puste
 

Ikonka - zamek
ZATOR
¤ Zamek książęcy przebudowany w neogotycki pałac ¤

Przejście do zdjęć
Zdjęciapuste

Frontowe zdjęcie zamku zator

Ocena


Możesz ocenić:
Zator - Zamek książęcy przebudowany w neogotycki pałac

Ocena obecnej atrakcyjności obiektu
3.5 stars Średnia ocena: 3.4 na 5. Głosowało osób: 66
            
 
Ocena nastawienia do turystów na terenie obiektu
3.5 stars Średnia ocena: 3.4 na 5. Głosowało osób: 54
            
 
Jeśli podoba Ci się ta strona, wesprzyj ją w Google!  


Opis


Ozdobna pierwsza litera zamek zatorski stoi nad stromym stokiem nad rzeką Skawa w centrum miasta. Jest on całkowicie zachowany, choć w postaci neogotyckiego pałacu. Elementy obronne nie są widoczne, zanikały one zresztą już w XVI w. gdy miejskie fortyfikacje przestały istnieć. Obiekt ma kształt prostokąta o trzech kondygnacjach z wysuniętą na zewnątrz w formie ryzalitu wieżą. Jest ona wyższa o jedną kondygnację od reszty budynku. Ta część jest najstarsza i pochodzi z pierwotnego zamku gotyckiego. Przy obu krótszych bokach stoją przybudówki, od południa loggia, od północy budynek gospodarczy. Wejście znajduje się od zachodu. O neogotyckim charakterze świadczą blanki na wieży i bramie, portal wejściowy oraz dekoracje przy gzymsie i oknach. Przy zamku stoi także neogotycka oficyna. Wnętrza posiadają cenne malowidła i sztukaterie w stylu pompejańskim wykonane przez Włocha Liattiego i jego pomocnika Kajetana Golińskiego. Do niedawna, do zwiedzania udostępnione były 4 sale na parterze: złota, myśliwska, paprociowa i bluszczowa, a resztę użytkował Rybacki Zakład Doświadczalny. Uwagę zwracają w tych salach piękne sklepienia, które nie zostały zniszczone przez Niemców. W sali złotej natrafiono nawet na ślady 14-karatowego złota. Z bogatego wyposażenia zamku zachowały się tylko marmurowe kominki i również marmurowa płyta z napisem tureckim odnoszącym się do budowy meczetu w 1716 r. z fundacji wielkiego wezyra Alego Paszy znaleziona we wsi Dworki. Jednakże obecnie Zakład wyprowadził się z zamku i nie ma już do niego wejścia.


Historia

Powrót na górę

Ozdobna pierwsza litera zamek wzniesiono w połowie XV w. z inicjatywy księcia zatorskiego Wacława. Prawdopodobnie wcześniej na jego miejscu znajdował się warowny gród. Dookoła podobnie jak dziś istniały już stawy rybne otoczone siecią kanałów i grobli.


punktor1445 r. - powstało Księstwo Zatorskie. Pierwszym księciem został Wacław, który rozbudował miasto i fortyfikacje. Przystąpił też do budowy zamku. Koszt wyniósł 9600 groszy praskich a każdy poddany został zobowiązany do odpracowania dwóch dni w tygodniu przy budowie rezydencji książęcej
punktor1474 r. - księstwo zatorskie zostało podzielone między 4 synów Wacława. Pomieszczenia zamku również zostały podzielone pomiędzy braci. Na parterze zamku znajdowała się wtedy wielka kuchnia. Na piętrze 4 duże izby i 3 większe komnaty oraz kilka mniejszych po bokach. Na drugim piętrze wielka sala reprezentacyjna i 4 komnaty
punktor29.07.1494 r. - zawarta została umowa między księciem zatorskim Januszem a królem Janem Olbrachtem. Księstwo zostało sprzedane Państwu Polskiemu za 8 tys. florenów ale przejęte miało zostać dopiero po śmierci Janusza
punktor1513 r. - podczas sporu o stawy rybne książę Janusz został zamordowany przez kasztelana Wawrzyńca Myszkowskiego z pobliskich Spytkowic. Na mocy edyktu królewskiego księstwo wcielono do Polski a dokładnie do woj. krakowskiego. Starosta Andrzej Kościelecki zajął zamek i odebrał przysięgę od Zatorzan
punktor1550 r. - starostą zatorskim został innowierca Mikołaj Myszkowski. Zamek stał się centrum reformacji, zniszczono wtedy katolicką kaplicę zamkową
punktor1564 r. - na sejmie walnym nastąpiło oficjalne włączenie księstwa i zamku do Polski. Do zamku należały wówczas dwa młyny, chmielnik, dwa ogrody i kilka stawów.
Bogate wyposażenie
Słynne było wyposażenie zamku zatorskiego w XIX w. Potoccy sprowadzili tu bowiem wiele wspaniałych dzieł sztuki i pamiątek narodowych. Wymienia się m.in. arcydzieła rzeźby, stare zbroje, posążki egipskie i greckie, mozaiki, marmury, stylowe meble, srebrną tacę królowej Bony, pozłacane sztućce Napoleona, róg myśliwski z kości słoniowej króla Augusta II, siodła królów Sobieskiego i Batorego, pas do ładownicy księcia Poniatowskiego, grot od sztandaru Stanisława Augusta, część apteczki Augusta III. Na pierwszym piętrze ówczesnego zamku urządzono galerię i bibliotekę. W galerii podziwiać można było m.in. obrazy Leonardo da Vinci, Bacciarellego, weneckiego malarza Bernarda Canaletto, hiszpańskiego mistrza Francisco Zurbarana, flamandzkiego klasyka Mirwelta, nadwornego malarza Filipa IV - Diego de Silva Velazqueza. Obraz da Vinci chciała odkupić w XVIII w. galeria we Florencji za astronomiczną kwotę 100 tys franków, jednak dzieło pozostało nad Skawą. Niestety kolekcja została wywieziona przez Niemców w 1939 r. Wcześniej jednak potomkowie Maurycego Potockiego zdążyli przenieść jakąś jej część do swojego majątku w Jabłonnie.

