe online są zwykle atrakcyjniejsze niż rezerwacje telefoniczne.

oferta noclegowa

Miniforum

Powrót na górę

Zapraszam do przesyłania swoich wypowiedzi i komentarzy odnośnie opisywanego zamku. Ukazują się one na stronie od razu po wpisaniu do formularza.

Ostatnie wpisy

  • Jarmark św. Bartłomieja       Autor:  anonim      Data:  2012-10-06 22:08:13
    29 września 2012 z okazji 715 rocznicy nadania praw miejskich odbył się na Starym Mieście w Pasłęku Jarmark św. Bartłomieja. Teren wokół zamku, a szczególnie Brama Młyńska posłużyły jako sceneria do rekonstrukcji historycznej - oblężenia zamku. Następny jarmark w przyszłym roku - zapraszamy !
  • Przezmark i niewątpliwej urody zamek w Przezmarku.       Autor:  Kustosz      Data:  2011-06-04 18:02:32
    Zamek w Przezmarku woj.pomorskie gm.Stary Dzierzgoń gorąco zaprasza turystów.
  • Re: Wizja Czesława Klimuszki w sprawie bursztynowej komnaty       Autor:  Bogdan Golunski      Data:  2010-10-23 23:43:35
    Bedac w Pasleku w 2004 r zrobilem kilka fotek terenu. Gdy powrocilem do Hamburga nie mowiac nic pokazalem te fotki pani Feher, Wegierce zajmujacej sie tak jak ks. Klimuszko parapsychologia. Jedna fotka terenu miedzy kosciolem a zamkiem   byla dla niej bardzo interesujaca. Powiedziala, ze pod duza   wiezba na glebokosci ok. 15m widzi bardzo duzo kolorowych kamieni (bunte Steine). Dodala, ze widzi tez cyfre 2017.   Mozna to byloby interpretowac, ze ukryty skarb w postaci kolorowych kamieni zostanie dopiero obkryty w roku 2017.   Czy chodzi tu o bursztynowa komnate? Poczekamy i zobaczymy.  





Powót do strony startowej
Powrót do strony startowej