punktorXVI w. - zamek został przebudowany w stylu renesansowym ale nie wiadomo dokładnie w której cześci tego wieku miało to miejsce. Powstał też wtedy piękny tarasowy ogród
punktorXVII w. - w czasie wojen ze Szwedami zamek bardzo ucierpiał i nie nadawał się już do zamieszkiwania
punktorpocz. XVIII w. - starostą zatorskim został Piotr Dunin herbu Łabędź
punktor1744 r. - ówczesny inwentarz wskazuje na zły stan zamku
punktor1765 r. - kolejne inwentarze mówiły iż stan zamku znacznie się polepszył. Starostą był wtedy Fryderyk Piotr Dunin, syn Piotra
punktor1772 r. - po rozbiorze Polski zamek przejęli Austriacy
punktor1778 r. - Fryderyk Piotr Dunin odkupił od rządu austriackiego dobra zatorskie wraz zamkiem. Dokonał jego remontu i przebudowy na wygodną rezydencję. Następnie obiekt przechodził w ręce Poniatowskich, Tyszkiewiczów herbu Leliwa, Wąsowiczów herbu Gozdawa i Potockich herbu Pilawa
punktor1805 - Anna Potocka podarowała dobra zatorskie byłemu mężowi Aleksander hr Potockiemu
punktor1836 r. - wielka przebudowa zamku w pałac neogotycki pod kierunkiem włoskiego architekta Franciszka Marię Lanciego i Parysa Filippiego. Powstała wtedy ryzalitowa wieża bramna z 4 nadwieszonymi wieżyczkami, brama wjazdowa z blankami, wnętrza ozdobiono sztukateriami i pięknymi kominkami. Na zewnątrz powstały przybudówki i przekomponowany z ogrodów park krajobrazowy
punktor1845 r. - po śmierci Aleksandra, właścicielem zamku został jego syn Maurycy Potocki, oficer powstania styczniowego i kawaler orderu Virtuti Militari
punktor1939 r. - zamek zajął i obrabował Wehrmacht. Stał się on obozem dla kolonistów niemieckich z Wołynia i Besarabii, którzy zajmowali polskie gospodarstwa
punktor1945 r. - po wojnie zamek był ruiną. Składowano w nim zboże i inne towary, zamieniono go też na koszary
punktor1951 r. - dalszemu zniszczeniu obiektu zapobiegło przekazanie zamku Instytutowi Zootechniki z Krakowa. 10 lat później przeprowadzono remont i odbudowę obiektu pod kierunkiem Józefa Dutkiewicza. Przywrócono wygląd zamku z 1836 r.
punktor1973 r. - odremontowano wnętrza i udostępniono do zwiedzania 4 sale. Odbywał się w nich m.in. cykl koncertów "Od Vivaldiego do Bartoka"
punktorNastępnie zamek przekazano Rybackiemu Zakładowi Doświadczalnemu z Olsztyna
punktor2005 r. - Zakład opuścił popadający w ruinę zamek, który został opuszczony na stałe. Wladze gminne szukały inwestorów, ale ostatecznie nikt się nie zdycydował na zakup zabytku
punktor2013 r. - decyzją wojewody małopolskiego J. Millera zamek został oddany dawnym właścicielom - Potockim

Rekonstrukcja lub stary widok zamku zator
Widok ogólny zamku. Rycina wg L . Chodźko "la Pologne historique..." 1836-37
Źródło: Pałace i zamki w Polsce, Krystyna Stępińska, KAW 1977


Wstęp

Wolny na zewnątrz w czasie pracy instytutu, w weekendy brama zamknięta (ale dla chcącego nie ma nic trudnego). Aby dostać się do udostępnionych sal należy wejść na I. piętro do sekretariatu i poprosić o ich otworzenie.

Położenie i dojazd


Zachodnia cześć woj. małopolskiego. 14 km na wschód od Oświęcimia, 13 km na północ od Wadowic. Zobacz na mapie.
Dojazd pociągiem z Krakowa lub Oświęcimia, PKS-em z Krakowa, Oświęcimia lub Wadowic. Zamek stoi w samym rynku koło kościoła. Tam też jest parking dla samochodów.

GPS
Współrzędne geograficzne:

format D (stopnie):   N 49.996036°,  E 19.439802°
format DM (stopnie, minuty):   N 49° 59.76216',  E 19° 26.38812'
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   N 49° 59' 45.73'',  E 19° 26' 23.29''


Czas


Przystanek PKS i parking jest tuż obok zamku. Pobieżne oglądnięcie i zwiedzenie sal trwa około 15 min.

Bibliografia



punktorGuerquin Bohdan - Zamki w Polsce
punktorJurasz Tomasz - Zamki i ich tajemnice
punktorKaczyńscy Izabela i Tomasz - Polska - najciekawsze zamki
punktorKajzer Leszek, Kołodziejski Stanisław, Salm Jan - Leksykon zamków w Polsce
punktorKornecki Marian - Zamki i dwory obronne ziemi krakowskiej
punktor Rogiński Ryszard - Zamki i twierdze w Polsce - historia i legendy
punktorStępińska Krystyna - Pałace i zamki w Polsce - dawniej i dziś

Zdjęcia


Klikając w zdjęcie otrzymasz jego powiększenie w nowym oknie. Okno to można zamknąć kliknięciem w dowolny punkt POZA zdjęciem.

Zator - Zamek jesienią Zator - Zamek
Zdjęcia wykonane: jesienią 2004

Zator - Neogotycka brama z blankami Zator - Zamek zimą Zator - Wieża Zator - Tył zamku Zator - Oficyna neogotycka przy bramie Zator - Tył zamku i kościół z XIV w. w tle Zator - Wejście do zamku Zator - Dobudówka po stronie południowej - loggia Zator - Dekoracja nad oknem  z herbem Pilawa Zator - Detale architektoniczne Zator - Widok z ulicy Zator - Sala Złota Zator - Sala Myśliwska Zator - Kościół z XIV w., tuż obok zamku
Zdjęcia wykonane: zimą 2002/2003



Z lotu ptaka


Widok opisywanego obiektu (lub miejsca na którym stał) z satelity

Google Maps


Noclegi


punktorZator - Ośrodek Rekreacyjny OUTM Katowice, ul. Parkowa 6, tel. (033) 841 24 78
punktorZator - Ośrodek Wypoczynkowy KWK Janina, tel. (033) 841 22 61
punktorWadowice - Hotel "Marten" , Klecza Dolna 11a, tel. (033) 823 27 60
punktorWadowice - Ośrodek Wojskowy, ul. Wojska Polskiego 17, tel. (033) 823 38 17


Miniforum

Powrót na górę

Zapraszam do przesyłania swoich wypowiedzi i komentarzy odnośnie opisywanego zamku. Ukazują się one na stronie od razu po wpisaniu do formularza.

Ostatnie wpisy

  • Re: Troche wspomnien o Zatorze       Autor:  jo      Data:  2011-12-26 21:13:47
    nie ma już folwarku, w tym zabytkowym miejscu powstała Biedronka
  • Re: Zamek w Zatorze       Autor:  ania z opola       Data:  2011-11-06 13:28:43
    pamietam jak bawilam sie w ksiezniczke w zamku i podziwialam akwarium ze szczupakami
  • ad chronologia       Autor:  B.Gronkowska      Data:  2011-10-17 11:19:24
    Pod datą 1805 r. podano informację "Anna Potocka podarowała dobra zatorskie byłemu mężowi A.hr Potockiemu". Fakty są następujące. Anna Wąsowiczowa z Tyszkiewiczów, 1.v. Potocka poślubiła Aleksandra Stanisława Potockiego 15 maja 1805 r. Natomiast rozwiodła się z Potockim przypuszczalnie w 1817 r.     Na portalu "Muzeum Pałac w Wilanowie" jest ciekawa informacja, która być może jest interesująca nie tylko dla mnie. Otóż Anetka, jak ją nazywali współcześni, zmarła w Paryżu, gdzie mieszkała od 1851 r.Pochowana została w Zatorze (sic!) Interesujące byłyby szczegóły dotyczące miejsca jej pochówku w Zatorze.   W katedrze wawelskiej w kaplicy królowej Zofii pod wezwaniem Trójcy św. znajduje się marmurowy nagrobek Anny z Tyszkiewiczów Wąsowiczowej z figurką jej 5-letniej córeczki.





Powót do strony startowej
Powrót do strony startowej